سیبیاس نیوز به نقل از مقامهای آمریکایی گزارش داد که هشدار درباره کمبود مهمات پدافندی پیش از آغاز جنگ با ایران مطرح شده بود و ارزیابی پنتاگون، ذخایر موشکهای رهگیر تاد و پاتریوت را تا پایان دهه در سطحی پایین پیشبینی میکرد. برآوردها نشان میدهد آمریکا پیش از جنگ حدود ۲۳۰۰ رهگیر پاتریوت داشت و در جریان درگیریها ۱۰۵۰ تا ۱۴۳۰ فروند از آنها را مصرف کرد؛ همچنین از ۳۵۵ رهگیر تاد، بین ۱۹۰تا ۲۹۰ فروند به کار گرفته شد؛ تحویل سفارشهای جدید چند سال طول میکشد و افزایش ظرفیت تولید نیز بهسرعت کمبود را جبران نمیکند.
کارشناسان، علاوه بر جنگ اخیر، کاهش ظرفیت صنایع دفاعی و تمرکز بر درگیریهای کوتاهمدت را از عوامل این بحران میدانند. همزمان، واشنگتنپست به نقل از یک مقام اوکراینی نوشت کییف پس از حملات اخیر، تنها دو موشک پاتریوت برای دفاع هوایی در اختیار دارد و ذخایر رهگیرهای مورد استفاده علیه موشکهای بالستیک روسیه نیز پایان یافته است.
اخراج ژنرال افشاگر
ژنرال رندی جورج، رئیس پیشین ستاد ارتش آمریکا، در دسامبر ۲۰۲۵، حدود دو ماه پیش از آغاز جنگ با ایران، درباره کمبود جدی مهمات پدافند موشکی هشدار داده و پیشبینی کرده بود این وضعیت دستکم پنج سال ادامه یابد. به گزارش سیبیاس، ارزیابی او در برنامه سالانه مدیریت و تخصیص نیروهای نظامی پنتاگون نیز درج شده بود و از باقی ماندن ذخایر موشکهای رهگیر تاد و پاتریوت در سطحی پایین تا سال ۲۰۳۰ حکایت داشت. پیت هگست، وزیر جنگ آمریکا، جورج را در آوریل ۲۰۲۶ و همزمان با ادامه جنگ، از سمت خود برکنار کرد.
مقامهای آمریکایی، انتقال موشکهای پاتریوت به اوکراین پس از آغاز جنگ با روسیه سال ۲۰۲۲، استفاده از مهمات پدافندی برای دفاع از اسرائیل و محدودیت ظرفیت تولید صنایع دفاعی را از عوامل کاهش ذخایر دانستهاند. در همین حال، جایگزینی این تسلیحات نیز زمانبر است؛ تحویل سفارشهای جدید موشکهای تاد بهطور متوسط چهار سال و پنج ماه و موشکهای پاتریوت «پک ۳» حدود سه سالونیم طول میکشد. لاکهید مارتین و آرتیایکس، از طریق زیرمجموعه ریتون، برای افزایش سرعت تولید توافقهایی امضا کردهاند و لاکهید مارتین نیز از برنامه افزایش ظرفیت سالانه تولید رهگیرهای تاد از ۹۶ به ۴۰۰ فروند خبر داده است.
گرچه جنگ نابخردانه آمریکا با ایران و حملات موشکی بسیار زیاد علیه منافع آمریکا در واشنگتن نقش جدی در از بین بردن ذخایر پاتریوت داشته است. آمریکا پس از پایان جنگ سرد، بهجای آمادگی برای جنگی طولانی با قدرتی بزرگ، تولید و ذخیره تسلیحات را عمدتا بر مبنای نیازهای درگیریهای منطقهای کوتاهمدت تنظیم کرد و جنگطلبی ترامپ اکنون این سیاست را با چالش روبهرو کرده است. مارک کنسیان، سرهنگ بازنشسته تفنگداران دریایی و مشاور ارشد مرکز مطالعات راهبردی و بینالمللی، به سیبیاس گفت صنایع دفاعی آمریکا برای تولید کارآمد در شرایط عادی طراحی شدهاند، اما توان افزایش سریع تولید در زمان جنگ را ندارند؛ ضعفی که بازسازی زرادخانه این کشور را با تأخیر جدی مواجه کرده است.
