در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
غولهای فناوری در خدمت جنایتکاران
در دنیایی که داده، نفت جدید قرن بیست و یکم نامیده میشود، جنگ بر سر دسترسی به حریم خصوصی کاربران و استفاده از آن در معادلات قدرت، به اوج خود رسیده است. تحولات اخیر در ایالات متحده، از توقف ناگهانی تحقیقات فدرال درباره نفوذ شرکت متا به پیامهای رمزنگاریشده واتساپ گرفته تا قراردادهای میلیاردی پنتاگون با غولهای هوش مصنوعی، پرده از واقعیتی تلخ برمیدارد: حریم خصوصی کاربران، تنها وجهالمصالحهای برای پیشبرد اهداف نظامی و امنیتی است. در این گزارش ویژه، ابعاد پنهان تبانی نانوشته میان سیلیکونولی و واشنگتن را واکاوی میکنیم.
واتساپ چگونه پیامها را میخواند؟
سالهاست شرکت متا (مالک فیسبوک، اینستاگرام و واتساپ) با تکیه بر شعار رمزنگاری سرتاسری (End-to-End Encryption)، مدعی است که هیچکس، حتی خود شرکت، قادر به خواندن پیامهای کاربران نیست اما اسناد جدیدی که از وزارت بازرگانی آمریکا به بیرون درز کرده، این ادعای پرطمطراق را زیر سؤال برده است. یک مأمور ویژه اداره صنعت و امنیت آمریکا (BIS) پس از ۱۰ ماه تحقیق گسترده، در ایمیلی محرمانه به مقامات فدرال اعلام کرد که متا میتواند و عملا تمامی پیامهای متنی، تصاویر و فایلهای صوتی را به صورت غیررمزنگاریشده مشاهده و ذخیره کند. این گزارش تأکید میکند که از سال ۲۰۱۹، سیستمی تحت عنوان دسترسیهای طبقهبندیشده در این شرکت وجود دارد که به پیمانکاران و تعداد زیادی از کارکنان متا در خارج از مرزهای آمریکا، بهویژه در هند، اجازه میدهد به محتوای خصوصی کاربران دسترسی داشته باشند.
توقف دستور از بالا؛ چرا تحقیقات مسکوت ماند؟
نکته تأملبرانگیز در این پرونده، توقف ناگهانی تحقیقات درست در زمانی است که مأمور مذکور قصد داشت یافتههای خود را با نهادهای نظارتی همچون کمیسیون بورس و اوراق بهادار (SEC) به اشتراک بگذارد. براساس گزارشهای منتشرشده، رهبران ارشد آژانسهای دولتی آمریکا به صورت ناگهانی دستور بسته شدن پرونده را صادر کردهاند. اگرچه سخنگویان متا این اتهامات را بیاساس میخوانند اما همزمانی بستن این پرونده با نفوذ گستردهتر متا در ساختارهای حاکمیتی آمریکا، شائبه یک توافق پشتپرده را تقویت میکند. کارشناسان معتقدند واتساپ عملا به یک ابزار اشراف اطلاعاتی تبدیل شده که شعار رمزنگاری را تنها برای فریب افکار عمومی و جذب کاربر حفظ کرده است.
پیمان خونین
در حالی که نبرد بر سر حریم خصوصی در واتساپ جریان دارد، ضلع دیگر مثلث قدرت در آمریکا، یعنی پنتاگون، در حال بلعیدن توان فنی غولهای فناوری است. گزارشها حاکی از آن است که گوگل، بهرغم اعتراضات گسترده کارمندانش، قرارداد ۲۰۰ میلیون دلاری برای ارائه هوش مصنوعی جمینای (Gemini) به شبکههای طبقهبندیشده نظامی را امضا کرده است. این قرارداد تنها بخشی از یک کلاننیروست که در آن شرکتهای OpenAI و xAI (متعلق به ایلان ماسک) نیز حضور دارند. هدف، ادغام کامل هوش مصنوعی در سیستمهای هدایت جنگی و تحلیلهای جاسوسی است. پنتاگون اعلام کرده که هیچ شرکتی حق ندارد برای ارتش خط قرمز اخلاقی تعیین کند؛ کنایهای مستقیم به شرکت آنتروپیک که به دلیل مخالفت با استفاده از فناوریاش در سلاحهای کشتار جمعی، توسط دولت آمریکا به عنوان خطر زنجیره تأمین معرفی و عملا بایکوت شد.
