فروشگاه‌های زنجیره‌ای خارجی قم، نیازمند ساماندهی

به گزارش مهر، این روزها در هر کوچه و خیابانی شاهد تشکیل فروشگاه‌های زنجیره‌ای داخلی و خارجی و بازار داغ آنان هستیم که عدم مدیریت بر نحوه فعالیت‌های قارچ‌گونه آن‌ها، سبب افزایش بیکاری و بر زمین زدن واحدهای صنفی خرد و متوسط است.

افتتاح نخستین فروشگاه زنجیره‌ای در ایران به سال 1328 برمی‌گردد اما این شیوه از تجارت همچنان با معضلات زیادی روبه رو بوده است.

فروشگاه‌های زنجیره‌ای بین‌المللی با مجوز وزارت صنعت می‌توانند در ایران فعالیت کنند و سال گذشته مجتبی خسرو تاج قائم مقام وزیر صنعت، معدن و تجارت از سرمایه‌گذاری کشورهای فرانسه و اتریش به منظور تأسیس فروشگاه‌های زنجیره‌ای در ایران خبر داد.

همیشه سرمایه‌دار داخلی در اولویت است

مسلم است که سود سرشاری از این فروشگاه‌ها به کشورهای بیگانه سرریز می‌شود و به نظر می‌رسد که پشت بسیاری از فروشگاه‌های خصوصی بزرگ در ایران، سرمایه‌هایی خارجی خوابیده و آنان در سکوت خبری به کار خود ادامه می‌دهند.

این مساله برای اقتصاد داخلی مضراتی دارد و باید جلوی گسترش بیش از حد این فروشگاه‌ها که به تبع آن مراکز خرید محلی تا حد زیادی به حاشیه رانده می‌شوند را گرفت.

هر چند داد و ستد و داشتن روابط اقتصادی خوب و لازم است اما نه به قیمت بیکار شدن جوانان کشور و همیشه سرمایه‌دار داخلی در اولویت است.

چندی قبل به مراسم افتتاحیه یکی از شعبات فروشگاهی رفتم. جمعیت زیادی آمده بود که به دلیل نداشتن ظرفیت مردم زیادی پشت در ایستاده بودند؛ یک نفر فریاد می‌زد ماهی تیلاپیا پنج هزار تومان زیر قیمت بازار و شاهد بودم که برخی به دلیل این تخفیف تا هشت بسته هم خریداری کردند و همه ماهی‌ها به سرعت تمام شد.

دفعه بعدی که به این فروشگاه رفتم افراد معترضی را دیدم که به فروشنده‌ها اعتراض داشتند که تخفیف‌های 50 درصدی فقط برای دو قلم جنس بوده و چرا ماهی‌ها را به همان قیمت بازار فروخته‌اند و فروشنده در جواب می‌گفت که صحبت شما درست است دستگاه ما آن قیمت را نخوانده اما حاضر نشد پول را پس دهند.

در پاسخ به این سؤال که چه کسی قیمت را به دستگاه داده؟ این کلاهبرداری در روز روشن نیست؟ ما از شما شکایت می‌کنیم یکی از فروشنده‌ها گفت: ما شرکت قدری هستیم هر کاری می‌خواهید انجام دهید.

با یک تحقیق متوجه شدم که این فروشگاه‌ها ترکیه‌ای است و مدت‌هاست فعالان اقتصادی این کشور بازار ایران را به عنوان بستر و زمینه‌ای مناسب برای فعالیت تجاری برگزیده‌اند و تلاش و تکاپوی آن‌ها برای توسعه بازاریابی در این مرز و بوم به میزانی شدت یافته که مرز نگرانی‌ها را درنوردیده و بسیاری از بُنَکداران و فعالان توزیع مواد غذایی را در تنگناهای شدید اقتصادی قرار داده‌اند و هم‌اکنون این فروشگاه‌ها در قم هم نفوذ کرده‌اند.

اطلاعات دقیق و برنامه‌ریزی هدفمند ترکیه در عرصه توزیع و فروش مواد غذایی مؤید این واقعیت است که متأسفانه برخی از امتیازات ارائه شده به فعالان تجاری ترک در ایران با سیاست‌های اقتصاد مقاومتی همخوان نیست.بر اساس اطلاعات و گزارش‌های منتشر شده در رسانه‌ها، اِعمال تخفیف برای واردات محصولات غذایی تولید شده در کشور مذکور به نحوی انجام شده که بر اساس توافق منعقد شده، طرف ترک‌ها تنها یک‌بار تخفیف صادرات محصولات ایرانی به ترکیه را لحاظ کرده، اما در مقابل ایران این موضوع را به‌صورت سالیانه در کاهش تعرفه واردات محصولات ترکیه‌ای عملیاتی می‌کند.

