تابستان سخت برای پرمصرف‌ها

ناترازی مهمان خانه‌ها و صنایع کشور شده و برای رفع آن برنامه‌ریزی زیادی صورت گرفته است. عباس علی‌آبادی، وزیر نیرو اعلام کرده میزان ناترازی برق حدود ۲۰هزار مگاوات است. حجمی بسیار زیاد و قابل تامل. دلایل زیادی درباره افزایش ناترازی برق در ایران عنوان شده و برخی مسئولان شدت مصرف در بخش خانگی و صنعت را از عوامل اصلی عنوان می‌کنند. رشد مصرف برق در بخش خانگی به‌طور متوسط سالانه ۵درصد است و این رشد در تابستان خود را نشان می‌دهد، زمانی که وسایل سرمایشی روشن می‌شوند. این در حالی است که رشد تولید برق به‌طور متوسط حدود ۲درصد است. هرچند طی چند سال اخیر دولت‌های سیزدهم و چهاردهم اقدامات مناسبی برای مدیریت مصرف انجام دادند اما به‌نظر می‌رسد در شرایط فعلی باید اقداماتی در نظر گرفته شود که نخست همه از نعمت برق برخوردار باشند و در بخش دوم برخوردها بتواند بازدارندگی مصرف ایجاد کند. یکی از اقداماتی که دولت برای مدیریت مصرف برق انجام داده تغییر ساعت ادارات کشور براساس اقلیم بوده است. عوامل متعددی در ایجاد ناترازی برق نقش دارند؛ از جمله محدودیت ظرفیت نیروگاه‌ها، فرسودگی شبکه برق، کاهش بارش‌ها و منابع آبی و افزایش استفاده از انرژی‌های تجدیدپذیر بدون مدیریت کافی. همچنین ناکافی بودن سرمایه‌گذاری در توسعه و نگهداری زیرساخت‌ها و تأخیر در ورود واحدهای نیروگاهی جدید باعث شده شکاف میان عرضه و تقاضا همچنان باقی بماند. 
   
کمبود منابع آبی 
وزیر نیرو اعلام کرده تا امروز با وجود خشکسالی‌های پی در پی فقط در تهران بیش از ۳۷درصد از نظر بارش‌ها عقب هستیم. 
وقتی شاهد خشکسالی در کشور هستیم علاوه بر این‌که منابع آبی دچار کسری می‌شود، نیروگاه‌های برق‌آبی نیز از دسترس خارج می‌شوند و این موضوع می‌تواند به معضلات ناترازی  برق بیفزاید. نکته قابل‌ توجه دیگر آن است که اغلب برق ایران بر پایه گاز است در حالی که این امکان وجود دارد سبد تولید برق متنوع شود؛ از برق هسته‌ای گرفته تا خورشیدی.  در حالی که برخی عنوان می‌کنند رشد مصرف برق باعث بروز مشکلات در کشور می‌شود باید گفت رشد مصرف برق می‌تواند نشانه‌ای از توسعه باشد. زمانی که برق در یک کشور افزایش می‌یابد مؤلفه‌های رشد در آن فعال شده اما به‌شرطی که این رشد مصرف در بخش تولید اتفاق افتاده باشد. یکی دیگر از متهمان بالا بودن مصرف برق در بخش خانگی لزوما به نحوه مصرف مشترکان بر‌نمی‌گردد بلکه مربوط به وسایل منزل است که مصرف بالایی دارند. رعایت استانداردهای تولید به‌همراه نظارت‌های مستمر در روند تولید لوازم خانگی می‌تواند به کاهش رشد مصرف برق کمک کند. حالا در آستانه ورود به فصل گرم سال هستیم و مسئولان صنعت برق اعلام کرده‌اند برای عبور از این شرایط، مدیریت مصرف، اعمال محدودیت برای مشترکان بسیار پرمصرف و ارائه مشوق‌هایی مانند تخفیف در قبوض برق را در دستور کار دارند. 
   
