پشت پرده زندگی لوکس اسطورههای فیفا
برای بسیاری از فوتبالیستها، جام جهانی با آخرین بازی ملی به پایان میرسد؛ اما برای گروهی منتخب، ماجرا تازه آغاز میشود. «اسطورههای فیفا» نهتنها مهمانان ویژه بزرگترین رویداد فوتبال جهان هستند، بلکه با برخورداری از سفرهای اختصاصی، نقشهای تبلیغاتی و فرصتهای تجاری، همچنان در مرکز توجه فوتبال باقی میمانند؛ جایگاهی که تنها نصیب معدودی از بزرگترین ستارههای تاریخ میشود.
در حالی که ستارههای امروز برای فتح جام جهانی میجنگند، قهرمانان دیروز در جایگاهی متفاوت به مسابقات بازمیگردند؛ جایگاهی که فیفا آن را «اسطورههای فیفا» مینامد. عنوانی که شاید در نگاه اول صرفا افتخاری به نظر برسد، اما در واقع مجموعهای از امتیازات، فرصتهای تجاری و نقشهای تبلیغاتی را در بر میگیرد که آن را به یکی از جذابترین موقعیتها در دنیای فوتبال تبدیل کرده است.
در روزهای پایانی جام جهانی ۲۰۲۶، تصویری از کافو، کاپیتان قهرمان جهان با برزیل در مقابل راکفلر سنتر نیویورک منتشر شد. او در مراسم رونمایی از نسخه لگویی جام جهانی حضور داشت و با لبخند همیشگیاش در کنار هواداران عکس میگرفت. شاید این حضور برای بسیاری یک برنامه تبلیغاتی ساده به نظر میرسید، اما واقعیت این است که چنین رویدادهایی بخشی از ماموریت اسطورههای فیفا در بزرگترین تورنمنت فوتبال جهان محسوب میشود.
باشگاهی که عضویت در آن آسان نیست
بر اساس معیارهای فیفا، هر بازیکنی نمیتواند عنوان «اسطوره فیفا» را به دست آورد. قهرمانی در جام جهانی مردان یا زنان یکی از مسیرهای ورود به این جمع است، اما این هم تنها راه نیست. بازیکنانی که در جام جهانی عملکردی برجسته داشتهاند، جوایز انفرادی کسب کردهاند، بیش از دو دوره در مسابقات حضور داشتهاند یا رکوردهای قابل توجهی در گلزنی و کلینشیت به ثبت رساندهاند نیز میتوانند واجد شرایط شوند. علاوه بر این، داشتن بیش از ۱۰۰ بازی ملی، کسب افتخارات مهم قارهای و ملی یا برخورداری از کارنامه باشگاهی درخشان نیز میتواند راه را برای عضویت در این حلقه ویژه باز کند. به همین دلیل است که نامهایی مانند کاکا، ژاوی، کارلوس پویول، الساندرو دلپیرو، روبرتو باجو، ایکر کاسیاس و خاویر زانتی در میان اعضای این باشگاه دیده میشود. فیفا میگوید بیش از ۷۰۰۰ بازیکن و مربی در سراسر جهان تحت پوشش این برنامه قرار دارند، اما تنها بخشی از آنها در رویدادهای بزرگ مانند جام جهانی دعوت میشوند.
سفری رایگان به بزرگترین جشن فوتبال جهان
شاید مهمترین مزیت عضویت در این برنامه، امکان حضور در جام جهانی با هزینه فیفا باشد. اسطورههای دعوتشده معمولا از اقامت رایگان، بلیت مسابقات و امکانات ویژه برخوردار میشوند. آنها میتوانند در هتلهای محل اقامت فیفا مستقر شوند، مسابقات را از نزدیک تماشا کنند و در رویدادهای اختصاصی شرکت داشته باشند.
نکته جالبتر این است که هیچ الزام قطعی برای مشارکت در تمام برنامههای تبلیغاتی وجود ندارد. به بیان دیگر، یک اسطوره فیفا میتواند بخش زیادی از مدت برگزاری جام جهانی را در آمریکا، کانادا یا مکزیک سپری کند و از امکانات فراهمشده استفاده کند؛ هرچند در عمل اکثر آنها ترجیح میدهند در برنامههای مختلف حضور داشته باشند. البته این امتیازات شامل خانوادهها نمیشود. فیفا هزینه سفر بستگان بازیکنان را پرداخت نمیکند و برای آنها اتاق اضافه رزرو نمیکند. با این حال، همسران بازیکنان میتوانند در همان محل اقامت حضور داشته باشند و از برخی امکانات جانبی بهره ببرند.
