پیش‌بینی یا پیشگیری؟ مساله این است

امروزه دیگر راز وقوع زلزله علنی و علل و عوامل آن کاملاً مشخص شده است. در این زمینه، موضوعی که همچنان توجهات را به سمت خود جلب می‏نماید، مبحث پیش‏بینی زلزله است. پیش‏بینی زلزله، به دلیل وجه پیشگیرانه و کاهنده خسارات و تلفات ناشی از آن، موضوعی است که بیش از هر مساله دیگری در حوزه زلزله و علم زمین‏شناسی مورد توجه متخصصان و پژوهشگران این عرصه است. واضح است که اگر بتوان زمان، مکان، بزرگا و شدت یک زمین لرزه را پیش‏بینی کرد؛ اقداماتی نظیر تخلیه جمعیت از مکان مورد نظر پیش از زمان وقوع، می‏تواند مقدار قابل ملاحظه‏ای از خسارات و مرگ و میر‏ناشی از وقوع زلزله را بکاهد، اما اگر بخواهیم قدری عمیق‏تر و موشکافانه‏تر با موضوع مواجه شویم؛ این سوال به ذهن خطور می‌کند که آیا پیش‏بینی زمان و مکان و بزرگای زلزله در کشوری مانند ایران که طبق بررسی‏های به عمل آمده و نقشه پهنه‌بندی خطر لرزه‏خیزی، به جز چند ناحیه کوچک، مابقی در مناطقی با خطر لرزه‏خیزی بالا و بسیار بالا واقع شده‏اند؛ بهترین گزینه برای کاهش خسارات و تلفات است؟ با نگاهی واقع‌بینانه و منطقی و با در نظر گرفتن واقعیت‌های موجود، می‌توان در پاسخ این سوال، گفت: اقدامات زیر بنایی نظیر مقاوم‏سازی ساختمان‏ها و ابنیه، رعایت اصول و استانداردهای ساخت و ‏ساز در احداث بناها، مقاوم‌سازی مستحدثات استراتژیک و کلیدی، آموزش‏های همگانی و ارتقای سطح آگاهی‏های عمومی جامعه، تقویت فرهنگ خود امدادی و دگر امدادی، بسیار مفید‏تر به نظر می‏رسد.

قبل از هرگامی، پذیرش واقعیت لرزه‏خیزی کشور و ایجاد این نگرش که زلزله برای کشورمان امری عادی است، یک ضرورت ملزم تلقی می‏‏‏شود. در گام بعد باید در پی سازماندهی مقابله با آن به نگرشی استراتژیک در مقیاس استراتژی‏های توسعه، مجهز شویم. در چنین نگرشی ضمن کوشش برای توسعه دانش پیش‌بینی زلزله، بلادرنگ باید به فکر مقاوم‌سازی 80 درصد بناهای کشور که در مقابل زلزله‌های شدید 7 ریشتری آسیب‌پذیر هستند، باشیم و منابع و سازمان اجرایی آن را مهیا و تعریف کنیم.

دکتر انوشیروان انصاری

 رئیس مرکز ملی شبکه لرزه‌نگاری باند پهن