جالب این‌که مگر سرمایه‌دار ترکیه چه خدماتی به نیروهای خود ارائه می‌دهد که فروشنده‌های ایرانی به نفع فروشگاه خارجی به سر هم وطن خودش کلاه می‌گذارد؟

به طور کلی تنوع زیاد، تهیه لوازم مورد نیاز در یکجا، صرفه‌جویی در وقت، حذف واسطه‌ها و کاهش قیمت به دلیل توانایی اقتصادی بالا از مزایای فروشگاه‌های زنجیره‌ای است.این فروشگاه‌ها حتی می‌توانند مردم را به سمت اقلام مهم هدایت کنند و از فروش کالاهای غیراستاندارد و ناسالم جلوگیری نمایند و با ترویج کالای تولید داخل اصلاح الگوی مصرف را به همراه آورند که البته هیچ فروشگاهی در ایران این اقدام مهم را عملی نکرده است.اما از معایب آن می‌توان گفت دادن مجوزهای پی‌درپی و بی‌تدبیر برای فروشگاه‌های زنجیره‌ای واحدهای صنفی مشابه را متضرر کرده و فروشگاه‌ها باید جایی تعبیه شود که فروشگاه‌های خرد کمتر باشد.در کشوری مانند آمریکا جایی که فروشگاه زنجیره‌ای باشد، دیگر مغازه‌های کوچکی که در هر کوچه و خیابانی به فروش محصولاتی مشغول باشند، دیده نمی‌شود اما در ایران بخصوص در شهر قم فروشگاه‌های زنجیره‌ای در مکان‌هایی هستند که دورادور آن را فروشگاه‌های کوچک گرفته و کسب و کار محلی را کساد کرده‌اند.

تغییرات در سیستم فروش باید در بلندمدت صورت گیرد

رئیس اتحادیه دارندگان سوپرمارکت و مواد پروتئینی در ارتباط با ضربه فروشگاه‌های زنجیره‌ای بر خرده فروشان چندی پیش گفته بود: در حال حاضر این فروشگاه‌ها به سرعت در حال گسترش هستند و واحدهای صنفی کوچک مانند سوپرمارکت‌ها از این امر آسیب فراوانی می‌بینند زیرا با احداث یک فروشگاه زنجیره‌ای تعداد زیادی از این واحدها مجبور به تعطیلی می‌شوند.

سعید درخشان اظهار کرد: اگر این فروشگاه‌ها به صورت هدفمند احداث می‌شدند مفید بودند اما در حال حاضر چنین نیست. از دیگر مضرات فروشگاه‌های بزرگ تحریک مشتری به تهیه کالاهای رنگارنگی که بدون آن‌ها نیز زندگی به خوبی جریان خواهد داشت است.

کارشناسان معتقدند فروشگاه‌های زنجیره‌ای به دلیل تحریک مشتری به خرید و مصرف بیشتر می‌توانند آسیب‌زا باشند و ویترین‌های رنگارنگ، در بلندمدت می‌تواند ذائقه افراد را تغییر داده و آنان را به سمت مصرف افراطی و کورکورانه سوق دهد.

حتی برخی معتقدند که والدین نباید فرزندانشان را تا سنی که ذائقه آنان شکل نگرفته به این فروشگاه‌ها ببرند و به منظور عملکرد مناسب و گریز از آسیب‌ها لازم است که با فرهنگ مصرف‌گرایی افراطی مقابله شود تا مردم از نیازهای خود آگاه شوند و یاد بگیرند که بی‌هدف به خرید و مصرف اقدام نکنند که به این روش می‌توان از بعضی از آسیب‌های مصرف‌گرایی و بیماری‌های به تبع آن جلوگیری کرد.

اشکال دیگر این فروشگاه‌ها این است که در ابتدای تشکیل به دلیل این‌که اجناس را عمده خریداری می‌کردند تخفیف‌هایی هم برای مشتری قائل بودند اما هم‌اکنون در بسیاری موارد قیمت‌ها با بیرون تفاوتی ندارد یا تفاوت‌ها ناچیز است.

حمایت از سرمایه‌داران ترکیه‌ای

در هر صورت گسترش بیش از حد فروشگاه‌های زنجیره‌ای کمر برخی خرده‌فروش‌ها بخصوص افراد کم سرمایه را شکسته است که باید کنترل شوند و می‌طلبد که مسئولان مربوطه کمر همت ببندند و به این مشکلات که زندگی بخش وسیعی از مردم را تحت تأثیر قرار داده رسیدگی نمایند.

حدود 100 فروشگاه زنجیره‌ای در شهر قم وجود دارد و از ساماندهی لازم برخوردار نیستند.