چراغانی، نورپردازی نیست

استفاده از نور برای روشنایی شهر، مفهوم جدیدی در زندگی شهرنشینی ایجاد کرده که ویژگی خاص خود را دارد و منظری دیگر از حیات شهر را رقم می‌زند؛ مفهومی که حیات شبانه شهر نام گرفته است.

کد خبر: ۵۵۶۶۱۱

اگرچه زمان زیادی نیست که نور و روشنایی قدم در فضای شهر گذاشته و کیفیت زندگی شهری را تغییر داده، اما در همین مدت کم، چنان تاثیر شگرفی در زندگی شهروندی گذاشته است که روان‌شناسان، جامعه شناسان و برنامه‌ریزان شهری از آن به عنوان سبکی جدید از حیات شهری یاد می‌کنند.

روشنایی شهری بیش از هر چیز برای روشن نگه داشتن فضاهای شهری به کار می‌رود به همین خاطر اولویت نخست آن روشنایی بخشی به فضاهای شهری برای استفاده از آن مکان است.

نورپردازی البته بعد از روشنایی مطرح است و سازکاری علمی‌تر و کیفی‌تری را دنبال می‌کند. با وجود این گاهی تداخل در به‌کارگیری نادرست و غیرمنطقی هر کدام از این دو به جای یکدیگر، باعث ایجاد آلودگی نوری و اغتشاش بصری می‌شود؛ همانی که این روزها گاهی در فضاهای شهرمان به‌وفور یافت می‌شود تا جایی که حضور فناوری‌های جدید نیز به این فرآیند معیوب کمک کرده است.

روشنایی شهر در سطحی بالاتر از مفهوم استفاده بهینه از فضاهای شهری، موجب بهبود امنیت روانی شهروندان شده و فضاهای بی‌دفاع شهری را که محلی برای بزهکاری و زمینه‌ساز معضلات اجتماعی هستند، از بین می‌برد. البته به‌کارگیری روشنایی مطلوب برای این‌ که تاثیر خود را بگذارد، نیازمند رعایت اصولی است از جمله؛ مکان‌گزینی و نصب مناسب (با درنظر گرفتن حداقل ارتفاع)، استفاده از رنگ مناسب با محیط، عدم ایجاد خیرگی، کم‌مصرف بودن و کفایت نوری.

نورپردازی اما برخلاف روشنایی، تاباندن نور برای دیدن زاویه‌های جدید یک فضا در شهر است به گونه‌ای که ضمن برجسته کردن هویت آن فضا، مخاطب را با خود درگیر می‌کند.

در نورپردازی با استفاده از هنر چیدمان و استفاده بهینه از نور و ایجاد سایه روشن، نکاتی برجسته شده و به مخاطب القا می‌شود.

در این امر روشنایی از اهمیت بسیار کمتری برخوردار است و نکته مهم معنابخشی به فضا با استفاده از طیف‌های نوری است. اگر در روشنایی فقط از یک طیف نوری (سفید یا زرد) استفاده می‌شود، در نورپردازی انواع طیف‌ها چه به صورت تک‌رنگ یا تلفیقی از امواج نوری مورد استفاده قرار می‌گیرند.

همین جذابیت نوری است که متاسفانه امروزه شهر را «بزک، دوزک» کرده است و هر کس هر جور رنگی دوست دارد، از آن استفاده می‌کند. البته در سال‌های اخیر شهرداری‌ها ضوابطی برای نورپردازی احجام، ابنیه، مونومان‌ها و المان‌ها تهیه کرده که اگرچه مدتی از آن می‌گذرد، اما وضع آن هنوز نتوانسته است چهره شهر را دگرگون کند.

گویا مدیریت شهری واحدی برای اجرای این کار لازم است تا هم چراغانی خیابان‌ها را سامان دهد، هم نورپردازی ضابطه‌مند را رعایت کند و هم شهروندان را با مفاهیم نورپردازی آشنا کند تا هرکس هر جور که خواست از طیف‌های نوری استفاده نکند.