معمای ویزاهای جعلی

سریال ویزای جعلی 150 زائر ایرانی از 2‌روز‌پیش، یعنی زمانی که هواپیمای حامل آنها از مشهد پرید و در فرودگاه مدینه به زمین نشست، کلید خورد. زیاد نگذشت که این زائران در فرودگاه مدینه با برخوردهای امنیتی نیروهای سعودی مواجه شدند و وقتی علت را پرسیدند فهمیدند ویزاهای آنها اصل نیست.

زمزمه‌ها درباره جعلی بودن این ویزاها، در کمتر از چند ساعت از مرزها گذشت و به گوش رسانه‌ها، مردم و مسوولان رسید. این زائران، کسانی بودند که به شکل انفرادی ویزاهای‌شان را تهیه کرده بودند و نیروهای امنیتی فرودگاه آنها را «مخدوش» یا «جعلی» خواندند.

نخستین واکنش مسوولان ایرانی به این زمزمه‌ها تکذیب آنها بود. به طوری که حسن سقایی، رئیس ستاد مدینه بلافاصله بازداشت 150 زائر ایرانی در فرودگاه مدینه را تکذیب کرد و به خبرنگارانی که نگران وضع آنها بودند، اطمینان خاطر داد: این زائران خارج از سازمان حج و زیارت و به صورت انفرادی ویزای عربستان را گرفته‌اند و به خاطر مشکل ویزا در فرودگاه مدینه منتظر برطرف شدن این مساله هستند.

او امیدوار بود که زائران پس از برطرف شدن مشکل آزاد شوند، اما ماجرا به این سادگی‌ها نبود. گرچه پیش‌بینی این مسوول درباره حل سریع مشکل زائران ایرانی درست از آب در نیامد، اما اظهارنظر او درباره دلیل به وجود آمدن این مشکل تا حدودی درست بود: هر سال علاوه‌ بر زائرانی که تحت نظام و نظارت سازمان حج و زیارت برای شرکت در مناسک حج به عربستان اعزام می‌شوند، افراد و کاروان‌هایی هم هستند که به صورت آزاد و گاهی غیرمجاز به این سفر می‌روند. این مساله گاهی مشکلاتی را برای زائران آزاد ایجاد می‌کند که سازمان حج و زیارت همواره از مردم خواسته است از سفر با کاروان‌های آزاد به عربستان خودداری کنند.

متاسفانه، حقیقت دارد

فقط یک روز از این تکذیب گذشت که سرانجام مسوولان ایرانی هم جعلی بودن ویزای زائران را تایید کردند. نخستین تایید از سوی مجتبی قائمی مهر، سرکنسول ایران در جده است که پیش‌بینی می‌کند این زائران به دلیل اصل نبودن ویزای‌شان به کشور بازمی‌گردند.

او در گفت‌وگو با فارس به مردم هشدار می‌دهد کسانی که خارج از سیستم سازمان حج ویزای فردی گرفته‌اند، سازمان حج نمی‌تواند برای آنها کاری بکند، اما ظاهرا سفیر ایران در عربستان به اندازه سرکنسول کشورمان در جده به بازگشت آسان زائران خاطی امیدوار نیست.

او می‌گوید: این زائران تقصیری ندارند، چون ویزاها را با واسطه گرفته بودند، این مدیران کاروان‌های آزاد هستند که باید به این مساله بیشتر توجه کنند.

محمدجواد رسولی محلاتی سفیر ایران در عربستان هم می‌گوید: اگر ماموران فرودگاه مدینه در بررسی ویزای این افراد به این نکته برسند که ویزاها تقلبی است دیگر نمی‌شود برای آنها کاری انجام داد.

فعالیت شبکه‌های قاچاق

رامین مهمانپرست، سخنگوی وزارت خارجه نیز مساله تقلبی بودن ویزاها را تایید می‌کند و می‌گوید: شبکه‌ای وجود داشته است که برای 150 زائر ایرانی روادیدهای جعلی صادر می‌کرده و جزییات آن در دست بررسی است.

شبکه‌ای که مهمانپرست درباره آن می‌گوید، نکته تازه‌ای نیست و در سال‌های گذشته نیز به شکلی کمرنگ و حتی رازگونه اخباری درباره آن در رسانه‌های ایرانی منتشر شده بود، برای مثال سال گذشته نیروهای امنیتی قرقیزستان، یک ایرانی را که در تلاش بود تا ۱۴۶ ویزای جعلی صادره از سوی دولت سعودی برای حجاج قرقیزستان را قاچاق کند، در فرودگاه بیشکک، قبل از خروجش از این کشور بازداشت کردند! اما هشدارها در این باره به ایرانیان بسیار کمرنگ و گنگ بود و شاید همین مساله باعث شد شماری از زائران ایرانی طعمه شبکه جعل روادید شوند.

