برنامه «حسینیه معلی» برای چندمین سال متوالی توانست شور و شعور حسینی را درهم آمیزد
این برنامه که در ایام محرم با عنوان «حسینیه زمانه» راهی آنتن شده، همچون گذشته میکوشد با نگاهی تازه به اتفاقات جاری کشور واکنش نشان دهد، همگام با مسائل روز پیش برود و در این میان از پیوند عمیقی که میان مفاهیم عاشورایی و دغدغههای امروز برقرار است، غافل نماند.
اگر از مخاطبان «زمانه» باشید، میدانید این برنامه مدتهاست از قاب شبکه دو سیما با شعار «برنامه زمانه، برای زمانهآگاهی» پخش میشود؛ برنامهای که تهیهکنندگی آن را سیدمجید اکرمی بر عهده دارد و اجرای آن با امین سلیمی و محسن آزادی است. زمانه در این سالها تلاش داشته است در هر بزنگاه، موضوعات مهم و حساس کشور یا مسائل جهانی مرتبط با ایران را به بحث بگذارد و دشوارترین مفاهیم را به زبانی همهفهم برای طیف وسیعی از مخاطبان بیان کند. با سرعت گرفتن اتفاقات از سال گذشته تا امروز برنامه نیز با حضور دو مجری وارد فضای متفاوتتری برای تحلیل اخبار، رویدادهای روز و گفتوگو با کارشناسان شد. تسریع عنوان شده نهتنها در کیفیت برنامه خللی ایجاد نکرد، بلکه حضور اندیشمندانه و فعال اتاق فکر این مجموعه تلویزیونی را در بطن جامعه به رخ کشید.
پیش از آغاز جنگ شاهد بودیم که موضوعات اقتصادی و معیشتی خانوادهها و دغدغههای اجتماعی همچون مطالبات کارگران و دیگر مشاغل، مشکلات معادن، پتروشیمیها و... جزو بحثهای داغ این برنامه بود. پس از جنگ 12روزه برنامه متناسب با رویدادها، حالوهوای دیگری گرفت اما مثل همیشه با بهره بردن از ظرفیتهای رواییاش، با دوری از روایتهای خنثی، نقش کنشگری به خود گرفت و توانست با استراتژی خاصی که دارد، بسیاری از اتفاقات ایران را در قالب یک آلبوم تصویری ثبت کند تا بتوان در حوزه روایتگری رسانهای در هر زمانهای به آن رجوع کرد و بازخوانیای از تاریخ معاصر با زاویه دید اتاق فکر این برنامه داشت.
آینهای از زمانه
زمانه همچون آینهای است که تلاش دارد از دید خود انعکاسی از جامعه ارائه دهد و همراه بینندگان، با زبانی نرم و قالبی ساده به دشوارترین حرفها بپردازد. شاهد این مدعا را میتوان در انتخاب سوژههای آن بهویژه در جنگ 12 روزه، دفاعمقدس سوم و نبرد در جبهه لبنان و مقاومت به وضوح دید. تهیهکننده نیز پیشتر در گفتوگویی درباره خاصیت انعکاسی برنامه چنین بیان کرده بود: «اصول و سیاستهای نظام در برنامهریزی لحاظ میشود اما آنچه برای ما اهمیت اساسی دارد، این است که تا جای ممکن، حرف مردم و کلام خودشان را روی آنتن منعکس کنیم و نماینده آنها باشیم.»
برای نمونه، زمانی که موضع ایران در حمایت از مردم لبنان روشن است، این برنامه با نمایش پرچم مقاومت، درفش حقخواهی را در برابر شرارتهای رژیم صهیونیستی در جنوب لبنان برافراشت. از سوی دیگر پویایی این برنامه در انعکاس اتفافات را میتوان سال گذشته و با برگشت سریع به آنتن در پی وقوع جنگ 12روزه دریافت؛ در حالی که پیش از آن برنامه برای مدتی به جهت استراحت عوامل روی آنتن نمیرفت.
تحلیلهایی از جنس زمانه
این برنامه با حضور کارشناسان حوزههای راهبردی، از جمله امنیت ملی، روابط بینالملل و مسائل مرتبط با ترور دانشمندان، تحلیلهای کارآمدی ارائه میدهد، موضوعات اقتصادی و مذهبی را به بحث میگذارد و حتی با تشکیل میز موسیقی، به نغمهها و آثار ملی میپردازد؛ آثاری که در ارتباط با سوژه مورد نظر، در حافظه جمعی مردم کشورمان ثبت شدهاند.