اوکراین در لبه پرتگاه
فشار جنگ رمضان بر موشکهای رهگیر ارتش آمریکا محدود به جبهه غرب آسیا باقی نماند. مقامهای اوکراینی در گفتوگو با جراید غربی اعلام کرد که ذخایر موشکهای رهگیر سامانه پاتریوت این کشور بهشدت کاهش یافته است. یک مقام اوکراینی گفته بود که تا ۷ اکتبر تنها ۱۰موشک پاتریوت باقیمانده بود و این تعداد در حملات اخیر روسیه مصرف شده است. اکنون تنها چند موشک (در برخی گزارشها دو موشک) باقیمانده و وضعیت بسیار تنشآلود توصیف شده است. این سامانه یکی از معدود ابزارهای مؤثر اوکراین برای رهگیری موشکهای بالستیک روسیه محسوب میشود.
شبکه سیانان نیز همزمان گزارش داد که اوکراین ذخایر موشکهای رهگیر پاتریوت را تقریبا به پایان رسانده و به همین دلیل در حمله اخیر روسیه به کییف و خارکیف، بیشتر موشکهای بالستیک رهگیری نشدند. این کمبود ناشی از مصرف شدید در جبهه اوکراین و همچنین جنگ در خاورمیانه بوده که ذخایر جهانی این موشکها را تحت فشار قرار داده است. مقامات ناتو ادعا کردهاند که ارسالها از طریق برنامه اروپایی ادامه دارد، اما مقام اوکراینی از نامنظم بودن تحویلها از ماه میسخن گفته است. زلنسکی بارها خواستار افزایش فوری تأمین این موشکها برای گذر از زمستان شده است.
این وضعیت آسیبپذیری اوکراین را در برابر حملات به زیرساختهای انرژی و شهرها افزایش داده و نگرانیهایی درباره حمایت آمریکا در دوران دولت ترامپ ایجاد کرده است. تولید هر موشک پاتریوت میتواند تا ۳۶ ماه طول بکشد و قیمت آن بیش از چهار میلیون دلار است.
تغییر پارادایم در دفاع هوایی
پنتاگون برای رفع کمبود شدید موشکهای رهگیر، در کنار افزایش تولید سنتی، پنتاگون و ارتش آمریکا برنامههای گستردهای برای توسعه موشکهای رهگیر ارزانقیمتتر راهاندازی کردهاند. شرکت نوظهور آندوریل اینترسپتور مدولار «استیلفین» را معرفی کرده که هدف قیمت آن حدود یکسوم PAC-۳ MSE است و قابلیت مقابله با تهدیدات متنوع از پهپاد تا موشکهای بالستیک را دارد. لاکهید نیز نسخه ارزانتر ACE را با هزینه کمتر از نصف ارائه داده و شرکتهایی مانند ایکس ــ باو با بودجه نزدیک به ۱۱ میلیون دلار روی رهگیرهایی با قیمت زیر ۷۵۰ هزار دلار کار میکنند. رقابت ارتش با ۳۰شرکت نهاییشده برای رهگیرهای کمهزینه مکمل پاتریوت نیز در جریان است.
صنایع آندوریل سامانه رهگیر مدولار، استیلفین را بهطور ویژه برای پاسخگویی به نیازهای ارتش آمریکا و پنتاگون طراحی کرده است. این سامانه دو مرحلهای با قابلیت سازگاری کامل با پرتابگرهای موجود پاتریوت، سیستمهای کامیونمحور و همچنین سامانههای پرتاب عمودی دریایی ساخته شده تا بدون نیاز به زیرساخت جدید وارد خدمت شود. آندوریل در رقابت برنامه «رهگیر کمهزینه» ارتش آمریکا شرکت کرده و استیلفین را بهعنوان گزینه مناسب برای برنامه «رهگیر آینده» نیز معرفی کرده که هدف آن جایگزینی نسل بعدی موشکهای پاتریوت است. باوجود تلاش برای بهبود زرادخانه پدافندی در میان مدت، واشنگتن همچنان راهبرد قابل اتکایی برای رفع مطمئن بحرانهای جاری نظیر حملات زمستانه روسیه به کییف یا جنگ محتمل بعدی خلیجفارس با ایران ندارند.
متخصصان در گفتوگو با جامجم از پیشگیری تا درمانهای نوین نابینایی میگویند