امیدی به اروپـایی‌ها نیست

این در حالی است که براساس اظهارات برخی مقامات وزارت خارجه از جمله معاون سیاسی وزیر امورخارجه، جمهوری اسلامی ایران به منافع مورد انتظارش از برجام دست نیافته و در صورت ادامه این روند از آن خارج می‌شود.

در همین ارتباط سید محمدعلی حسینی، سخنگوی پیشین وزارت امورخارجه نیز معتقد است موضع عملی اروپاییان در برجام نه‌تنها موضع قابل دفاعی نیست بلکه در برخی ابعاد ناامیدکننده و ناموزون بوده است.

وی که سفیر پیشین ایران در ایتالیاست، همچنین از تشدید مواضع وزارت خارجه علیه بدعهدی‌های آمریکا گفت و علت آن را سرسختی و لجاجت احمقانه آمریکا بر سر مواضع ضد برجامی خود و تلاش برای پیوند زدن میان برجام و اتهامات بی‌اساس و خصمانه خود علیه جمهوری اسلامی عنوان کرد.

مشروح گفت‌وگو با حسینی را در ادامه بخوانید.

آقای عراقچی در اظهاراتی در اندیشکده چتم هاوس گفته است اگر توافق هسته‌ای نفعی برای ایران نداشته باشد و اگر بانک‌ها همچنان از همکاری با ایران خودداری کنند ایران از برجام خارج می‌شود. رویه و ساز و کار حقوقی ایران برای خروج از برجام چیست؟

دوام و ماندگاری یک توافق چندجانبه بین‌المللی منوط به پایبندی همه طرف‌ها به تعهدات و تکالیف خود است. این که یک طرف با قلدری و بی‌پروایی سعی در نابودی یک‌توافق موجه بین‌المللی کند و در این راه تمامی قواعد، قوانین و رویه‌های بین‌المللی را نادیده گرفته و زیرپا بگذارد و حتی کمترین ارزشی برای تعهدات دولت وقت کشورش قائل نباشد؛ غیرقابل پذیرش است.

یادآوری این نکته ضروری است که برخلاف تعهدات هسته‌ای ایران که قاضی آن یک مرجع بین‌المللی است و 1+5 موظف به تبعیت از ارزیابی‌های آن هستند, در رابطه با تعهدات رفع تحریم‌ها این جمهوری اسلامی ایران است که در مورد میزان پایبندی طرف‌های مقابل به تعهداتشان قضاوت می‌کند، بنابراین وقتی به صورت مستند و مستدل به این نتیجه می‌رسد که طرف‌های مقابل در ایفای تعهداتشان کوتاهی کرده‌اند می‌تواند بنا به صلاحدید خود نسبت به ماندن یا خارج شدن از برجام تصمیم بگیرد.

آیا اجرای برجام تاکنون سودی برای ایران داشته یا بی‌فایده بوده است؟

یادآوری چند نکته در این باره ضروری است: اول این‌که آثار برجام البته نسبت به آنچه انتظار می‌رفت و مطلوب بود فاصله ملموسی دارد. با وجود این برجام تا حد زیادی در شکست و خنثی‌سازی تلاش‌های مشترک صهیونیسم بین‌الملل و استکبار آمریکایی و ارتجاع عربی در قالب پروژه ایران‌هراسی موفق بوده است. در پی توافق برجام، کشورهای مختلف دنیا و افکار عمومی جهان بیش از هر زمان دیگری به دروغ‌پردازی قدرت‌های جهانی و بی پایه بودن اتهامات آنان علیه جمهوری اسلامی مبنی بر این‌که برنامه هسته‌ای کشورمان، تهدیدی علیه صلح و امنیت جهانی است، پی بردند. از این رو ما شاهد تغییر فضای سیاسی در روابط دو و چند جانبه با کشورها و همچنین در محافل و مجامع بین‌المللی بوده‌ایم.

شاید به همین دلیل است که مثلث شیطانی آمریکا، رژیم صهیونیستی و عربستان در پیگیری پروژه ایران هراسی در بعد هسته‌ای ناکام، منزوی و شکست‌خورده است و تلاش مذبوحانه خود را در قضیه ایران هراسی در حوزه‌های غیرهسته‌ای و اتهامات مغرضانه‌ای مانند حمایت از تروریسم، دخالت در امور داخلی کشورها، اقدامات ثبات‌زدا و برنامه موشکی و امثال آن دنبال‌ می‌کنند.

دوم این‌که امکان حضور فعال‌تر دیپلماتیک در مناطق مختلف دنیا و افزایش رفت و آمد هیات‌های سیاسی- اقتصادی به کشورمان نیز از آثار شکستن فضای امنیتی است که دشمنان ایران در ایجاد و تشدید آن نقش اساسی‌ داشتند.

