جام جم به مناسبت روز پاسداشت زبان فارسی ، برنامه های ادبی رسانه ملی را بررسی می کند
قندان پارسی
ادبیات در فرهنگ و تمدن ما عقبه طولانی دارد و کمتر ایرانی‌ای پیدا می‌شود که شعر و ضرب المثل به یاد نداشته باشد؛ حتی افرادی که خیلی سواد خواندن و نوشتن هم ندارند، اشعاری از شعرای معروف ایرانی را حفظ هستند. در همین راستا هم برنامه‌هایی در حوزه ادبیات از شبکه‌های مختلف تلویزیون و رادیو روانه آنتن شده است. اگر به حافظه تصویری مان مراجعه کنیم، چند برنامه تلویزیونی و رادیویی شاخص را به یاد خواهیم آورد که ادبیات محور بوده و در ذهن مخاطبان ماندگار شده است.
کاروان شعر و موسیقی، مشاعره، تماشاگه راز، قند پهلو، نام آوران ایران زمین، دو قدم مانده به صبح، چشم شب روشن و... از جمله این برنامه‌ها هستند که دوستداران و علاقه‌مندان جدی ادبیات این برنامه‌ها را دنبال می‌کردند. به بهانه روز پاسداشت زبان فارسی و بزرگداشت حکیم ابوالقاسم فردوسی به بررسی برنامه‌های ادبی رسانه ملی پرداختیم.
اتاق اندیشمندان حامی زبان فارسی در رسانه ملی تشکیل شود
اسماعیل آذر معتقد است: در حال حاضر با آمدن فضای مجازی، گونه‌ای از بی‌بند‌و‌باری پیرامون تحریر و تقریر زبان فارسی به وجود آمده است. نام این را باید گذاشت شکاف. وی به خبرنگار جام‌جم گفت: ای کاش زودتر به این فکر می‌افتادیم تا این شکاف بزرگ‌تر نشود. البته مراکز خاصی در کشور هستند که از میراث زبان ما حراست می‌کنند، مثل فرهنگستان زبان و ادب فارسی، شورای عالی انقلاب و گروه‌های زبان فارسی دانشگاه ها، اما وقتی فرآیند و برآیند کار را می‌بینیم، متوجه می‌شویم هجو زیاد است، انگار اتفاقی نیفتاده است. گویی گندمی در چمنزاری رها شده است. این استاد دانشگاه بیان کرد: البته آغوش رسانه ملی در حوزه تولید برنامه‌های هویتی بخصوص زبان فارسی به‌روی همه باز است و یکی از آنها هم من بودم، اما اقبال از سوی اندیشمندان این حوزه کم بوده، در حالی که باید جمع می‌شدند تا برنامه‌های متنوع تهیه کنند. این اتفاق کمتر افتاده است. البته من شخصاً گاهی از جیب هم گذاشته ام تا این چرخه بگردد.
وی افزود: ما باید در این راه همراه صداوسیما باشیم و درباره زبان فارسی آینده‌نگری کنیم. البته برنامه‌هایی که من ساخته‌ام، مخاطبان پسندیدند و می‌گویند خوب است. این تعداد خوب است، اما کافی نیست وکفایت نمی‌کند. به قول شاعر، زمانه تهی شد ز می‌پرستی ما / کفاف کی کند این باده‌ها به مستی ما.
آذر در ادامه گفت: اگر نظر مرا به‌عنوان کارشناس می‌خواهید، پیشنهاد می‌کنم اتاقی با حضور اندیشمندان طراز اول تشکیل بدهیم و نظرات را جمع‌آوری کرده و به راهکارهای درست حفظ زبان فارسی برسیم. هر روز شاهدیم در سریال‌های تلویزیونی، مجریان تلویزیونی به گفتن واژه‌های اشتباه و غیرفارسی عادت کرده‌اند. منظورم این است که واژه‌های غربی به زبان فارسی راه پیدا کرده‌اند، مثل سورپرایز و امثال اینها بخصوص در حوزه ورزش.
مجری برنامه‌های ادبی سیما گفت: متاسفانه فضای مجازی هم به این مشکل دامن زده است و باید با همراهی صداوسیما این مشکل را برطرف کنیم. به قول شاعر: سرخی کفشت ای مه، از خون عاشقان است/ کاری نمی‌توان کرد، پای تو در میان است. وی افزود: من از ابتدای ماه رمضان با برنامه شمس و قمر در خدمت مخاطبان شبکه آموزش هستم که این برنامه هر شب ساعت 21 به مدت یک‌ساعت پخش می‌شود. در این برنامه گروهی یک‌بیت شعر را می‌خوانند و گروهی دیگر که حافظ قرآن هستند، متناسب با مضمون شعر که شاعر از قرآن کریم الهام گرفته، آیه‌ای قرائت می‌کنند. آذر گفت: همچنین در آینده سلسله برنامه‌هایی با محوریت مشاعره رضوی و با همت آستان قدس رضوی خواهیم داشت. امیدوارم به سهم خودم بتوانم در پاسداشت زبان فارسی گامی بردارم.
