کاهش تنش‌ها؛ تلطیف رفتارها

یکی از متغیرهای مهمی که روی روحیات مردم و شیوه زندگی آنها تاثیر بسزایی می‌گذارد، وابستگی آنهاست به جغرافیا و آب و هوا و منطقه زیستی‌شان. از همین روی در کشور ما که کشوری نیمه خشک است، مواردی مثل کاهش بارش‌ها از دو منظر حائزاهمیت است. یکی بحث بقاست و حفظ زندگی، به این معنا که بارش برف و باران باعث می‌شود بسیاری از تنش‌ها و تعارضاتی که ممکن است به خاطر کمبود آب ایجاد شود، به تعویق بیفتد؛ مثل تنش‌ها و نزاع‌های بین‌المللی و بین کشوری بر سر مساله آب یا استان‌های کشور که نمونه هایش را در بخش خارجی بین کشور خودمان و افغانستان بر سر مساله تالاب هامون و حقابه آن شاهد هستیم و در بخش داخلی، چالش‌ها و تنش‌هایی که در چند استان کشور بر سر طرح انتقال آب روی داده است. در هر روی بارش برف و باران مانع می‌شود این تنش‌ها از حالت بالقوه به بالفعل تبدیل شود. از این منظر، بارش برف و باران جنبه پیشگیری دارد و از وقوع تنش‌های احتمالی در هر بخش بین‌المللی و بین استانی جلوگیری می‌کند. جنبه مثبت دیگر بارش برف و باران، اثرات ایجابی و مثبت روی خلق و خوی و روحیات مردم است. به عبارتی مردم کشورمان بویژه در کلانشهرهای بی‌بارشی مثل تهران، انتظار زیادی داشتند برف بیاید و نگران بودند از آینده خشک و بحران بی‌آبی و جیره‌بندی که در کمین همگان است. یعنی این تنش‌ها و نگرانی‌ها که منشأ زیستی و جغرافیایی دارد باعث می‌شود همین نگرانی‌ها و اضطراب‌ها را در خلق و خوی و رفتار مردم داشته باشیم. درحالی که اگر به لحاظ روانی فکر کنیم وفور منابع داریم نگرانی و اضطراب کمتری خواهیم داشت و این کاهش نگرانی در رفتار و تعاملات خانوادگی و اجتماعی ما تاثیر بسیار مثبتی خواهد گذاشت. البته شاید تصور شود این کاهش نگرانی موجب افزایش مصرف‌گرایی می‌شود، درحالی که بخش ناچیزی از مصرف آبی ما در بخش آب شرب است و بخش اعظم و حدود 90 درصد مخصوص حوزه‌های کشاورزی و سپس صنایع آب بری مثل فولاد مبارکه است.

به هر روی این بارش‌ها (هرچند به صورت موقت) باعث کاهش تنش ها، نگرانی‌ها و تعارضات بین مردم و حتی مسئولان می‌شود. البته بارش‌ها یک تاثیر مثبت دیگر هم دارد و آن این که علاوه بر کاهش تعارضات و تنش‌ها و اضطراب و نگرانی ها، باعث شادی و تلطیف روحیه مردم هم می‌شود، البته این بخش درخصوص آن دسته از مردمی صدق می‌کند که در شرایط عادی زندگی هستند و مثل هموطنان زلزله‌زده در شرایط سخت و پیچیده به سر نمی‌برند. ایجاد میزانی از همکاری و تعاون بین مردم دیگر جنبه مثبت بارش برف است. برف که می‌بارد، همسایگانی که سال‌ها از هم بی خبر بودند با هم اقدام به پاکسازی کوچه و خیابان و معابر خود می‌کنند و بچه‌ها مشغول بازی‌های گروهی مثل برف بازی شده و از انزوا و گوشه نشینی خارج می‌شوند. سومین جنبه مثبت بارش‌های اخیر، رونق اقتصاد زمستانه است. به این معنا که فعالیت‌ها و تفریحات زمستانه و درمجموع گردشگری زمستانه که با برف سر و کار دارد، از سر گرفته شده و موجب فعال شدن هتل‌ها و مراکز اقامتی مناطق سردسیر و پیست‌های اسکی و رونق اقتصادی در این حوزه می‌شود. حتی اشتغال‌زایی و درآمدزایی در بخش فرودست جامعه را هم در پی خواهد داشت؛ آنجا که برف روبی به پاکسازی برف‌ها اقدام و درآمدی کسب می‌کند. و در نهایت آخرین جنبه مثبت قابل تامل، ایجاد وجهه‌ای خوب و مثبت از کشورمان در جهان است؛ به این معنا که تعریف ایران از کشوری خشک و درگیر با ریزگرد و خشکسالی و بدبختی (که گردشگر گریز است)، به کشوری با آب و هوای خوب و مطلوب و شرایط گردشگری و اقتصادی مثبت تغییر می‌کند.

دکتر مازیار طلایی

جامعه‌شناس