همانطور که اشاره شد، زمانه همگام با زمانه است و به همین دلیل، در ایام جنگ در بخشهای مختلف، تمرکز خود را بر بررسی بسترها و دلایل وقوع اقدامات جنایتکارانه دشمن، پیامدهای آن در سطح منطقهای، بینالمللی و پاسخهای جمهوری اسلامی ایران گذاشت. به گفته سازندگان زمانه، این برنامه تلاش داشت در قالب گفتوگوهای زنده در فضای تحلیلی و رسانهای به بازخوانی شرایط پیشآمده و تبیین ابعاد حقیقی آن برای افکارعمومی بپردازد تا مخاطبان شبکه دو، لحظهبهلحظه در جریان تحولات سرنوشتساز کشور و منطقه قرار گیرند. آنچه سلیمی هم کمی پیشتر در گفتوگو با جامجم آن را چنین توصیف کرد: «هدف اصلی، انتقال حس اقتدار و امید به مخاطب، همراه با دوری از شعارزدگی و حفظ اعتماد عمومی است.»
آزادی نیز با تأیید این موضوع گفت: «برای پیادهسازی سبک زندگی متناسب با شرایط جنگی و چالشها، برنامه به کهنالگوهای مذهبی و تاریخی ارجاع میدهد. این الگوها راهنمایی برای چگونگی مواجهه با سختیها ارائه میکنند. باید توجه داشت که در کنار همه این موارد، یکی دیگر از دستاوردهای برنامه زمانه در دوران جنگ رمضان، تقویت نگاه توحیدی مخاطب بود. این رویکرد بر این باور استوار است که هیچ اتفاقی خارج از اراده الهی نیست و همه وقایع در مسیر رشد و بندگی قرار دارند. تلاش کردیم با ارائه روایت الهی از اتفاقات جاری، به تقویت مقاومت اجتماعی کمک کنیم و امیدواریم مخاطبان نیز این موضوع را تأیید کنند.»
ارجاع به کهنالگوهای مذهبی، نگاه توحیدی و مفهوم مقاومتی که آزادی مطرح کرد، در ویژهبرنامه اخیر با عنوان حسینیه زمانه به روشنی متبلور شد.
بنای حسینیه در این زمانه
ویژهبرنامه دهه اول محرمالحرام حسینیه زمانه با حضور مهمانانی همچون حجتالاسلام حمید سبحانیصدر، سحر دانشور، حجتالاسلام محمد امیری طیبی و... و موضوعاتی متنوع راهی آنتن شد و هر شب با سوژههایی نظیر نقش مؤثر بانوان حماسه عاشورا، شناخت دشمن واقعی، حضور در میدان، نهراسیدن از یاری حق، بررسی عملکرد شخصیتهای حاضر در نبرد نینوا، سنتهای عزاداری برای اباعبدالله(ع) در طول تاریخ و... عزاداران حسینی را همراهی کرد. در نهایت، این برنامه بستهای فرهنگی برآمده از تقارن و پیوند رخدادهای روز جامعه با حادثه کربلا را پیش روی مخاطبان قرار داد.
این پیوند را در جایجای سخنان کارشناسان حاضر در برنامه و همچنین در کلام مجریان میتوان دریافت؛ برای مثال، آنجا که سلیمی در بخشی از برنامه از جداییناپذیری اشک ریختن برای حضرت امام حسین(ع) و یارانش با نگاه سیاسی سخن گفت و این سخنان در کانال برنامه با این مضمون ثبت شد: «عزای حسینی قرار نیست فقط در حاشیه و برای آرامش شخصی باشد؛ این یک حرکت استراتژیک برای بیداری تودههاست.» کلامی که افزون بر پیام روشنی که برای اهالی این زمانه دارد، میتوان در بطن آن نقطه آغاز، ماهیت شکلگیری و شعار برنامه را نیز یافت.
مستندسازان با ثبت جزئیات آیین حماسی بدرقه با رهبری شهید، درصدد تبدیل این سوگ ملی به سندی ماندگار از آغاز یک دوران جدید هستند