هیچ مسوولیتی نداریم

رئیس سازمان حج و زیارت با بیان این‌که موضوع زائران دارای روادید مشکل‌دار در فرودگاه مدینه را باید از سفارت ایران در ریاض و کنسول ایران در جده پیگیری کنید، می‌گوید: هیچ‌گونه مسوولیتی در قبال زائران ایرانی دارای روادید آزاد در عربستان نداریم.

گرچه ماموران سعودی و حتی مسوولان ایرانی اذعان دارند ویزای گروهی از زائران ایرانی جعلی بوده است اما برخی از این زائران در تماس‌هایی با رسانه‌های داخل اعلام کردند ویزای‌شان از کنسولگری مشهد صادر شده و برخی ماموران خودشان هم اصل بودن ویزا را تایید کرده‌اند.

نگرانی از بازگشت بی‌دردسر زائران به کشور، تنها دغدغه مسوولان ایرانی نیست چرا که آنها با معمایی روبه‌رو هستند که هنوز پاسخش را نمی‌دانند.

شاهرخ نوش‌آبادی مدیر روابط عمومی هواپیمایی جمهوری اسلامی ایران (هما) در گفت‌وگو با خبرنگار واحد مرکزی خبر با اعلام این‌که حدود 1400 ویزای آزاد از سوی سفارت و کنسولگری عربستان در ایران برای اعزام به حج صادر شده است، می گوید: 450 نفر از این افراد هنوز اعزام نشده‌اند، بخش عمده آنها در فرودگاه مهر آباد نشسته‌اند و تکلیف اعزام آنها مشخص نیست.

به گفته او این ویزاها خارج از چارچوب سازمان حج و زیارت است و مدیران برخی کاروان‌ها آن را گرفته‌اند.

او می افزاید: در چند روز گذشته 950 نفر از 1400 نفر را به مدینه منوره اعزام کرده‌ایم که پلیس گذرنامه عربستان اعلام کرده است 385 نفر مشکل ویزا دارند و ویزای آنها اصلی نیست و باید هر چه زودتر خاک عربستان را ترک کنند.

به گفته این مسوول 73 نفر از این افراد دو روز پیش با پرواز ایران ایر برگشته‌اند اما 312 نفر دیگر حاضر نشده‌اند برگردند و همچنان در فرودگاه مدینه هستند وعلاوه بر این مسوولان فرودگاه مدینه از دیروز اجازه پرواز یک هواپیمای ایران ایر را نمی‌دهند مگر این‌که این 312 نفر را به ایران منتقل کند.

مدیر روابط عمومی هواپیمایی جمهوری اسلامی ایران(هما) اظهار می کند: مسوولان فرودگاه مدینه (عربستان) تاکید می‌کنند تا تکلیف مسافرانی که باید برگردند (دیپورتی)، مشخص نشود، اجازه فرود هواپیمای جدید را نمی‌دهند.

همچینن مشکل دیگر این است که عربستان در زمان حج اجازه پرواز هواپیما و ورود زائران را فقط تا ساعت 24 چهارم ذی‌الحجه صادر می‌کند که این فرصت نیز دوشنبه شب پایان یافته است و چون 312 نفر برنگشتند، اجازه پرواز به افراد حاضر در فرودگاه مهرآباد هم داده نشده است. براساس گفته‌های این مسوول، دیگر امیدی به اعزام زائران نیست، ایران ایر تمام تلاش خود را به کار می‌گیرد و تمام رایزنی‌ها در حال انجام است تا مجوز پرواز را از عربستان بگیرد و با وجود پایان مهلت اعزام (4 ذی‌الحجه) این افراد به عربستان منتقل شوند.

او می پرسد باید بررسی شود افرادی که ویزا دارند از چه طریق گرفته‌اند که مسوولان عربستانی گفته‌اند جعلی است.

پاسخ به پرسش نوش‌آبادی، کلید حل معمایی است که احتمالا برای حل آن باید تا زمان بازگشت مسوولان سازمان حج و زیارت به کشور صبر کرد اما نمی‌شود تا آن زمان هشدارهای سردار اسماعیل احمدی‌مقدم را نادیده گرفت.

او در حاشیه سیزدهمین مجمع استانی پیشگیری از وقوع جرم در نیروهای مسلح درباره زائرانی که با ویزای جعلی وارد عربستان شده بودند، می‌گوید: این افراد با جعل پاسپورت به مدینه سفر کرده بودند که از سوی ماموران عربستانی شناسایی و دستگیر شدند. متاسفانه سال گذشته شورای حج با تصویب قانونی مقرر کرد افراد «متمکن» به صورت انفرادی به سفر حج اعزام شوند.

او تاکید می‌کند: این افراد با پاسپورت‌های شخصی به سفر اعزام شدند که این امر به یک آفت تبدیل شده است و شاهد افزایش ویزای جعلی در این زمینه هستیم. باید منتظر ماند تا این افراد از سفر بازگردند.

مریم یوشی‌زاده ‌‌‌/ ‌‌گروه جامعه