رودخانه‌ای که آب و نان کشاورزان را برید

کشف رود سال‌هاست که در میان انواع پساب‌های خانگی و صنعتی رها شده و آب پاکی را روی دست کشاورزان ریخته، در چنین شرایطی کارشناسان معتقدند؛ پرونده موضوع آلودگی رودخانه کشف رود هنوز بسته نشده و دیر یا زود «بزرگترین رودخانه شمال شرقی ایران» در سایه سوء مدیریت‌ها به خوابی ابدی فرو می‌رود.

امروز به نظر می‌رسد که آب از سر کشف رود گذشته و امیدی به احیاء دوباره این رودخانه نباشد و شاید این امر هیچ کس را به اندازه کشاورزان ناراحت و نگران نکند.

رودخانه‌ای که آب و نان کشاورزان را برید

آب رودخانه کشف‌رود در گذشته برای آبیاری مزارع کشاورزی استفاده می‌شد و طی سال‌های اخیر به دلیل آلودگی و ورود انواع فاضلاب‌ها کاشت هرگونه سبزی و صیفی‌جات در حریم این رودخانه ممنوع اعلام شده و این امر یکی از بزرگترین مشکلات را برای بسیاری از کشاورزان ایجاد کرده و در حقیقت آب و نان آنان را بریده اما در مقابل عده‌ای دیگر از کشاورزان در سایه عدم نظارتها اقدام به کاشت انواع و اقسام محصولات می‌کنند و سلامت شهروندان را به خطر می‌اندازند.

اقدامات متناقض کشاورزان در کاشت و یا عدم کاشت صیفی‌جات در حالی ادامه دارد که مسئولان امر اعلام کرده‌اند در طول 43 کیلومتری رودخانه کاشت هرگونه سبزی و صیفی ممنوع است و با متخلفان برخورد قانونی صورت می‌گیرد.

صادق مشیری از کارشناسان محیط زیست نیز گفت: عدم دلسوزی و پای کار نبودن مسئولان دستگاه‌ های مختلف موجب شده آلودگی‌ها همچنان گریبان بزرگترین رودخانه شمال شرق ایران را بگیرد و در حال حاضر ورود انواع فاضلاب ها به حریم رودخانه کشف‌رود برای اهالی مشهد و مسئولان امر دردسرساز شده است.

کشف‌رود جان مشهدی‌ها را به لب آورد

مشیری با اعلام اینکه ورود انواع فاضلاب‌ها به حریم این رودخانه جان مشهدی‌ها را به لب آورده و با این وجود بازهم در حریم کشف رود انواع و اقسام محصولات کشت می‌شود، افزود: جاری بودن فاضلاب خام در رودخانه کشف رود یکی از مشکلات این رودخانه است که سلامت زائران و مجاوران حرم رضوی را تهدید می کند و به همین دلیل در کارگروه کشف رود کشت هر نوع سبزی و صیفی جاتی در این منطقه ممنوع اعلام شده است.

وی گفت: امروز بستر این رودخانه عظیم به محلی برای تخلیه پساب‌های صنعتی و نخاله‌های ساختمانی بدل شده و این امر آلودگی‌های متعدد محیط زیستی را برای این رودخانه فراهم آورده است و از سویی دیگر امروز این رودخانه محلی برای تجمع فاضلاب‌های خام و آلوده است و تصور کنید که در چنین شرایطی محصولات کشاورزی نیز در حریم این رودخانه کشت می‌شود.

کاشت صیفی جات در حریم آلوده رودخانه کشف رود

مشیری افزود: در حال حاضر ممنوعیت کاشت صیفی جات بسیاری از کشاورزان را به کاشت گل‌ های تزئینی و درختان صنوبر واداشته و در مقابل عده‌ای دیگر با تخطی از زیر بار این امر شانه خالی کرده و همچنان در سایه عدم نظارت‌ها اقدام به کاشت صیفی جات کرده اند؛ حال آنکه آب آلوده این حوزه به شدت سلامت شهروندان را به مخاطره انداخته است.

وی گفت: رونق منطقه کشف رود به کشاورزی آن بستگی دارد و اگر قرار باشد عده‌ای از کشاورزان به صورت خودسرانه دست به کاشت محصول بزنند و در مقابل عده‌ای دیگر دست روی دست بگذارند کاری از پیش نخواهد رفت لذا باید با پای کارآمدن تمامی دستگاه های مسئول و ایجاد حساسیت در میان دست اندرکاران امر، مشکلات این رودخانه را هرچه زودتر حل و فصل کرد.

این کارشناس محیط زیست افزود: در کارگروه کشف رود برای قطع نشدن نان و آب کشاورزان اجازه کاشت صنوبر به آنان داده شد اما کاشت صنوبر دردی از کشاورزان دوا نمی کند و برای آنان سودی نخواهد داشت و بهترین راهکار این است که با تخصیص اعتبارات و دلسوزی مسئولان، حریم این رودخانه از آلودگی‌ها پاکسازی شود.

