دانشگاه؛ خط مقدم تولید روایت‌های معتبر

در روزهای پایانی هفته دفاع مقدس، بازخوانی نقش دانشگاه در ثبت، تحلیل و انتقال تجربه‌های دفاع مقدس و جنگ‌های اخیر اهمیت بیشتری پیدا می‌کند؛ چراکه  نهاد دانشگاه در ادبیات راهبردی معاصر، صرفا یک کانون آموزشی نیست؛ بلکه یکی از ارکان نظام ملی نوآوری و زیرساخت قدرت سخت و نرم محسوب می‌شود. تجربه سه تجاوز علیه ایران اسلامی یعنی جنگ هشت‌ساله رژیم بعث و تجاوزات اخیر آمریکا و رژیم صهیونیستی به‌روشنی گواه آن است که هرگاه دانشگاه به‌عنوان حلقه واسط میان دانش انتزاعی و نیاز میدانی عمل کرده، معادلات صحنه نبرد به نفع جبهه حق تغییر یافته است.

امروز میدان تغییر کرده است. دشمن به‌خوبی دریافته که دانشگاه، گلوگاه قدرت ملی است. در جنگ‌های اخیر، بیش از سی دانشگاه ایران هدف حملات مستقیم قرار گرفته‌اند و ده ها استاد و دانشجو به شهادت رسیدند. این حملات نشان می‌دهد دانشگاه از عامل پشتیبان به هدف راهبردی ارتقا یافته و همین ارتقای جایگاه، ضرورت پژوهش دفاعی و غیردفاعی را دوچندان می‌کند. با این حال، شکاف میان دانشگاه و عرصه پژوهش دفاع مقدس همچنان مشهود است. در مباحث فنی، حقوقی، سیاسی و بین‌الملل نیاز به تحقیق و بررسی بیشتر در دانشگاه‌ها وجود دارد. اگر خلق آثار و تحلیل اسناد دفاع مقدس توسط پژوهشگران و اساتید صورت نپذیرد، فرهنگ دفاع مقدس آن‌طور که شایسته است در جامعه نهادینه نمی‌شود.

ضرورت این پژوهش‌ها از چند جهت راهبردی است. نخست، شناخت معارف دفاع مقدس از طریق پژوهش‌های بنیادی و کاربردی می‌تواند در راستای احیاء، حفظ و ترویج ارزش‌های این فرهنگ فاخر بستری برای تبیین مبانی اعتقادی، اخلاقی و رفتاری شهدا در مجامع علمی فراهم سازد. دوم، دانشگاه‌ها دارای ظرفیت بسیار بالایی در تولید علم و نظریه‌سازی در جوانب مختلف علوم و معارف دفاع مقدس هستند. سوم، در عرصه جنگ شناختی، دانشگاه‌ها به‌عنوان مرجع اعتماد اجتماعی و خط مقدم تولید روایت‌های معتبر با تکیه بر روش علمی، می‌توانند نقش مؤثری در مقابله با جنگ شناختی دشمن ایفا کنند. این پژوهش ها می تواند ابعاد پنهان دفاع از ایران را نمایان کند و ضمن ثبت آن، در آینده مورد بهره برداری قرار گیرد. ایران اسلامی به بهره گیری از این ظرفیت عظیم می تواند مسیر ایران هرچه قوی تر را با سرعت بیشتری طی نماید. در این راستا حمایت از استاد و دانشجو برای پژوهش در معارف دفاع مقدس و دو جنگ اخیر موضوعی حیاتی و سرنوشت ساز است. 

تأثیر این پژوهش‌ها بر جامعه چندلایه است. هرچه پژوهش درباره ابعاد گوناگون جنگ متقن‌تر و علمی‌تر باشد، ادبیات آن تأثیرگذارتر و ماندگارتر خواهد بود. دانشگاه‌ها می‌توانند با تحقیق روی حوزه‌های مختلف دفاع مقدس و دو جنگ اخیر از تحریف این واقعه جلوگیری کنند. تولید دانش بومی، تربیت پژوهشگران تخصصی و پاسخگویی علمی به نیازهای روز، از جمله دستاوردهای تقویت این پیوند است. همچنین بهره‌گیری از توان علمی نخبگان دانشگاهی می‌تواند به تولید پژوهش‌های کاربردی و اثرگذار در حوزه دفاع مقدس و مقاومت منجر شود.
بنابراین نتیجه روشن است؛ هرچه پیوند دانشگاه با پژوهش در دفاع مقدس و دو جنگ اخیر عمیق‌تر شود، هم حافظه تاریخی ملت صیانت می‌شود و هم زیربنای قدرت بازدارنده در برابر تهدیدهای نوپدید از جنگ شناختی تا نبردهای ترکیبی مستحکم‌تر می‌گردد. دانشگاه باید همواره کنشگری کند و با مرجعیت علمی خود، داده‌های پراکنده و روایت‌های جهت‌دار را غربال کرده و تحلیل دقیق و مستند ارائه دهد.