شکسته شدن حرمت‌ها در فرات

این کار متاسفانه برخلاف کارهای دیگرم بسیار با عجله نوشته شد. طرح این کار را ما ابتدای سال ارائه کرده بودیم و اواسط شهریور بود که تازه به ما جواب مثبت دادند و گفتند، می‌توانید شروع کنید و من چون آدم تندنویس و سطحی نیستم، 10 قسمت از کار را نوشتم تا کلید بخورد و بعد هم بازنویسی نهایی متن‌ها توسط امیر عربی انجام گرفت.

بله، خیلی خوب بازنویسی کرده‌اند.

خیر. تقریبا همان چیزهایی است که در متن من هم وجود داشته و قصه تغییرات آنچنانی نکرده است.

مشغول نگارش مجموعه‌ای به نام «نیلوفر و باران» هستم که قرار است برای شبکه‌ یک سیما تولید شود، اما هنوز کارگردان آن مشخص نشده است. چیزی حدود یک‌سال است که دارم این فیلمنامه را می‌نویسم.

بله. در ارتباط با زنی‌ است که بزرگ خانواده است و به او عمه‌خانم می‌گویند.

خیر. فرات اولین تجربه و همکاری ما با یکدیگر است و از این تجربه بسیار راضی هستم، چون او کارگردان فهیمی است و می‌داند می‌خواهد چه بکند. البته کارهای قبلی او مانند گاوصندوق یا سعادت‌آباد را دیده‌ام و بسیار لذت برده‌ام.

خیلی‌ها این مساله را به من یادآور شده‌اند، اما درست است که فضای نوشته‌های من شبیه به هم هستند، اما در نهایت قصه و شخصیت‌ها شباهتی به هم ندارند. به هر حال من این طبقه از اجتماع را می‌شناسم و با این جنس از آدم‌ها آشنایی دارم و فکر می‌‌کنم در بین آثار دیگری که پخش می‌شود و اکثر آنها دچار تجمل‌گرایی و مباحث دیگر هستند شاید به تصویر کشیدن آدم‌های کوچه و بازاری و سنت‌های قدیمی‌مان بد نباشد.

بله، اما من به خلق این آدم‌ها و فضاها عادت دارم. البته به نظرم همین قصه سریال فرات و آدم‌هایش با کارهای قبلی‌ام بسیار متفاوت است و از تازگی خاصی برخوردار است. این را از عکس‌العمل‌های مخاطبان متوجه شده‌ام.

نزدیک به سه ماه نوشتن قصه این کار طول کشید و متاسفانه همان‌طور که گفتم همه‌چیز بسیار با عجله پیش رفت.

من برای ماه رمضان فیلمنامه مثل هیچ‌کس را نوشتم و برای محرم فرات را. به هر حال فضای معنوی در این گونه آثار بخصوص برای ماه رمضان و محرم بیشتر است و مردم هم استقبال بیشتری از این‌گونه کارها کرده و با اشتیاق آنها را دنبال می‌کنند. اما متاسفانه مسوولان فکر می‌کنند دیگر محرم یا رمضان سال آینده قرار نیست بیاید برای همین دقیقه 90 تصمیم می‌گیرند کاری انجام دهند، در صورتی که در طول سال وقت دارند که یک کار کامل و بدون نقص تولید کنند و روی آنتن بفرستند.

به قول بتهوون، هنر یک نبوغ است و نبوغ یعنی کار. قرار نیست یک هنرمند کار عجیب و غریبی انجام دهد بلکه مداوم کار کردن است که کار او را به مرحله‌ای می‌رساند که دیدنی یا شنیدنی می‌شود و هنرمند تنها‌ آن چیزهایی را می‌بینید که شاید دیگران از آنها براحتی عبور کنند.

من همیشه سعی کرده‌ام بین مردم باشم و برای همین هیچ‌وقت از آنها دور نیستم. مثلا حاج ابراهیم در سریال فرات شباهت زیادی به عموی بزرگ خودم دارد.

حسرتی که من در این مورد همیشه داشته‌ام این است که متاسفانه دیگر آن حرمت‌های قدیمی از بین رفته است. من در آپارتمان زندگی می‌کنم، اما هنوز دلتنگ حوض وسط حیاط و گل‌های همیشه‌بهار هستم. برای همین در فرات سعی کردم به گونه‌ای شکسته شدن حرمت‌ها را میان افراد نشان دهم و از طریق حاج ابراهیم و کاظم این کار را انجام دادم.

خیر. من هیچ وقت این کار را انجام نمی‌دهم. چون با دنیای کارگردانی خیلی مانوس نیستم و در عین حال چون حساسیت آقای اسلامی را به عنوان تهیه‌کننده می‌شناسم خیالم از آن بابت راحت است.