سوم هم این که برجام در لغو تحریم‌ها در حوزه فروش و صادرات نفت و پتروشیمی و نیز در حوزه حمل و نقل، بیمه و کشتیرانی نتایج غیرقابل انکاری داشته است. عمده‌ترین مشکل موجود، کارشکنی‌ها و بدعهدی‌هایی است که از جانب طرف‌های غربی و بویژه طرف آمریکایی در زمینه فعالیت‌های مالی و بانکی و معاملات تجاری و بازرگانی صورت می‌پذیرد. این مشکل البته از اهمیت فوق‌العاده‌ای برخوردار است و با توجه به سیاست‌های خباثت‌آمیز طرف آمریکایی در نقض برجام و تشدید فشارها علیه ایران می‌تواند سایر دستاوردهای برجام را تحت‌تاثیر قرار داده و عملا آن را تهدید و ناکارآمد سازد. همین مشکل اساسی است که مقامات ذی‌ربط کشورمان را بر آن داشته تا با ادبیات مختلف هشدارهای جدی و لازم را به کشورهای 1+5 بویژه طرف‌های غربی آن بدهند و اعلام کنند مسئولیت‌پذیری و انجام تعهدات طرف ایرانی بیش از این نمی‌تواند با یاوه‌گویی و نقض عهدهای پی در پی طرف آمریکایی پاسخ داده شود.

آیا ممکن است سخنان عراقچی واکنشی به فشارهای طرف مقابل در مورد اجرای برجام باشد؟

این سوال را می‌توانید از خود ایشان بپرسید. البته طبعا مواضعی که ایشان اعلام کرد، واکنش طبیعی ایران به رویکردی است که غربی‌ها بویژه آمریکایی‌ها در قبال برجام اتخاذ کرده‌اند. به هر حال طرف‌های آمریکایی و اروپایی باید بدانند صبر و خویشتنداری ایران به عنوان طرفی که کاملا به تعهدات خود پایبند بوده، حدی دارد و اگر قرار باشد سایر طرف‌های برجام نسبت به انجام تکالیف خود سهل انگاری کنند و حتی در مسیر عکس تعهدات خود گام بردارند و مرتب مرتکب نقض برجام شوند و ایران را از بهره‌گیری از منافع خود محروم کنند؛ جمهوری اسلامی نیز دلیلی برای باقی ماندن در برجام نمی‌بیند.

به نظر می‌رسد مواضع وزارت امورخارجه نسبت به بدعهدی‌های آمریکا تشدید شده است. نظر شما در این ارتباط چیست؟

همین‌طور به‌نظر می‌رسد. علت آن سرسختی و لجاجت احمقانه آمریکا بر سر مواضع ضد برجامی خود و تلاش برای پیوند زدن میان برجام و اتهامات بی اساس و خصمانه خود علیه جمهوری اسلامی است.

چقدر به اتخاذ این‌گونه مواضع مقتدرانه در برخورد با عهد شکنی‌های طرف مقابل نیاز داریم؟

تا زمانی که رویکرد طرف آمریکایی تغییر نکرده، مواضع اعلامی و البته به دنبال آن، اقدامات عملی متناسب با رفتار غیرعقلانی طرف آمریکایی امری ضروری به شمار می‌رود.

آیا جمع‌بندی قطعی در آمریکا برای خروج از برجام وجود دارد؟

آمریکایی‌ها همچنان در جهت لگدمال کردن برجام گام برمی‌دارند و هیچ روزنه‌ای از واقع‌بینی و عقلانیت در رفتار رئیس‌جمهور آن کشور قابل رویت نیست. همچنین مخالفت موثری را از سوی حامیان برجام یا مخالفان آقای ترامپ در آمریکا شاهد نیستیم.

علت مطرح کردن شروط جدید از سوی ترامپ در مورد برجام چیست؟

کارشکنی و زیاده‌طلبی، انگیزه اصلی رئیس‌جمهور آمریکا از طرح شروطی است که هیچ مبنای قانونی و منطقی ندارد و برخلاف تمام قواعد پذیرفته‌شده بین‌المللی است. او تلاش می‌کند با این رفتارهای جاهلانه از طرف اروپایی نیز باج‌خواهی کند‌.

نیویورک‌تایمز مدعی شده است اروپایی‌ها با سه اصلاح و تغییر در برجام موافقت کرده‌اند. چنین اقدامی در راستای تعیین ضرب‌الاجلی از سوی ترامپ در مورد برجام است؟

این‌که این خبر و محتوای آن چقدر دقیق و صحیح باشد، جای بررسی بیشتر دارد. البته اگر چنین مطلبی صحت داشته باشد به این معنا خواهد بود که اروپا نیز به دنبال آمریکا در مسیر پاره کردن برجام گام برداشته است. درک این مطلب برای طرف اروپایی سخت نیست که با پاره کردن برجام نمی‌توان از آن محافظت کرد. موضع جمهوری اسلامی ایران نیز برای اروپا و آمریکا کاملا روشن است و بارها از سوی مقامات ذی‌ربط کشورمان مورد تاکید قرار گرفته که مذاکره مجدد در باره برجام، اصلاح، تکمیل، حذف و اضافه و امثال آن هیچ توجیهی ندارد و از نظر ایران مردود است.

با توجه به تحولات اخیر در ارتباط با برجام، پیش‌بینی شما از موضع اروپاییان در مورد برجام چیست؟

مواضع اعلامی اروپا در خصوص ضرورت حفظ برجام به‌خاطر منافعی که برای همه طرف‌ها در بر دارد در گذشته سازنده تر بوده، گرچه در عمل انتظار بیشتری از آنان می‌رفته و می‌رود. با وجود این، موضع اروپا نسبت به اجتناب از همراهی با طرف بدعهد و یاغی برجام (یعنی رژیم آمریکا ) در پیوند زدن میان برجام و سایر موضوعات، نه‌تنها موضع قابل دفاعی نیست بلکه در برخی ابعاد ناامیدکننده و ناموزون بوده است.