در مناظره سوم تلویزیون چه گذشت؟/ غیبت معاون مطبوعاتی وزیر ارشاد و یک صندلی خالی نمادین

مناظره پنج نفر از اهالی مطبوعات با موضوع آسیب شناسی وضعیت مطبوعات کشور در برنامه مناظره شبکه یک برگزار شد.

در این مناظره محمد جعفر محمدزاده، معاون مطبوعاتی وزارت ارشاد جزو غایبان بود و صندلی اش به نشانه حاضر نشدن در مناظره خالی بود.

مجری برنامه به این نکته اشاره کرد که ایشان قول داده اند در برنامه حاضر شوند ولی به وعده خودشان عمل نکرده اند. ایشان می توانند همین الان به استودیو بیایند و یا به سوالات مهمانان تلفنی پاسخ گویند.

مرتضی حیدری، در ابتدای برنامه با اشاره به اصل 24 قانون اساسی و ظرفیت های قانونی برای فعالیت مطبوعات این سوال را مطرح کرد که آیا کیفیت و تیراژ مطبوعات در ایران متناسب با تعداد قشر تحصیلکرده کشور و ظرفیت های قانونی هست یا خیر.

در ادامه برنامه مستندی پخش شد که در آن عملکرد مطبوعات در سال های گذشته اشاره شده بود. در این مستند گفته شد: در سال های پس از انقلاب نقش های متفاوتی ایفا کردند. گاه روایت گر حماسه های جبهه ها بودند و گاه ابزار گروه های سیاسی شدند. این پدیده همیشه جنجالی این روزها حال خوشی ندارند.

در این مستند با اشاره به پایین بودن تیراژ، اقتصاد مطبوعات و کاهش تاثیرگذاری مطبوعات با وجود سایت های خبری این سوال را مطرح کرد که در دولت یازدهم مطبوعات چه رویکردی باید داشته باشند.

این مستند با بیان این که رییس دولت یازدهم از مطبوعات گلایه هایی هم داشته است بخشی از گلایه های روحانی درباره گمانه زنی های مطبوعات در ایام رای اعتماد به وزرا را پخش کرد.

کاظم انبارلویی، سردبیر سابق روزنامه رسالت به عنوان اولین سخنران گفت: مطبوعات، احزاب و دانشگاه سه پدیده مدرن هستند که به جامعه ایران وارد شده اند. خاستگاه این سه پدیده مدرنیته است و جریان مدرنیته در مطبوعات به دنبال بازگشت استبداد و استعمار خارجی است. در انقلاب اسلامی چون رهبری نهضت خود یک رسانه بود این توفیق را بدست نیاوردند.

وی با بیان این که در دوران اصلاحات بیش از 2 هزار شبهه به مبانی دینی وارد شده است گفت: حساب مطبوعاتی که طرفدار نظام و انقلاب و مردم هستند از بقیه جداست. ما جمع شده ایم که ببنیم چگونه در دولت آینده می شود با جریان منحط مدرنیته مقابله کنیم.

انتقاد از مطبوعات دولتی

راه چمنی، سرپرست روزنامه همبستگی و صاحب امتیاز روزنامه اسرار در ادامه مناظره گفت: از صدا و سیما برای ترتیب دادن این برنامه تشکر می کنم. من از صدا و سیما این انتظار را دارم که برنامه احزاب ادامه پیدا می کرد تا به نتیجه خوبی می رسیدیم و در مجلس قوانین لازم تصویب می شد. متاسفانه جلسه قبلی ناقص بود و امیدوارم جلسه دیگری هم باشد.

وی مطبوعات را رکن چهارم دموکراسی خواند و ادامه داد: مطبوعات وظیفه دارند آگاهی های عمومی جامعه را ارتقا دهند  و سخنگو و چشم مردم هستند. بنابراین باید بازگو کننده مشکلات مردم باشند. تبیین اهداف قانون اساسی هم از دیگر کارکردهای مطبوعات است.

صفی زاده مدیر مسوول روزنامه ابرار در این مناظره با اشاره به مستند پخش شده اظهار کرد: در این گزارش به حمایت های دولت نهم و دهم از مطبوعات خودش اشاره نشد.

وی افزود: مطبوعات دولت ساخته و مطبوعاتی که یک شبه بدون ضوابط مجوز گرفته اند از درآمدهای زیادی برخوردارند. آنچه که مورد نظر مردم است در این ها درج نمی شوند و آنچه که دولتی ها القا می کنند در مطبوعات دولت نهم و دهم درج می شد. در هشت سال پیش آگهی های دولتی را کمتر به مطبوعات غیر دولتی می دادند و رایانه های را قطره چکانی به روزنامه های آزاد می دادند. این روزنامه ها که اشکالات دولت را چاپ می کردند با تیراژ کمتر به فروش می رسیدند. چون مردم با واقعیات و آمار صحیح روبرو می شدند.

صفی زاده وابستگی به دولت را موجب درج نکردن واقعیت ها و بی اعتمادی مردم و پایین آمدن تیراژ مطبوعات دانست.

