مترو و بی آر تی رایگان تهران تمدید می‌شود؟

به گزارش جام جم آنلاین مدیریت شهری تهران همزمان با شرایط ویژه ناشی از جنگ، استفاده از مترو و اتوبوس‌های تندرو را برای شهروندان رایگان کرد؛ تصمیمی که در ابتدا موقتی بود، اما به‌دلیل استقبال گسترده مردم چندین بار تمدید شد و آخرین مهلت اجرای آن به ۱۹ تیرماه رسید.

اگرچه، پیش‌تر به شهروندان اعلام شده بود از ۲۰ تیرماه با کارت‌بلیت‌های شارژشده از خدمات مترو و خطوط بی‌آرتی استفاده کنند، اما روز گذشته همچنان مترو به‌صورت رایگان خدمات ارائه کرد؛ موضوعی که بار دیگر گمانه‌زنی‌ها درباره تمدید طرح مترو رایگان تهران را افزایش داد. این در حالی است که هنوز اطلاعیه رسمی درباره ادامه یا پایان رایگان بودن حمل‌ونقل عمومی منتشر نشده است.

مترو رایگان تهران؛ چرا موافقان بر ادامه طرح تأکید دارند؟

در ماه‌های گذشته، رایگان شدن مترو و اتوبوس‌های تندرو از یک تصمیم موقت فراتر رفت و به یکی از مهم‌ترین موضوعات مدیریت شهری پایتخت تبدیل شد. موافقان، آن را اقدامی مؤثر برای حمایت از معیشت شهروندان، کاهش ترافیک و آلودگی هوا می‌دانند و مخالفان نسبت به آثار مالی آن بر بودجه مدیریت شهری هشدار می‌دهند. از سوی دیگر، شورای شهر تهران نیز پیش‌تر با تصویب یک‌فوریت لایحه اصلاح نظام یکپارچه بلیت الکترونیک، زمینه بررسی سازوکار ادامه این طرح را فراهم کرده بود.

حامیان رایگان‌سازی حمل‌ونقل عمومی معتقدند این سیاست تنها یک اقدام رفاهی نیست، بلکه می‌تواند به تغییر الگوی سفرهای شهری نیز کمک کند. به اعتقاد آنان، کاهش هزینه رفت‌وآمد، به‌ویژه برای اقشار کم‌درآمد، سهم بیشتری از درآمد خانوار را حفظ می‌کند و در عین حال شهروندان بیشتری را به استفاده از مترو و اتوبوس ترغیب خواهد کرد.

کارشناسان حوزه حمل‌ونقل نیز بارها تأکید کرده‌اند که افزایش سهم حمل‌ونقل عمومی یکی از مؤثرترین راهکارهای کاهش ترافیک، مصرف سوخت و رفع آلودگی هوای تهران است. از نگاه موافقان، هرچه استفاده از خودروی شخصی کمتر شود، هزینه‌های اجتماعی ناشی از ترافیک و آلودگی نیز کاهش خواهد یافت. به همین دلیل، آنان ادامه طرح مترو رایگان تهران را سرمایه‌گذاری برای آینده شهر می‌دانند، نه صرفاً یک هزینه.

چالش تأمین منابع مالی برای مترو رایگان

در مقابل، مخالفان معتقدند اجرای رایگان حمل‌ونقل عمومی بدون پیش‌بینی منابع درآمدی پایدار، فشار قابل توجهی بر بودجه مدیریت شهری وارد می‌کند. درآمد حاصل از فروش بلیت، بخشی از هزینه‌های بهره‌برداری، نگهداری، تعمیرات و توسعه ناوگان مترو و اتوبوسرانی را تأمین می‌کند و حذف آن می‌تواند شهرداری را ناچار به جبران کسری بودجه از سایر بخش‌های خدماتی یا عمرانی کند.

به باور این گروه، هرچند حمایت از شهروندان ضروری است، اما استمرار چنین سیاستی زمانی امکان‌پذیر خواهد بود که منابع مالی آن به‌صورت شفاف مشخص شود؛ در غیر این صورت، ممکن است کیفیت خدمات حمل‌ونقل عمومی یا اجرای سایر پروژه‌های شهری تحت تأثیر قرار گیرد.

