هر موفقیت ملی، سرمایه اجتماعی تولید میکند. در نظریههای جامعهشناسی، سرمایه اجتماعی یکی از بنیادیترین عناصر قوام و پایداری نظام اجتماعی به شمار میرود؛ زیرا به شکلگیری هویت ملی، ایجاد انگیزه جمعی و تقویت همبستگی ملی کمک میکند.
بر این اساس، موفقیتهای ملی در حوزههای مختلف، از ورزش و علم گرفته تا فرهنگ، هنر و رسانه، همواره نقشی هویتساز دارند و میتوانند به افزایش سرمایه اجتماعی و تقویت انسجام اجتماعی و ملی منجر شوند. از این رو، پرداختن به این موفقیتها اهمیت ویژهای دارد.
رسانهها نباید با موفقیتهای ملی صرفا در حد یک خبر زمانمند و مکانمند برخورد کنند بلکه لازم است درباره این دستاوردها محتوای مستمر تولید کنند و دستکم در یک بازه زمانی مشخص، خط رسانهای پیوستهای را دنبال کنند؛ چنین رویکردی میتواند اثربخشی این موفقیتها را در تولید سرمایه اجتماعی به حداکثر برساند.
در عرصه بینالمللی نیز شاهد هستیم که بسیاری از کشورهای غربی، بهویژه ایالات متحده و کشورهای اروپایی، برای توسعه علم و فناوری، نظامهای رصد و پایش جهانی ایجاد کردهاند. این کشورها تلاش میکنند افرادی را که در حوزههای علمی، آموزشی، هنری و ورزشی به موفقیت دست مییابند، شناسایی و جذب کنند و ظرفیتهای آنان را در مسیر توسعه ملی خود به کار بگیرند.
از این منظر، میتوان گفت بخشی از قدرت علمی، فناوری و فرهنگی کشورهای پیشرفته، بر بهرهگیری از دستاوردها و استعدادهای سایر ملتها استوار است. این کشورها با استفاده از سازوکارهایی همچون تأمین مالی، اعطای بورسیه و فراهم کردن امتیازات ویژه، زمینه جذب دانشمندان، نخبگان و استعدادهای برجسته سایر کشورها را فراهم میکنند. به همین دلیل، بسیاری از اندیشمندان و دانشمندان فعال در ایالات متحده و دیگر کشورهای پیشرفته، از کشورهای شرقی یا سایر نقاط جهان آمدهاند و توان علمی و تخصصی خود را در این کشورها به کار گرفتهاند.
این مسئله ضرورت تدوین سیاستهای ملی مؤثر در حوزه علم و فناوری و حمایت از نخبگان را بیش از پیش آشکار میکند. لازم است سیاستهای کلان و دستورالعملهای مشخصی در این زمینه تدوین شود، به تصویب مجلس شورای اسلامی برسد و بهصورت جدی به اجرا درآید؛ بنابراین حمایت از نخبگان و تدوین سیاستهای تشویقی برای حفظ سرمایههای انسانی کشور، از الزامات توسعه ملی است. کشورهای غربی با ارائه امتیازات و فرصتهای ویژه، زمینه جذب استعدادهای برتر سایر کشورها را فراهم میکنند؛ ازاینرو، ما نیز باید با سیاستگذاری هدفمند و حمایتهای مؤثر، زمینه فعالیت نخبگان در داخل کشور را فراهم کنیم و مانع خروج این سرمایههای ارزشمند از چرخه پیشرفت ملی شویم.
در همین راستا، یکی از تأکیدات همیشگی امام شهید، توجه به سیاستهای تشویقی و حمایتی از نخبگان بود. دیدارهای مستقیم ایشان با جوانان خلاق، دانشمندان، نخبگان علمی و مدالآوران پس از کسب موفقیتهای بینالمللی در حوزههای علم، فناوری، پزشکی و ورزش، نشاندهنده اهمیت این دستاوردها در عالیترین سطح تصمیمگیری کشور بود. این رویکرد، علاوه بر ایجاد انگیزه در میان استعدادهای برتر، پیامی روشن برای مسئولان داشت: حفظ و تقویت سرمایههای انسانی باید در اولویت سیاستگذاریها قرار گیرد؛ چراکه تداوم پیشرفت کشور در حوزههای علمی، پژوهشی و فناوری، به حضور و نقشآفرینی نخبگان وابسته است.
متخصصان در گفتوگو با جامجم از پیشگیری تا درمانهای نوین نابینایی میگویند