مصطفی کواکبیان، دبیر انجمن روزنامه های غیر دولتی کشور در پاسخ به نکات انبار لویی  گفت: دوستانی که این جا هستند هیچ کدام شبهه ایجاد نکرده اند. بهتر است وضعیت فعلی مطبوعات را بررسی کنیم. چون این شبهه ها مشکل الان ما نیست.

وی افزود: ما تنها حزبی هستیم که هر روز کرکره مان بالاست و روزنامه منتشر می کنیم.

کواکبیان با اشاره به وجود هشت مشکل درباره مطبوعات اظهار کرد: نداشتن قانون جامم اطلاع رسانی باعث توقیف فله ای مطبوعات شده و البته بتازگی وضعیت برخوردهای قوه قضاییه بهتر شده است. عدم پاسخگویی مسوولان که یک جانبه در تلویزیون صحبت می کنند مشکل دیگر است. دولتی بودن اکثر مطبوعات، نبود امکان رقابت، گرانی کاغذ، کاهش تیراژ، خود سانسوری و نداشتن اخلاق رسانه ای نیز از دیگر مشکلات است.

وی با اشاره به مساله تیراژ تاکید کرد: روزنامه های ما در فهرست صد روزنامه پرتیراژ دنیا نیست. تیراژ تمام مطبوعات ما به 2 میلیون نمی رسد. مصرف سرانه کاغذ اروپایی ها در یک روز به اندازه یک سال ماست.

نظام الدین موسوی، مدیر عامل خبرگزاری فارس با اشاره به این که همه مدرنیته مذموم نیست گفت: مطبوعات هم می توانند کارکرد مثبت یا منفی داشته باشند. درباره مردمسالاری هم همین نگاه را داریم. دستاوردهای دنیای جدید کاغذ رای و کاغذ مطبوعات است. مبانی مطبوعات را باید بومی کنیم. شیخ فضل الله نوری هم روزنامه ای به نام لوایح داشت. اما آفت این جاست که ما با نگاه مذموم غرب بعضا رسانه را تعریف می کنیم. قید رسانه قانون است و این قید باید رعایت شود.

حرکت های غیر اخلاقی فقط محدود به باورهای سیاسی نشد و باورهای دینی مردم را زیر سوال بردند. روزنامه های موسوم به زنجیره ای کاری کردند که مقام معظم رهبری فرمودند برخی مطبوعات پایگاه دشمن شده اند. الان که بی بی سی و رادیو فردا از همان عوامل کمک می گیرد و ما می فهمیم که پایگاه دشمن شدن چه معنایی دارد.

حیدری با اشاره به غیبت محمد زاده گفت: جای ایشان خیلی خالی است. چون شنیدیم ایشان در دولت یازدهم هم قرار است سمتشان را حفظ کنند. خوب بود که می آمدند و می گفتند در دولت یازدهم می خواهند چه کنند.

برخورد فله ای کار خوبی نبود

انبار لویی در دور دوم مناظره با بیان این که مطبوعات ممکن است ستون پنجم دشمن باشند اظهار کرد: حضرت امام خمینی و مقام معظم رهبری تذکرهایی در این رابطه داشته اند. مطبوعات وقتی شرارت می کنند ستون پنجم می شوند و دیگر رکن چهارم دموکراسی نیستند. آقای کواکبیان گفتند این مساله مهمی نیست. اما از نظر من مهم است.

کواکبیان در پاسخ گفت: اگر روزنامه ای ستون پنجم شده باید با او برخورد کرد. اما نمی شود همه را با یک چوب زد. با این مطبوعات برخورد شده است. اما به نظر من برخورد فله ای کار خوبی نبود. باید ببینیم کدام مخل هستند و کدام نیستند. شما باید بپذیرید که روزنامه رسالت می خواهد امر به معروف کند یا نه. الان برخوردی که با برخی سایت ها صورت می گیرد سلیقه ای است. فلان مسوول نمی تواند فلان خبر را تحمل کند.

وی افزود: سال گذشته کاریکاتوری کشیده شد که گفتند توهین به رزمندگان است. ولی این روزنامه در دادگاه تبرئه شد. این اتفاقات وجود داشته است. ما مخالف برخورد قانونی نیستیم. باید مو را از ماست بیرون بکشیم اما برخورد دوگانه نباشد. نباید یک چوب برداریم و بگوییم همه طرفدار مدرنیته منحط هستند.

صفی زاده با اشاره به صحبت های نظام الدین موسوی گفت: یک خبرگزاری که ایشان در آن فعال است چند ساعت مانده به پایان انتخابات یک نفر را برنده معرفی می کند. هیچ معنا ندارد که در بحث مطبوعات درباره اردوکشی خیابانی صحبت کنیم. درست است که همه دنیا با انقلاب ما بد هستند. ولی مردم در سال 57 به رادیوهای بیگانه مراجعه می کردند. اگر امروز کسی در آن رسانه ها حضور دارد حضورش صرفا نباید دشمنانه تلقی شود. ما باید از هر وسیله ای استفاده کنیم و صدایمان را به گوش جهان برسانیم.