لایحه شورای شهر برای ادامه مترو رایگان چه می‌گوید؟

مطابق مصوبه پیشنهادی، قرار نیست همه شهروندان به یک شکل از خدمات رایگان استفاده کنند، بلکه مشوق‌ها به‌صورت هدفمند در نظر گرفته شده است. بر این اساس، شهروندان خوش‌حساب در پرداخت عوارض و دیون شهری با تأیید شهرداری تهران می‌توانند از خدمات رایگان حمل‌ونقل عمومی بهره‌مند شوند.

همچنین تمامی شهروندان ساکن یا شاغل در پایتخت که در باشگاه شهروندی شهرداری تهران ثبت‌نام کنند، متناسب با دهک درآمدی خود از تخفیف برخوردار خواهند شد؛ به‌گونه‌ای که دهک‌های یک تا سه از ۱۰۰ درصد، دهک‌های چهار تا هفت از ۵۰ درصد و دهک‌های هشت تا ۱۰ از ۱۰ درصد تخفیف استفاده خواهند کرد.

چه کسانی مشمول مترو و BRT رایگان می‌شوند؟

طبق لایحه شورای شهر تهران، خانواده شهدا، جانبازان، معلولان، سالمندان بالای ۶۵ سال، بازنشستگان شهرداری، افراد تحت پوشش کمیته امداد و سازمان بهزیستی، کارکنان نیروهای نظامی و انتظامی، سربازان، پیشکسوتان ورزشی، اصحاب فرهنگ و رسانه، مدال‌آوران علمی و ورزشی، اعضای بنیاد ملی نخبگان، معلمان، اساتید دانشگاه، کادر درمان، کارکنان شهرداری تهران و خانواده‌های آنان، همچنین خانوارهای دارای سه فرزند و بیشتر نیز از خدمات رایگان مترو و اتوبوس‌های تندرو بهره‌مند خواهند شد.

در بخش دیگری از این طرح نیز پیش‌بینی شده است دانش‌آموزان، دانشجویان و طلاب در ماه نخست سال تحصیلی به‌صورت رایگان و در ادامه سال با ۷۰ درصد تخفیف از خدمات حمل‌ونقل عمومی استفاده کنند.

تصمیم نهایی شورای شهر درباره مترو رایگان چه زمانی اعلام می‌شود؟

در همین حال، علیرضا نادعلی، سخنگوی شورای شهر تهران از ارائه لایحه جدید شهرداری برای تعیین تکلیف ادامه طرح مترو رایگان تهران خبر داده است. به گفته او، با توجه به استقبال شهروندان از رایگان شدن مترو و اتوبوس‌های تندرو، شهرداری نیز تمایل دارد اجرای آن ادامه یابد، اما با سازوکاری هدفمند که در آن امتیاز خوش‌حسابی شهروندان، عضویت در باشگاه شهروندی و حمایت از گروه‌های خاص مورد توجه قرار گیرد.

بر این اساس، پیش‌بینی می‌شود لایحه شهرداری در جلسه ۲۳ تیرماه شورای شهر تهران بررسی شود و تا زمان اتخاذ تصمیم نهایی، وضعیت اجرای این طرح مشخص شود.

آنچه از مجموع دیدگاه‌های موافقان و مخالفان برمی‌آید، این است که اصل حمایت از شهروندان و توسعه حمل‌ونقل عمومی مورد اتفاق همه طرف‌هاست؛ اختلاف نظر بیشتر بر سر شیوه اجرا و نحوه تأمین منابع مالی آن است. از این رو، به نظر می‌رسد اجرای مشوق‌های هدفمند برای اقشار کم‌درآمد، شهروندان خوش‌حساب و گروه‌های خاص، بتواند راهکاری باشد که هم اهداف حمایتی مدیریت شهری را محقق کند و هم دغدغه‌های مالی ناشی از رایگان‌سازی کامل را تا حدی کاهش دهد. نتیجه بررسی لایحه در جلسه روز سه شنبه شورای شهر می‌تواند تکلیف ادامه مترو رایگان تهران را مشخص کند.