هیچ گاه مشکلات کشف رود 100 درصد برطرف نشد

فرماندار مشهد نیز گفت: کشف‌رود از کوه‏‌های هزار مسجد و بینالود سرچشمه می‏‌گیرد. طول این رودخانه 290 کیلومتر است که پس از ادامه مسیر در محل پل خاتون سرخس به رودخانه هریرود پیوسته و از آنجا به بعد، رودخانه تجن نام گرفته و به سمت ترکمنستان ادامه می‏ یابد و در ریگزارهای ترکمنستان فرو می‏‌رود، در گذشته کشف رود یک رودخانه دائمی بود اما رفته رفته تداوم شرایط بحرانی این رودخانه آسیب‌های اجتماعی، اقتصادی و محیط زیستی بسیاری را بر اهالی آن منطقه تحمیل کرد.

حسن موحدی افزود: مسئله کشف رود یک معضل اجتماعی است و نباید به سادگی از کنار آن رد شد زیرا تاکنون هیچ گاه مشکلات کشف رود 100 درصد برطرف نشده است.

وی گفت: فاضلاب هایی که در داخل این رودخانه وجود دارد باید با استفاده از روش های علمی تصفیه شود و نباید همان طور به حال خود رها شود.

موحدی افزود: تصفیه فاضلاب کشف رود با مواد بیولوژیک ژاپنی به صورت مقطعی موثر بوده و تامین این مواد توانسته تا حدودی به رفع مشکل آلودگی کشف رود کمک کند و در حال حاضر میزان آلودگی این رودخانه به حد زیر مجاز رسیده است.

فرماندار مشهد گفت: مشکلات کشف رود در سایه مشارکت تمامی دستگاه‌های مختلف حل می شود و ساماندهی و رسیدگی به این بخش تنها وظیفه شرکت آب منطقه‌ای و فرمانداری نیست.

ارائه طرح های بلندمدت و کوتاه مدت از سوی شرکت آب و فاضلاب مشهد

معاون هماهنگی و امور عمرانی استاندار خراسان رضوی نیز با ابزار نگرانی از وضعیت رودخانه کشف رود، گفت: ضرورت دارد تا شرکت آب و فاضلاب مشهد در راستای رفع مشکلات پیش روی رودخانه کشف رود به ارائه طرح های بلندمدت، کوتاه مدت و میان مدت بپردازند و وضعیت نگران کننده کشف رود را سرو سامان دهند.

محمدحسن واحدی افزود: ورود پساب واحدهای مختلف، فاضلاب واحدهای آبکاری، قالیشویی؛ معضلات غیرقابل جبرانی را به وجود آورده و فاضلاب صنعتی حاصل از فعالیت‌های شهرک صنعتی توس از تصفیه خانه پرکندآباد، فاضلاب صنعتی واحدهای آبکاری منطقه دهرود، صنایع پوست و چرم همت آباد و واحدهای قالیشویی منطقه التیمور، فاضلاب خانگی تصفیه خانه اولنگ و پرکندآباد، زه‌آب‌های کشاورزی حاوی سموم و کودهای شیمیایی و فاضلاب‌های تصفیه نشده مناطق مختلف مشهد از جمله آلودگی‌هایی است که به طور غیرقانونی در بستر این رود تخلیه می‌شوند و روز به روز حریم این رودخانه را تهدید می کنند.

دستگاه هایی که به مراجع قانونی معرفی می شوند

وی افزود: در حال حاضر ساخت تصفیه خانه هایی با کمک آب منطقه ای و آب و فاضلاب مشهد در دستور کار قرار گرفته، البته در این زمینه سرمایه گذار نیز جذب شده و بخش خصوصی هم ورود پیدا کرده است.

واحدی در خصوص کارگروه کشف رود نیز گفت: کارگروه کشف رود در راستای حل مشکلات این رودخانه تشکیل شده و اکنون برای مقابله با تخلیه فاضلاب در رودخانه باید دستگاه های ذی ربط ورود جدی داشته باشند و اگر هر یک از این دستگاه‌ها در اجرای مصوبات کارگروه غفلت ورزند بی تردید به مراجع قانونی معرفی خواهند شد.

وی افزود: پاک سازی کانون های آلاینده، آزادسازی حریم رودخانه و جلوگیری از کاشت صیفی جات تنها بخشی از مصوباتی به تصویب رسیده در کارگروه کشف رود است.

معاون هماهنگی و امور عمرانی استاندار خراسان رضوی در بخش دیگری از سخنانش در پاسخ به این سوال که آیا در حقیقت کشاورزان حاشیه رودخانه کشف رود مورد حمایت قرار می گیرند، افزود: کشاورزان حاشیه رودخانه حمایت می شوند و در حال حاضر بر این اساس قراردادی با شهرداری منعقد شده تا گل‌های تزئینی و درختان صنوبر از کشاورزان خریداری شود و قرار است شهرداری تا سقف 40 میلیارد تومان برای خرید این محصولات تزیینی سرمایه گذاری کند.

آلودگی رودخانه کشف رود همچنان دامن اهالی مشهد را گرفته و شاید اگر دست اندرکاران و مسئولان ذی ربط آستین همت بالا می زدند امروز این رودخانه از آلودگی ها پاکسازی شده بود. (مهر)