تناقض آشکار؛ حالت ناشناس یا نقاب جدید؟
متا برای انحراف افکار عمومی از اتهامات جاسوسی و دسترسی به پیامها، اخیرا از ویژگی جدیدی به نام حالت ناشناس (Incognito mode) برای گفتوگو با هوش مصنوعی در واتساپ رونمایی کرده است. ویل کتکارت، مدیر واتساپ، مدعی است کاربران با این ویژگی میتوانند بدون نگرانی از ذخیره شدن دادهها، سوالات حساس خود را از هوش مصنوعی بپرسند. تحلیلگران رسانه و امنیت سایبری، این حرکت را یک فرار رو به جلو میدانند. در حالی که یکی از ماموران BIS تأکید کرده که متا به تمامی دادههای کاربران دسترسی دارد. عرضه یک ویژگی، تحت عنوان حریم خصوصی بیشتر، تنها تلاشی برای بازسازی چهره تخریبشده این شرکت در برابر رقبایی نظیر تلگرام و سیگنال است. واقعیت این است که وقتی زیرساخت یک پیامرسان در اختیار شرکتی است که قراردادهای کلان با نهادهای امنیتی دارد، واژه ناشناس بیشتر به یک شوخی تلخ شباهت دارد.
چیزی فراتر از یک بحث فنی ساده در حال رخ دادن است. ما با شکلگیری یک مجتمع نظامی-دیجیتال روبهرو هستیم. گوگل با طراحی تراشههای اختصاصی و مراکز داده جهانی، و متا با دسترسی به لایههای پنهان زندگی میلیاردها انسان، عملا بازوهای اجرایی سیاستهای آمریکا شدهاند. اعتراض ۶۰۰ کارمند گوگل به استفاده از فناوری این شرکت در عملیاتهای نظامی نشان میدهد که حتی در داخل این شرکتها نیز نسبت به عواقب مرگبار این ائتلاف هشدار داده میشود اما قدرت مالی و فشارهای سیاسی پنتاگون، صدای اخلاق را خفه کرده است. پروژه میون (Project Maven) که از هوش مصنوعی برای هدفگیری در میادین نبرد استفاده میکند، اکنون با بودجهای ۳/۲ میلیارد دلاری در حال گسترش است و غولهای فناوری، تأمینکنندگان اصلی سوخت این ماشین جنگی هستند.
ضرورت هوشیاری در فضای مجازی
پرونده واتساپ و قراردادهای پنتاگون، یک پیام روشن برای کاربران جهانی دارد: امنیت در پلتفرمهای آمریکایی، افسانهای است که تنها تا زمانی اعتبار دارد که با منافع ملی ایالات متحده تضاد نداشته باشد. وقتی یک مأمور دولتی آمریکا صراحتا از نفوذ متا به پیامهای رمزنگاریشده سخن میگوید و سپس با دستور مقامات بالا ساکت میشود، دیگر جایی برای خوشبینی باقی نمیماند.
سالهاست شرکت متا (مالک فیسبوک، اینستاگرام و واتساپ) با تکیه بر شعار رمزنگاری سرتاسری (End-to-End Encryption)، مدعی است که هیچکس، حتی خود شرکت، قادر به خواندن پیامهای کاربران نیست اما اسناد جدیدی که از وزارت بازرگانی آمریکا به بیرون درز کرده، این ادعای پرطمطراق را زیر سؤال برده است. یک مأمور ویژه اداره صنعت و امنیت آمریکا (BIS) پس از ۱۰ ماه تحقیق گسترده، در ایمیلی محرمانه به مقامات فدرال اعلام کرد که متا میتواند و عملا تمامی پیامهای متنی، تصاویر و فایلهای صوتی را به صورت غیررمزنگاریشده مشاهده و ذخیره کند. این گزارش تأکید میکند که از سال ۲۰۱۹، سیستمی تحت عنوان دسترسیهای طبقهبندیشده در این شرکت وجود دارد که به پیمانکاران و تعداد زیادی از کارکنان متا در خارج از مرزهای آمریکا، بهویژه در هند، اجازه میدهد به محتوای خصوصی کاربران دسترسی داشته باشند.
توقف دستور از بالا؛ چرا تحقیقات مسکوت ماند؟
نکته تأملبرانگیز در این پرونده، توقف ناگهانی تحقیقات درست در زمانی است که مأمور مذکور قصد داشت یافتههای خود را با نهادهای نظارتی همچون کمیسیون بورس و اوراق بهادار (SEC) به اشتراک بگذارد. براساس گزارشهای منتشرشده، رهبران ارشد آژانسهای دولتی آمریکا به صورت ناگهانی دستور بسته شدن پرونده را صادر کردهاند. اگرچه سخنگویان متا این اتهامات را بیاساس میخوانند اما همزمانی بستن این پرونده با نفوذ گستردهتر متا در ساختارهای حاکمیتی آمریکا، شائبه یک توافق پشتپرده را تقویت میکند. کارشناسان معتقدند واتساپ عملا به یک ابزار اشراف اطلاعاتی تبدیل شده که شعار رمزنگاری را تنها برای فریب افکار عمومی و جذب کاربر حفظ کرده است.