بله. دست آقای میری و سایر عوامل درد نکند، چراکه همه افراد این مجموعه به سهم خودشان تلاش کرده‌اند و زحمت کشیده‌اند.

مجموعه پدرسالار. خیلی‌ها هنوز مرا به واسطه آن کار می‌شناسند و به نظرم این سریال متعلق به یک دوره خاص نیست و می‌تواند در هر دوره‌ای مخاطبان خود را داشته باشد.

خیر. به هر حال من از کودکی در هیات‌ها و تکیه‌ها بوده‌ام و قصه‌های زیادی از عاشورا شنیده‌ام. از طرفی آنقدر فرصت هم نداشتم که بخواهم این کار را انجام دهم. بنابراین به شنیده‌ها و تجربیاتم بسنده کردم.

چون من با قصه‌ها و شخصیت‌های آنها زندگی می‌کنم و روی تک‌تک آنها فکر می‌کنم قطعا زمان زیادی باید در اختیار داشته باشم. گاهی حتی نوشتن فیلمنامه‌هایم نزدیک به یک سال هم زمان برده است، مانند همین نیلوفر و باران.

به نظرم این کار اصلا درست نیست یا حتی بهتر است بگویم هنرمندانه نیست. چون خلق و ایجاد یک کار هنری نیازمند فکر و ایده است و نوشتن به شکلی عجولانه و سریع هیچ وقت مطلوب من نبوده و نیست و شاید یکی از دلایلی که باعث شده کارهای ما جذابیت خود را از دست بدهند همین مساله است. این وسط حتی بازیگر فرصت نمی‌کند روی نقش فکر یا حتی تمرین کند. به هر حال من با این شیوه صددرصد مخالفم.

به نکته خیلی خوبی اشاره کردید. اساسا قصه بخصوص قصه‌های قدیمی همیشه مخاطب را به سمت خود می‌کشاند. امروزه ما آدم‌ها آنقدر درگیر روزمرگی شده‌ایم که یادمان رفته چطور زندگی کنیم. آنقدر غذاهای آماده خورده‌ایم که دیگر طعم خوش دیزی و قورمه‌سبزی مادربزرگ‌هایمان یا حتی مادرانمان را فراموش کرده‌ایم.

برای همین وقتی مخاطب با تصویری از یک خانه و سنت‌های گذشته روبه‌رو می‌شود به وجد می‌آید. ما در گذشته‌مان خیلی چیزها را جا گذاشته‌ایم مانند حرمت‌ها، صداقت‌ها، یکدلی‌ها و ... برای همین هم من اصرار دارم تا وقتی می‌نویسم به این چیزها اشاره داشته باشم.

نه، این‌طور نیست. روح انسان همیشه نیازمند آرامش و محبت است و ما ایرانی‌ها بالاخره تار و پودمان با این سنت‌ها شکل گرفته است.

خیلی در این مورد حساسیت نشان نمی‌دهم. وقتی فیلمنامه‌ای را می‌نویسم دیگر کار من با آن تمام شده است و چون سال‌هاست با آقای اسلامی کار می‌کنم اگر ایشان تهیه‌کننده آن کار باشند خیالم راحت است، چون سلایق ما با یکدیگر بسیار شباهت دارد.

اگر از روی عادت کاری را انجام دهم، هرگز به دلم نمی‌نشیند و کاری هم که به دل خودم ننشیند قطعا به دل مخاطب هم نخواهد نشست. بنابراین عشق من به این کار با قلمم یکی می‌شود و شروع به کار می‌کنم.

ما به اندازه تمام آدم‌های روی زمین قصه داریم، چون هر کسی به هر حال قصه خاص خودش را دارد، ممکن است قصه‌ها تکراری باشند، اما هیچ وقت تمام شدنی نیستند.

گاهی این اتفاق می‌افتد و حضوری کمرنگ از خودم را در قصه‌هایم وارد می‌کنم، البته اگر قصه مورد نظر ایجاب کند و آن فضا برایم وجود داشته باشد.

شاید این‌طور به نظر برسد. من خیلی دوست دارم دیالوگ‌هایم زنده باشند و به عبارتی روح داشته باشند تا به جان مخاطبم بنشینند، بنابراین گاهی پا را فراتر می‌گذارم و به نثر ادبی پناه می‌برم، چون با زبان نسل جدید و امروزی بیگانه هستم. من معنی خیلی از واژه‌های بچه‌های امروز را نمی‌دانم. من به زبان خودم و به زبان مردم کوچه و بازار قدیم تهران می‌نویسم.

کسی که تشنه پیدا کردن حقیقت است و البته یافتن سنت‌های قدیمی و زنده کردن آنها.