نظام الدین موسوی در پاسخ به صحبت های صفی زاده گفت: من سال 84 من مدیر عامل خبرگزاری فارس نبودم. شاید  این اتفاق مربوط به سال 88 بوده که آنجا هم بعد از این که آقای موسوی اعلام پیروزی کرد گمانه زنی را اعلام کرد که این در تمام دنیا معمول است.

در روزنامه های ما ستون پنجمی وجود ندارد

راه چمنی، سرپرست روزنامه همبستگی با اشاره به این که خط قرمز همه قانون است گفت: قانون مطبوعات حدود و حقوقی را مشخص کرده است. اگر فکر می کنند روزنامه ای ستون پنجم دشمن است می توانند مدیر مسوولش را معرفی کنند تا با او برخورد شود. ما نباید چیزی را که ثابت نشده اعلام کنیم. تندروی چیز بدی است. آقای انبارلویی باید به هیات نظارت نامه بنویسد و بگوید این روزنامه ستون پنجم دشمن است. به نظر من در روزنامه های ما ستون پنجمی وجود ندارد.

کواکبیان در پاسخ به صحبت های موسوی گفت: هیچ وقت به خبرگزاری فارس نمی گویند چرا از منابع صیهونیستی استفاده کردید. یک کسی می گفت اسلام ما باید ایرانی باشد. یک نفر حرف امام را رد کرد و گفت مجلس در راس همه امور نیست. ده ها شبهه ایجاد کردند ولی آقای نظام الدین موسوی به آن اشاره ای نمی کند.

کواکبیان در پاسخ به سوالی درباره پایین بودن تیراژ گفت: ما نتوانستیم رقابتی جدی ایجاد کنیم. وقتی امکان این رقابت وجود ندارد. خبرگزاری فارس وابسته به سپاه است و با پول های هنگفتی که دارد کار رسانه ای می کند. پیامک هایی که از این خبرگزاری می رسد به اندازه هزینه ماه روزنامه مردمسالاری است. شهرداری تهران چندین سایت دارد که من امکان رقابت با آن را ندارم. دولت و سازمان تبلیغات اسلامی امکانات عجیبی دارند.  ما نمی توانیم با این ها رقابت کنیم. دولتی ها دلشان نمی سوزد که تیراژشان بالا باشد یا نه.

وی افزود: یک چیز عجیبی در دولت دهم اتفاق افتاد که گفتند آگاهی انحصارا به روزنامه ایران داده شود. بنده که روزنامه غیر دولتی دارم چگونه می خواهم رقابت کنم.

ما از شهرام جزایری پول نگرفتیم

نظام الدین موسوی ضمن رد وابستگی خبرگزاری فارس به سپاه گفت: این حرف را آقای احمدی نژاد مطرح کردند. من افتخار می کنم که بتوانم پاسدار باشم. سپاه مطابق قانون اساسی می تواند ورود پیدا کند ولی بنده خودم را خبرنگار می دانم. اما خبرگزاری فارس هم ممکن است امکاناتی دریافت کند. ما از شهرام جزایری پول نگرفتیم. آن پول ناپاک است و وقتی به روزنامه بیاید معلوم است فرجامش چیست.

وی افزود: خبرگزاری فارس جزو 70 سایت برتر خبری دنیاست. خبرگزاری فارس سال 86 سه روز توقیف شد ولی می گویند با این رسانه برخوردی نمی شود.

انبارلویی، سردبیر سابق روزنامه رسالت درباره پایین بودن تیراژ مطبوعات گفت: در غرب ارتباطات شفاهی وجود ندارد و به همین خاطر تیراژشان از ما بیشتر است.

صفی زاده در پاسخ به سوالی درباره تیراژ پایین مطبوعات گفت: آنچه روزنامه ها را متمایز می کند تحلیل ها و یادداشت هاست. وقتی همه تیترها مثل هم باشد تیراژ پایین می آید. ما افراد بسیار خوبی داریم که می توانند بنویسند. من اعتقاد ندارم که روزنامه های ما معاند هستند. فردی که روزنامه ها را یک باره توقیف کرد بعدها بخاطر مساله ای دیگر مورد اعتراض قرار گرفت. بعدها مقام معظم رهبری گفتند ایشان در یک ماجرایی سه تا خطا انجام داده است.

وی افزود: اسم روزنامه ای که همشهری است باید درد دل مردم را بنویسد. ولی وقتی یک مدیر را تبلیغ کند مردم از آن رویگردان می شوند.

کواکبیان به مسائل مالی رسانه ها اشاره کرد وگفت: آقای احمدی نژاد وعده وام مسکن داد. من خودم خبرنگار با حقوق 400 هزار تومان دارم که خودم از او خجالت می کشم.

موسوی در ادامه مناظره گفت: هیچ روزنامه اصلاح طلبی به خاطر مسائل مالی تعطیل نشده است. من شنیدم یک روزنامه اصلاح طلب با 36 صفحه می خواهد بیاید. این ها دچار مشکل اساسی نشده اند و مشخص است از یک جا حمایت می شوند. مشکل این ها این است که یک صدا را می خواهند از 20 جا رواج بدهند و به همین خاطر تیراژشان کم می شود.