نقش واقعی اسطورهها چیست؟
در ظاهر، اسطورههای فیفا مهمانان ویژه مسابقات هستند؛ افرادی که در ورزشگاهها دیده میشوند، با هواداران عکس میگیرند و در مراسمهای رسمی حضور دارند. اما پشت این ظاهر، یک استراتژی بازاریابی بزرگ نهفته است. فیفا به خوبی میداند که چهرههایی مانند رونالدو، کاکا، پویول یا دلپیرو همچنان میلیونها هوادار در سراسر جهان دارند. حضور این افراد در مراسمهای جانبی، نمایشگاهها، رویدادهای اسپانسری و فعالیتهای تبلیغاتی، توجه رسانهها را جلب میکند و ارزش تجاری برنامههای فیفا را افزایش میدهد. برای مثال، پیش از دیدار برزیل و اسکاتلند در جام جهانی ۲۰۲۶، مجموعهای از ستارههای سابق فوتبال برزیل از جمله کافو، رونالدو، ریوالدو، ببهتو، کاکا و روبرتو کارلوس در کنار یکدیگر حضور یافتند. انتشار تصاویر این جمع طلایی در شبکههای اجتماعی میلیونها بازدید به همراه داشت؛ تبلیغی که شاید هیچ کمپین بازاریابی دیگری نمیتوانست با همان تاثیر انجام دهد. یکی از جذابترین برنامههای جام جهانی ۲۰۲۶، برگزاری مسابقات «جام اسطورههای فیفا» در قلب نیویورک بود. در این رقابت فوتبال پنجنفره، ستارههایی که زمانی در بزرگترین ورزشگاههای جهان میدرخشیدند، بار دیگر کفشهای فوتبال خود را پوشیدند. جان تری، کاکا، پویول، کاسیاس، دلپیرو و زانتی از جمله چهرههای حاضر در این مسابقات بودند. حتی نواک جوکوویچ، اسطوره تنیس جهان نیز در این رویداد حضور پیدا کرد. یکی از جالبترین شرکتکنندگان اما ووزنیا، دروازهبان ۴۰ ساله تیم ملی کیپورد بود. او که با عملکرد درخشانش در جام جهانی به یکی از چهرههای محبوب مسابقات تبدیل شد، در طول تورنمنت شاهد انفجاری در محبوبیت خود بود؛ تعداد دنبالکنندگانش در اینستاگرام کمتر از ۱۰۰ هزار نفر بود که به بیش از ۲۲ میلیون نفر رسید. حضور او در کنار اسطورههای بزرگ فوتبال نشان داد باشگاه اسطورههای فیفا فقط به گذشته تعلق ندارد و ستارههای جدید نیز میتوانند به آن راه پیدا کنند.
معاملهای دو سر برد
در نهایت، رابطه میان فیفا و اسطورههایش را میتوان یک معامله دو سر برد توصیف کرد. از یک سو، بازیکنان سابق فرصت حضور در مهمترین رویداد فوتبال جهان را به دست میآورند، در مسابقات شرکت میکنند، با هواداران دیدار دارند و حتی از برخی فعالیتهای تجاری درآمد کسب میکنند. از سوی دیگر، فیفا از اعتبار، شهرت و محبوبیت این چهرهها برای تقویت برند خود و شرکای تجاریاش بهره میبرد. در واقع، هر بار که کاکا یا رونالدو در یک مراسم تبلیغاتی حاضر میشوند، یا زمانی که جان تری و پویول در میدان مسابقهای نمادین به میدان میروند، فیفا چیزی فراتر از یک رویداد سرگرمکننده به دست میآورد؛ توجه میلیونها نفر در سراسر جهان. جام جهانی ۲۰۲۶ بیش از هر دوره دیگری نشان داد که فوتبال مدرن تنها به مسابقات داخل زمین محدود نمیشود. در کنار رقابت ستارههای امروز برای فتح جام، نبرد دیگری نیز در جریان است؛ نبرد برای جلب توجه، افزایش ارزش تجاری و حفظ ارتباط با نسلهای مختلف هواداران. در این میان «اسطورههای فیفا» نقش پلی میان گذشته و حال را ایفا میکنند. آنها یادآور خاطرات بزرگ فوتبال هستند، اما همزمان بخشی از آینده تجاری این ورزش نیز محسوب میشوند. شاید به همین دلیل باشد که عضویت در این باشگاه ویژه، برای بسیاری از فوتبالیستهای بازنشسته، به اندازه قهرمانی در زمین مسابقه ارزشمند به نظر میرسد.زیرا در فوتبال امروز، حتی پس از پایان دوران بازی، هنوز هم میتوان در مرکز توجه باقی ماند؛ فقط کافی است یک «اسطوره فیفا» باشید.