پیمان خونین
در حالی که نبرد بر سر حریم خصوصی در واتساپ جریان دارد، ضلع دیگر مثلث قدرت در آمریکا، یعنی پنتاگون، در حال بلعیدن توان فنی غولهای فناوری است. گزارشها حاکی از آن است که گوگل، بهرغم اعتراضات گسترده کارمندانش، قرارداد ۲۰۰ میلیون دلاری برای ارائه هوش مصنوعی جمینای (Gemini) به شبکههای طبقهبندیشده نظامی را امضا کرده است. این قرارداد تنها بخشی از یک کلاننیروست که در آن شرکتهای OpenAI و xAI (متعلق به ایلان ماسک) نیز حضور دارند. هدف، ادغام کامل هوش مصنوعی در سیستمهای هدایت جنگی و تحلیلهای جاسوسی است. پنتاگون اعلام کرده که هیچ شرکتی حق ندارد برای ارتش خط قرمز اخلاقی تعیین کند؛ کنایهای مستقیم به شرکت آنتروپیک که به دلیل مخالفت با استفاده از فناوریاش در سلاحهای کشتار جمعی، توسط دولت آمریکا به عنوان خطر زنجیره تأمین معرفی و عملا بایکوت شد.
تناقض آشکار؛ حالت ناشناس یا نقاب جدید؟
متا برای انحراف افکار عمومی از اتهامات جاسوسی و دسترسی به پیامها، اخیرا از ویژگی جدیدی به نام حالت ناشناس (Incognito mode) برای گفتوگو با هوش مصنوعی در واتساپ رونمایی کرده است. ویل کتکارت، مدیر واتساپ، مدعی است کاربران با این ویژگی میتوانند بدون نگرانی از ذخیره شدن دادهها، سوالات حساس خود را از هوش مصنوعی بپرسند. تحلیلگران رسانه و امنیت سایبری، این حرکت را یک فرار رو به جلو میدانند. در حالی که یکی از ماموران BIS تأکید کرده که متا به تمامی دادههای کاربران دسترسی دارد. عرضه یک ویژگی، تحت عنوان حریم خصوصی بیشتر، تنها تلاشی برای بازسازی چهره تخریبشده این شرکت در برابر رقبایی نظیر تلگرام و سیگنال است. واقعیت این است که وقتی زیرساخت یک پیامرسان در اختیار شرکتی است که قراردادهای کلان با نهادهای امنیتی دارد، واژه ناشناس بیشتر به یک شوخی تلخ شباهت دارد.
چیزی فراتر از یک بحث فنی ساده در حال رخ دادن است. ما با شکلگیری یک مجتمع نظامی-دیجیتال روبهرو هستیم. گوگل با طراحی تراشههای اختصاصی و مراکز داده جهانی، و متا با دسترسی به لایههای پنهان زندگی میلیاردها انسان، عملا بازوهای اجرایی سیاستهای آمریکا شدهاند. اعتراض ۶۰۰ کارمند گوگل به استفاده از فناوری این شرکت در عملیاتهای نظامی نشان میدهد که حتی در داخل این شرکتها نیز نسبت به عواقب مرگبار این ائتلاف هشدار داده میشود اما قدرت مالی و فشارهای سیاسی پنتاگون، صدای اخلاق را خفه کرده است. پروژه میون (Project Maven) که از هوش مصنوعی برای هدفگیری در میادین نبرد استفاده میکند، اکنون با بودجهای ۳/۲ میلیارد دلاری در حال گسترش است و غولهای فناوری، تأمینکنندگان اصلی سوخت این ماشین جنگی هستند.
ضرورت هوشیاری در فضای مجازی
پرونده واتساپ و قراردادهای پنتاگون، یک پیام روشن برای کاربران جهانی دارد: امنیت در پلتفرمهای آمریکایی، افسانهای است که تنها تا زمانی اعتبار دارد که با منافع ملی ایالات متحده تضاد نداشته باشد. وقتی یک مأمور دولتی آمریکا صراحتا از نفوذ متا به پیامهای رمزنگاریشده سخن میگوید و سپس با دستور مقامات بالا ساکت میشود، دیگر جایی برای خوشبینی باقی نمیماند.
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
گزارش «جامجم» درباره دستاوردهای زبان فارسی در گفتوگو با برخی از چهرههای ادب معاصر
فارسی، زبان گفتوگوی جهان
معاون وزیر بهداشت:
