تلویزیونی برای شبانه روز

در دفتر کار مرتضی میرباقری - که در طبقه آخر ساختمان 13طبقه صدا و سیما قرار گرفته - از سویی حجم انبوه کتابها و گزارش های صحافی شده و از سوی دیگر بیش از 13تلویزیون موجود در اتاق که کنار هم چیده شده

کد خبر: ۹۰۸۳۰

، جلب توجه می کند.
به گفته خودش این تلویزیون ها در طول ساعات کار او روشن است تا از آنچه در دنیای اطراف می گذرد با خبر شود.
ساختن برنامه ای جذاب برای مخاطبان تلویزیون کار بسیار سختی است ؛ مخاطبانی که به گفته میرباقری 70درصد آنها را قشر جوان تشکیل می دهند و حالا این مدیر میانسال با همه شبکه های تلویزیونی که در اختیار دارد باید به حال اوقات فراغت آنها فکری بکند.
سال 84، سال پر فراز و نشیبی برای او در این معاونت «مفصل عیال وار» صدا و سیما بود و البته یکی از وجوه چنین مسوولیت هایی همیشه بحث ها و دیدگاه هایی است که مطرح می شود و نیاز به بررسی و تحلیل دارد. این همان چیزی است که دستمایه گفتگو با معاون سیما شده است.

سال گذشته بیش از 10سریال بزرگ تلویزیونی در مراحل مختلف تولید یا آماده سازی برای نمایش ، بحثهای زیادی را در رسانه ها ایجاد کردند. از مشکلات مالی تا تعطیلی این طرحها خبرهای مختلفی در رسانه ها خواندیم و شنیدیم. فکر می کنید در این مسائل چه اندازه مشکلات مالی موثر بوده و چقدر مشکل مدیریتی تاثیر داشته است؛
یکی از برنامه های من از زمان قبول مسوولیت پست معاونت سیما این بود که مختصات و جغرافیای این حوزه را بخوبی بشناسم و با تجربیاتی که بخصوص پس از انقلاب در این حوزه شده بود، نیروهای انسانی فعال در این حوزه و... آشنا شوم تا دستمایه ای فراهم شود مسیری که تاکنون به خوبی طی شده است را مبتکرانه با شتاب و سرعت بیشتر ادامه دهیم.
درباره سریال های "الف ویژه" تلاش می کنیم ابعاد این سریال ها را کاملا شفاف کنیم. این که چه تعهداتی را در قبال این آثار داشتیم و دوستانی که مدیریت و تهیه طرح را داشته اند چه تعهداتی را در قبال سازمان صدا و سیما به عهده داشته اند، این که چه میزانی از این تعهدات آن انجام شده و چه میزانی از آن هنوز رنگ و بوی واقعی نگرفته است.
هر طرح 4مرحله تحقیق و نگارش ، پیش تولید، تولید و پس تولید را پشت سر می گذارد تا آماده نمایش شود. بیشتر طرحهای ما در ایستگاه سوم تولید هستند؛ ایستگاهی که بسیار متراکم و هزینه بر است.
ابتدای سال از سوی معاونت سیما برای این سریال ها آن میزان اعتباری را که لازم داشتند، معین شد و تمامی اعتباری را که مورد نیاز آنها بود به مدیران پروژه ها پرداخت شد.

پس تعطیلی آنها به چه دلیلی بود؛
به طور قطع به دلیل عدم اجرای تعهد اولیه از سوی سازمان صدا و سیما نمی تواند باشد. طرح چنین مسائلی مانند این است که سازمان صدا و سیما تمامی پول مورد نیاز خود را ابتدای سال از سازمان صدا و سیما گرفته و حالا به میزان بیشتری نیاز داشته باشد.
در اینجا دیگر رعایت نکردن بحث تعهد اولیه نیست ، بلکه این مساله عنوان می شود که ما کار بیشتری می توانستیم انجام دهیم ، اما حمایت کافی انجام نشد. اتفاقا ما الان با پروژه هایی روبه رو هستیم که به دلیل پشتیبانی های خوب و بی سابقه ای که از آنها انجام شده ، اعلام کرده اند در صورت حمایت بیشتر می توانند بیش از تعهد سال 84کار را جلو ببرند.
الان با برخی طرحها چنین اختلاف نظری داریم. ما هم باید منابع جدید داشته باشیم تا این حمایت را انجام دهیم ، اما برخی دوستان که با این مساله آشنایی ندارند این مساله را چنین تفسیر می کنند که پشتیبانی بخوبی انجام نمی شود.چند بار در مصاحبه های مختلف این نکات را گفته ام و الان هم عرض می کنم که هیچ طرح الف ویژه در سازمان صدا و سیما در سال 84طلبی از ما نداشته که ادا نشده باشد.
در برخی موارد بیشتر از تعهد اولیه هم داده ایم. علت بخشی از تعطیلی این آثار، کارشناسی غلط این طرحها در ابتدای بخش تولید بوده و بخشی دیگر هم ، برآورد دقیق انجام نشده است.
به همین دلیل این آثار معمولا در میانه راه شامل مساله اصلاح برآورد می شوند و این مساله ناچار توقف فیلمبرداری را به دنبال دارد.

مگر همین مساله برآورد ابتدای هر طرح انجام نمی شود؛
دوستان می گویند در سالهای گذشته بظاهر این گونه بوده که طرح با ابعاد دقیق دیده نمی شده و در حین کار تهیه کنندگان به اعداد دقیق تولید اثر دست می یافتند.
ابتدای سال 84بنده و معاون وقت سیما، همه تهیه کنندگان را صدا کردیم و در پی دستور رئیس سازمان اعلام کردیم توقع ما از تهیه کنندگان آن است که امسال همان عدد و رقم درست را اعلام کنند، هر چند رقم خیلی بالا باشد.
همیشه این امکان وجود دارد که در طول سال هزینه کاری افزایش یابد که در نهایت فاصله عدد اولیه با رقم واقعی می شود تورم ؛ ولی یکدفعه نباید این تفاوت رقم ، 2برابر شود.

فکر نمی کنید تمرکز تلویزیون برساخت سریال های پر هزینه برای تهیه و ساخت برنامه های نمایشی ارزان قیمتی که خیلی زود ساخته و نمایش هم داده می شود و با حال و هوای تلویزیون تناسب بیشتری دارد،محدودیت ایجاد کرده است؛
آیا این مساله که یک سریال از ابتدای پیش تولید تا آماده نمایش شدن مسیری حدود 5و گاهی 6ساله را طی کند، کمی طولانی نیست؛
طرحهای الف ویژه اغلب 2تا 3ساله هستند و برخی از آنها دچار این مشکلی که شما به آن اشاره می کنید، شده اند. طرحهایی هم هستند که سال گذشته کلید زده شدند و سال 85نمایش داده می شوند. مدار صفر درجه و شهریار از این دست آثار هستند.

البته همین 2سال هم زمان کمی نیست؛
بله ، اما استاندارد کارها با هم فرق می کند. در طرحهای الف ویژه علاوه برای روایت یک حادثه تاریخی به مصالح و مواد زیادی نیاز است و البته ساخت این آثار باعث ارتقای توانایی های دست اندرکاران این عرصه هم خواهد شد.
برای ساخت برخی از این پروژه ها امکانات خوبی فراهم شده و به دلیل حضور طولانی مدت افراد ، امکان بروز خلاقیت های مختلفی ایجاد شده است.

این خلاقیت ها جایی هم ثبت و ضبط می شود؛
این تذکر هم بسیار بجاست ؛ البته معمولا کسانی که این کارها را انجام می دهند افراد معدود و محدودی هستند و ساخت این سریال ها بهترین ذخیره تجربه ای را برای آنها فراهم می کند.
از سوی دیگر پروژه های الف ویژه از نظر ما مانند ورزش قهرمانی است که با سرمایه گذاری ویژه می تواند یک قله باشد؛ البته این مساله هم نباید با هر شرایط و قیمتی محقق شود و در نهایت باعث رکود و تعطیلی کارهای دیگر باشد.
باید در کنار ساخت سریال های الف ویژه سریال ها و فیلمهای سینمایی تک قسمتی هم به وفور تولید شود.

از حرفهای شما این طور استنباط می شود که میان سریال های فاخر یک الف ویژه داریم و الف ویژه تر؛
نه ، الف ویژه به مصالح کار و مناسبت تاریخی اثر بر می گردد که شامل لوکیشن فراوان و هزینه ، تعداد زیاد بازیگران ، فضای تاریخی کار و.... است.
فکر می کنیم هنوز در طول تاریخ موارد و شخصیت هایی داریم که برای مردم در این قالبها تصویر و ترسیم شود و از این نظر کار ما در طرحهای فاخر به انتها نرسیده است.

درباره سریال های الف ویژه بارها خوانده ایم که زمان بندی آنها تغییر کرده است. آیا این سریال ها زمان بندی مشخصی برای خاتمه دادن به کار دارند؛
تقریبا نقطه ضعف کار همین چیزی است که شما می گویید.ما این مساله را آسیب شناسی کرده ایم.
بخشی از این موارد به اصلاح برآوردهای میان برنامه اختصاص داشته و بخشی دیگر به این مساله که منابع مالی سازمان محدود بوده و عملا گاهی نمی توانستیم پشتیبانی خوبی از این آثار داشته باشیم ؛ البته حدود پنج شش طرح ، مسیر خود را درست طی می کنند و امیدواریم در آینده نزدیک مشکل آن دو سه طرح دیگر هم حل شود و با تدابیری وضعیت آنها به دیگر طرحها نزدیک شود.