تعیین دمای آسایش  
دمای آسایش در کشور حدود ۲۵درجه است و از مردم درخواست شده در اوج بار، دمای منزل را روی ۲۵درجه تنظیم کنند؛ چرا که این کار باعث می‌شود برق کمتری توسط سامانه‌های سرمایشی مصرف شود. هر یک درجه افزایش دما (بالا بردن تنظیم ترموستات)، حدود ۳درصد از مصرف برق را کاهش می‌دهد. در همین رابطه و به‌منظور حفظ عدالت در فرآیند توزیع انرژی، مشترکان بسیار پرمصرف برق در شهر تهران از ابتدای خردادماه با اعمال محدودیت در مصرف برق از طریق سامانه‌های هوشمند و پایش‌های میدانی مواجه خواهند شد. همچنین مشترکان خانگی که مصرف برق خود را حداقل ۱۰درصد کاهش دهند یا نسبت به نصب سامانه‌های خورشیدی اقدام کنند، تا ۳۰درصد تخفیف در بهای برق مصرفی دریافت می‌کنند. 

پرمصرف‌ها از انرژی خورشیدی استفاده کنند 
محمد الله‌داد مدیرعامل شرکت توانیر اعلام کرد: مشترکان بسیار پرمصرف برق در صورت کاهش ندادن مصرف یا حرکت به‌سمت نصب نیروگاه‌های خورشیدی یا تجدیدپذیر کوچک، با محدودیت و حتی قطع پلکانی برق مواجه خواهند شد.  وی با اشاره به سیاست‌های مدیریت مصرف برق در کشور اظهار داشت: برای مشترکان بسیار پرمصرف، هزینه قبض برق به‌طور قابل‌توجهی افزایش می‌یابد و اگر این مشترکان بخواهند هزینه کمتری پرداخت کنند، یکی از راهکارها حرکت به‌سمت نصب نیروگاه‌های خورشیدی و تجدیدپذیر کوچک در مجتمع‌های مسکونی است.  مدیرعامل شرکت توانیر افزود: در حال حاضر نیز مشوق‌هایی برای نصب سامانه‌های خورشیدی در نظر گرفته شده است تا مشترکان بتوانند بخشی از برق مصرفی خود را تامین کرده و فشار کمتری به شبکه برق وارد شود.  الله‌داد با بیان این‌که در برخی مناطق شهری مانند تهران ممکن است محدودیت فضا برای نصب پنل خورشیدی وجود داشته باشد، یادآور شد: با این حال این سیاست همچنان دنبال می‌شود تا مصرف برق کاهش پیدا کند و قبض‌های سنگین برای مشترکان ایجاد نشود.  مدیرعامل توانیر همچنین هشدار داد: در صورتی که مشترکان پرمصرف اقدامی برای کاهش مصرف انجام ندهند، شرکت توانیر با استفاده از تجهیزات کنترلی نصب‌شده، مصرف آنها را به‌صورت پلکانی محدود کرده و در صورت لزوم برق‌شان را قطع خواهد کرد.  وی تاکید کرد: قیمت واقعی برق بسیار بالاتر از مبلغی است که اکنون از مشترکان دریافت می‌شود. هزینه تمام‌شده هر کیلووات ساعت برق به‌صورت منطقه‌ای حدود ۱۰سنت است، در حالی که در ایران حتی با وجود پلکانی کردن افزایش نرخ‌ها به یک‌پنجم قیمت تمام‌شده نیز نرسیده‌ایم. 
الله‌داد خاطرنشان کرد: سقف قیمت‌گذاری برق براساس مصوبه مجلس تعیین می‌شود و توانیر نیز در چارچوب همین قانون عمل می‌کند. از همین رو نمی‌توان از مشترکان پرمصرف با نرخ هزینه تمام شده، برق‌بها دریافت کرد.  وی با انتقاد از الگوی مصرف بخشی از مشترکان خانگی گفت: جای تأسف دارد که ۲درصد مشترکان خانگی پرمصرف، ۱۰درصد سهم مصرف خانگی را به خود اختصاص می‌دهند. یعنی با نوعی بی‌عدالتی، سهم بیشتری از برق یارانه‌ای مصرف می‌کنند.