انتخاب مکرون فاصله گرفتن فرانسوی‌ها از مدل آمریکایی

در این انتخابات امانوئل مکرون، نامزد میانه‌رو با کسب حداقل 65 درصد آرا، توانست مارین لوپن، نامزد حزب راست‌گرای جبهه ملی را قاطعانه شکست داده و به جوان‌ترین رئیس‌جمهور تاریخ فرانسه تبدیل شود که در 39 سالگی، به این سمت برگزیده شده است. به این ترتیب انتخاب فردی جوان که نماینده هیچ‌یک از احزاب سنتی جناح چپ یا راست فرانسه نیست؛ نشان از آن دارد که مردم فرانسه از سیاستمداران کهنه‌کار و کم‌بازده کشورشان خسته شده‌اند و به دنبال راه جدیدی هستند که بتوانند در آن ابتکارات و نوآوری‌های سیاستمداران جوان‌تر را نظاره کنند، ضمن این‌که از ارزش‌های اصولی کشورشان نیز فاصله نگیرند. رئیس‌جمهور جدید فرانسه هر چند جوان است؛ اما بی‌تجربه در سیاست و کارهای اجرایی نیست و علاوه بر بانکداری، وزیر اقتصاد دولت فرانسوا اولاند نیز بوده است.

بر این اساس، به نظر می‌رسد با توجه به شرایط اتحادیه اروپا و فرانسه در سال‌ها و ماه‌های اخیر، نتایج این انتخابات تأثیرات عمیقی بر وضعیت هر دو طرف دارد. از یکسو فرانسه طی این سال‌ها با رکود اقتصادی؛ بیکاری، تروریسم افسار گسیخته و سیل ورود مهاجران روبه‌رو بوده است که لطمات شدیدی به اقتصاد و صنعت گردشگری پررونق این کشور وارد ساخته است. فرانسه که به‌واسطه انقلاب تاریخی و ارزش‌های سیاسی‌اش، مهد آزادی و دموکراسی خوانده می‌شود، در دو سال گذشته هدف حملات متعدد و مرگبار تروریستی داعش و گروه‌های حامی آن بوده و در نتیجه وضعیت فوق‌العاده و فضایی امنیتی را تجربه می‌کند. ناامنی‌های موجود در این کشور، همکاری‌های مشترک نظامی ـ‌ امنیتی فرانسه با اتحادیه اروپا و ناتو را ناکافی و غیرمناسب جلوه داده، انتقادات بسیاری را در رابطه با حضور و ورود مهاجران مسلمان به این کشور مطرح کرده و با ایجاد یک رویکرد اسلام‌هراسانه و ضد مهاجر، شرایط را برای روی کار آمدن راست‌گرایان افراطی از جمله مارین لوپن فراهم کرده است. با وجود این رأی مردم فرانسه به مکرون میانه‌رو نشان داد که آنها حاضر نیستند برای حل سریع مشکلات فعلی کشورشان، مشکلات عمیق‌تر و دنباله‌دارتری ایجاد کنند و کشورشان را به ورطه افراط‌گرایی، انزواطلبی و کناره‌گیری از اتحادیه اروپا بکشند.

برنده دیگر این انتخابات اتحادیه اروپاست که با خروج بریتانیا از این اتحادیه، دچار سستی و تزلزل شد و در هفته‌های اخیر نیز به‌واسطه راهیابی خانم لوپن به مرحله دوم انتخابات فرانسه، بار دیگر تکانه جدایی عضوی قدیمی از اتحادیه اروپا را لمس کرد. لغو عضویت فرانسه از پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو) و مذاکره درباره برگزاری همه‌پرسی برای خروج فرانسه از اتحادیه اروپا از جمله اصول پیشنهادی لوپن بودند که پایه‌های همکاری در اتحادیه اروپا را دچار لرزش می‌کرد. حال با پیروزی مکرون در انتخابات، مردم فرانسه، این پیام را برای اتحادیه اروپا فرستادند که راه‌حل مبارزه با تروریسم و ناامنی را نه در مهاجر ستیزی، بستن مرزها و خروج از ائتلاف‌های همکاری‌جویانه، بلکه در قالب همکاری‌های منطقه‌ای میسر می‌دانند. این پیامی است که شائبه‌های فروپاشی اتحادیه اروپا را تضعیف می‌کند و فضای آرامش و ثبات نسبی را به این اتحادیه منطقه‌ای باز می‌گرداند.

انتخابات این دوره ریاست جمهوری فرانسه از جهتی دیگر نیز حائز اهمیت بود و با دقت در کشورهای دنیا پیگیری می‌شد. بعد از آن‌که انتخابات آمریکا به طور غیرمنتظره‌ای به نتیجه غیرقابل پیش‌بینی منتهی شد و فردی مخالف با ارزش‌های لیبرال دموکراسی و نظام سیاسی مستقر در این کشور به قدرت رسید، جامعه بین‌المللی با نگرانی و بهت به انتخابات فرانسه نگریست تا ببیند آیا یکی دیگر از مهم‌ترین دموکراسی‌های غربی هم با تکان سیاسی روبه‌رو خواهد شد و نامزدی به ریاست جمهوری خواهد رسید که مخالف همکاری و ائتلاف و طرفدار دیوار کشیدن و بستن مرزهاست؟! هر چند خانم لوپن در پیام تبریک خود به آقای مکرون و طرفدارانش گفته مردم فرانسه ادامه وضع موجود را انتخاب کردند؛ اما به نظر می‌رسد نه مردم فرانسه به خانم لوپن در واقع نه، به دنباله‌روی از آمریکا، نه، به پوپولیسم و نه، به حرکت‌های ضد جهان‌گرایانه بود.

دکتر محمدمهدی مظاهری

استاد دانشگاه