در تلویزیون سالهاست که بحث تولید مشترک مطرح است. به نظر می رسد برخی سریال ها مانند شهریار و حضرت یوسف ع قابلیت تولید مشترک را دارند.
آیا این مساله در برنامه کاری سال آینده شما قرار دارد که با یکی از کشورهای همسایه یا مسلمان برای یک طرح همکاری مشترک داشته باشید؛
کشور ما به دلیل موقعیت تاریخی و جغرافیایی خاصی که دارد به تمام کشورهایی که اطرافش هستند شعاعهایی از فرهنگ خود را تابانده است.
ایران با افغانستان ، هندوستان ، آسیای میانه و... مراودات خاصی داشته و در برخی مقاطع تاریخی در ذیل فرهنگ کشورمان فرهنگ کشورهای مذکور شکل گرفته است.
فرهنگ اسلامی ایرانی ما در تمام کشورهای مذکور وجود داشته است. به همین دلیل ما برای تولید مشترک مشکل فرهنگی نداریم و یک سری مشکلات سیاسی و اقتصادی است که به میزانی که بتوان آن را حل کرد، به سمت تولید مشترک می رویم.واقعیت و امکان این مساله وجود دارد.
اما در کلیت این طرحها جمهوری اسلامی چند سر و گردن از کشورهایی که به ذهن می رسد می توان کار مشترکی با آنها انجام داد، بالاتر است.
ما حداکثر در زمینه سوژه و بازیگر بتوانیم با برخی کشورها همکاری کنیم و در دیگر زمینه ها وارد شدن به این عرصه ها معلوم نیست به غنای کار بینجامد.
مشخص هم نیست که آنها بتوانند از نظر مالی همکاری مناسبی با ما داشته باشند؛ اما در هر صورت ما در حال بررسی زمینه های همکاری مشترک هستیم.

سالهاست که بحث ساخت شهرک سینمایی برای محصولات تلویزیونی مطرح است. در حال حاضر حدود 5سریال که ساخت و ساز دکور دارند، هر کدام در گوشه ای در حال ساخت دکور هستند و مشخص نیست پس از پایان کار این دکورها حفظ شود. برای این مساله چه راه حلی وجود دارد؛
امیدوار بودیم در سالهای قبل وزارت ارشاد با سرمایه گذاری هایی که قرار بود انجام دهد و نقطه یابی هایی هم که انجام داده بود در این زمینه فعالیت هایی انجام دهد، اما عملا در بررسی های خود دیدیم که کار در مرحله صفر است.
شهرک سینمایی غزالی در حال حاضر به دلایل مختلف قابلیت های محدودی برای تولید کارهای الف ویژه دارد، هرچند این مکان در نوع خود هنوز هم فضای قابل قبولی دارد. در بیشتر پروژه های الف ویژه حدود 20درصد از هزینه تولید صرف ساخت و ساز می شود و چه بهتر این هزینه در جای مشخصی متمرکز شود.
در صدا و سیما، پروژه شهرک سینمایی طراحی شده و البته یکی از مسائل ما جلب همکاری بخش خصوصی در این زمینه بوده است. این مساله جزو ماموریت های سیما فیلم در 2ماه گذشته بوده و مدت زمانی طول خواهد کشید تا این طرح تکمیل شود.

مدتی است بعضی از سریال های تلویزیونی ساخت نسخه سینمایی را هم در دستور کار خود قرار می دهند. به نظر شما تهیه یک فیلم سینمایی از یک سریال ، اصل موضوع را دچار لطمه نمی کند؛
رئیس سازمان صدا و سیما هم دیماه این مساله را مطرح کرد که ساخت فیلم سینمایی را دیگر در اولویت کاری خود قرار نمی دهیم. فیلمهای سینمایی اکنون در کشور ما با عددی حدود 400میلیون تومان تولید می شود.
ما نه اعتباراتمان اجازه این کار را به ما می دهد و نه مرسوم است که تلویزیون برای سینما کاری انجام دهد.
ما این رویه را که در سالهای گذشته وجود داشته قابل قبول نمی دانیم و در حال ترمیم آن هستیم.آنچه ما در تلویزیون نیاز داریم سریال و تله سینماست و لزومی به ساخت سینمایی نیست. البته در گذشته برخی فیلمهای سینمایی مثل میهمان مامان آثار موفقی بوده و برخی دیگر هم آثار ضعیفی بوده است.
دلیل ندارد در این عرصه خطر کنیم. کمکی که ما می توانیم به سینما بکنیم همان حضور سینماگران ما در برنامه های تلویزیونی و ساخت سریال های داستانی و فیلمهای سینمایی است که در گذشته با جدیت انجام شده است.

سال 84با رکود تولید برنامه های نمایشی در برخی شبکه ها همچون شبکه یک و سیما فیلم مواجه بودیم. در شبکه یک تنها 2سریال زیر تیغ و اگر عشق نبود در حال تولید است و سیما فیلم نیز سال 84فقط ساخت یک فیلم 90دقیقه ای را آغاز کرد. این حجم اندک تولید به نظر می رسد تناسبی با حجم بالای پخش نداشته باشد.
رکود فعالیت های سیما فیلم به دلیل سازماندهی و بازسازی دوباره این مرکز است. البته تلاش می کنیم در ساخت سریال های نمایشی از ظرفیت های استانی هم استفاده کنیم.
مساله مهم ما در حال حاضر مناسبت هاست و همه شبکه ها تلاش می کنند در مناسبت های مختلفی همچون: ماه رمضان ، ماه محرم ، عید نوروز و... پای آنتن باشند.