برآورد دشمن این بود که با ایجاد فضای جنگ، ترور رهبر شهید و بهشهادترساندن فرماندهان، کشور را به سمت تغییر نظام سیاسی سوق میدهد و به اهداف راهبردی خود دستمییابد. اما برخلاف این تصور، آنچه پس از این اقدامات رخداد، آشکارشدن ظرفیتهای تمدنی ملت ایران بود؛ همان ثروت تمدنی که رهبر شهید نیز بارها به آن اشاره کرده بودند. در جریان جنگ، بسیاری از گوهرها و ظرفیتهای کشور بیش از گذشته نمایان شد؛ از همبستگی، انسجام و اتحاد ملی گرفته تا توانمندی نیروی انسانی و ظرفیتهای ژئوپلیتیکی کشور، ازجمله جایگاه راهبردی تنگه هرمز. در کنار این مولفهها، توان علمی و فناورانه کشور نیز بیش از پیش خود را نشان داد که نمود آن را میتوان در پیشرفتهای موشکی، صنایع دفاعی و همچنین موفقیتهای علمی ازجمله افتخارآفرینی دانشآموزان ایرانی در المپیاد جهانی ریاضی مشاهده کرد.
هریک از این دستاوردها، جلوهای از ظرفیتهای تمدنی ایران است. در یک حوزه، این ظرفیت به فناوریهای راهبردی و توان دفاعی تبدیل میشود، در حوزهای دیگر در جایگاه ژئوپلیتیکی کشور نمود پیدا میکند و در عرصهای دیگر، در قالب استعدادهای درخشان و نخبگانی که در رقابتهای علمی جهان میدرخشند، خود را نشان میدهد. البته موفقیت در المپیاد، نقطه پایان مسیر نیست بلکه آغاز راه است. اهمیت اصلی اینکه سرمایههای انسانی در ادامه مسیر، وارد عرصه حل مسائل کشور شوند و توان علمی خود را در خدمت پیشرفت ایران قرار دهند.
اگر قرار است این مسیر موفقیت استمرار پیدا کند، باید برای نخبگان چشماندازی روشن ترسیم شود. کسب مدال، نخستین گام در این مسیر است، اما قلههای اصلی زمانی فتح میشوند که نظام استعدادیابی، شایستهسالاری و ارتقای نخبگان با جدیت بیشتری دنبال شود. هرچه این سازوکارها تقویت شود و نخبگان احساس کنند که تواناییها و ظرفیتهایشان مورد توجه قرار میگیرد و در پیشرفت کشور به کار گرفته میشود، انگیزه آنان برای ماندن و فعالیت در ایران افزایش خواهد یافت و بسیاری از چالشها، ازجمله مهاجرت نخبگان، بهتدریج کاهش پیدا میکند.
در کنار این مسأله، رسانهها میتوانند با روایت درست این موفقیتها، غبار ناشی از فضای جنگ را کنار بزنند و این ظرفیتهای ارزشمند را بیش از پیش به جامعه معرفی کنند. این نخبگان، هریک بخشی از تصویر بزرگ تمدنی ایران هستند و در کنار یکدیگر، تصویری جامع از توانمندیهای کشور را ترسیم میکنند. رسانه نیز با گفتوگو، روایت و تبیین این موفقیتها از زوایای مختلف، میتواند این تصویر را شفافتر کرده و شناخت دقیقتری از ظرفیتهای ایران در افکارعمومی ایجاد کند.