امثال من در پاسداشت زبان فارسی وظیفه خطیری بر دوش داریم
محمد صالح علا که با دو قدم مانده به صبح بین مردم معروف است به خبرنگار جام‌جم گفت: چه کار خوبی است انتخاب یک روز برای بزرگداشت زبان ارجمند فارسی. کار هر کسی بوده، درست و بجاست و نیاز به چنین روزی احساس می‌شد. امیدوارم با این محوریت هم برنامه‌های متنوعی در رادیو و تلویزیون تولید شود و رسانه ملی به وظیفه ذاتی خودش عمل کند. وی افزود: رادیو و تلویزیون تنها پدیده‌هایی است که در گسترش درست زبان فارسی و آموزش آن نقش مهمی دارد. چه خوب است که شبکه چهار در این حوزه، برنامه‌های متنوعی بسازد. گمان می‌کنم برنامه‌های اینچنینی مورد اقبال مردم هم قرار می‌گیرد. صالح علا گفت: همچنین چند کشور در همسایگی ما به زبان فارسی حرف می‌زنند. بنابراین امثال من و گویندگان رادیو و تلویزیون وظیفه خطیری داریم. وی بیان کرد: بهتر است تلویزیون قبل از انتخاب گویندگان، دوره‌هایی برای آموزش زبان فارسی گویندگان بگذارد. البته من اهل نق‌زدن نیستم، اما در برخی برنامه‌ها بویژه مجموعه‌های تلویزیونی از اصطلاحات عوامانه و نادرست استفاده می‌شود که واقعاً جفاست. نباید اجازه بدهیم غلط حرف زدن شایع شود. در حالی که درست سخن گفتن از وظایف ذاتی است که در صداوسیما باید مورد توجه قرار بگیرد، زیرا ادبیات در سرزمین ما یکی از چشمگیرترین پدیده‌هاست، برای این‌که مردم ما خودشان شعرند و با ادبیات زاده می‌شوند و با ادبیات هم از جهان خارج می‌شوند، به همین دلیل باید همیشه به ادبیات توجه کنیم.
رادیو و ادبیات همجنس‌اند
صادق رحمانیان، مدیر شبکه رادیو فرهنگ به خبرنگار ما گفت: رادیو از اولین روز تاسیس تاکنون پیوند عمیق و ریشه‌داری با زبان و ادبیات فارسی داشته و دارد. برنامه‌های ادبی بسیار متنوعی از رادیو فرهنگ به عنوان یک شبکه تخصصی و دیگر شبکه‌های عمومی رادیو پخش می‌شوند.
وی افزود: پخش چنین برنامه‌هایی نشان می‌دهد چه پیوند عمیق و برجسته‌ای میان ادبیات فارسی و رادیوست. البته سهم رادیو فرهنگ در حوزه ادبیات به واسطه رسالت و ماهیتش بیش از دیگر شبکه‌هاست. ضمن این‌که در برنامه‌های تخصصی رادیو از خود شعرا به‌عنوان
مجری ـ کارشناس و گوینده استفاده می‌شود. حضور خود شاعر در برنامه، حس و حال بهتری به آن داده و وجهه تخصصی برنامه را نیز تضمین می‌کند. رحمانیان بیان کرد: یکی از کارکردهای شعرخوانی در رادیو، انتقال آرامش و لذت دلنشینی است که به مخاطب منتقل می‌کند. مثلاً یک راننده تاکسی پشت ترافیک سنگین تهران با شنیدن یک شعر و موسیقی آرام می‌گیرد و از استرس او کم می‌شود. وی گفت: در طول این سال‌ها قرار گرفتن شعر و موسیقی در کنار هم به تولید برنامه‌هایی همچون با کاروان شعر و موسیقی و... منجر شده است. همه این موارد نشان دهنده همجنس بودن ادبیات و رادیوست.
مدیر رادیو فرهنگ افزود: رادیو تخیل و خیال‌انگیزی می‌کند و شعر و ادبیات فارسی هم تخیل آفرین است. به همین دلیل همنوع هستند.
فاطمه عودباشی
روزنامه‌نگار
