بنزین؛ مدیریت مصرف بدون گرانی
چندسالی است کشورمان با ناترازی بنزین مواجه بوده و این موضوع به یکی از مهمترین چالشهای انرژی کشور تبدیل شده است. منظور از ناترازی، فاصله میان میزان تولید و عرضه داخلی بنزین با سطح مصرف روزافزون آن است؛ فاصلهای که هر سال بیشتر خود را در قالب فشار بر پالایشگاهها برای افزایش تولید، افزایش نیاز به واردات و تحمیل هزینههای مالی و ارزی نشان میدهد. این مساله فقط یک موضوع فنی یا پالایشی نیست، بلکه به الگوی مصرف، ساختار ناوگان حملونقل، کیفیت خودروها و حتی توسعه حملونقل عمومی مرتبط است.
در سالهای اخیر مصرف بنزین در کشور به دلایل مختلفی از جمله افزایش تعداد خودروها و موتورسیکلتها، رشد سفرهای شهری و بینشهری، پایینبودن بهرهوری برخی خودروها و محدودبودن گزینههای جایگزین روندی صعودی داشته است. ظرفیت تولید پالایشگاهی هرچند در برخی دورهها افزایش یافته اما سرعت رشد آن همپای رشد تقاضا نبوده است. نتیجه این شکاف، وابستگی بیشتر به واردات است.
یک لیتر کاهش مصرف بنزین مساوی با صفرشدن واردات
اسماعیل سقاب اصفهانی، معاون رئیسجمهور و رئیس سازمان بهینهسازی و مدیریت راهبردی انرژی اخیرا با اشاره به جنگ رمضان گفت: امروز ما در حوزه انرژی خسارت دیدهایم؛ برای مثال پارس جنوبی و برخی مجتمعهای گازی و پتروشیمی نیز آسیب دیدهاند، بهطوری که متاسفانه بخشی از ظرفیت تولید بنزین با مشکل روبهرو شد اما خوشبختانه با تدابیر اندیشیدهشده، پالایشگاههای ما همچنان در مدار تولید قرار دارند. او اضافه کرد: بخشی از شبکه گاز و سوخت کشور در جنگ رمضان آسیب دیده است. برای جبران این موضوع دو راه وجود دارد؛ نخست آنکه شبانهروزی تلاش کنیم این ظرفیت آسیبدیده را بازگردانیم که این موضوع ۱۸ ماه تا دو سال زمان میبرد و به منابع مالی نیاز دارد. راه دیگر این است که مردم با صرفهجویی این کمبود را جبران کنند. در شرایطی هستیم که حتی اگر تمام منابع مالی و دسترسیها هم فراهم شود، امسال در تابستان و زمستان دوره سختی خواهیم داشت.
سقاب اصفهانی با بیان اینکه این جنگ باعث شد ناترازی انرژی ابعاد گستردهتری پیدا کند، گفت: روزانه در کشور ۱۳۵ میلیونلیتر بنزین مصرف میشود، در حالی که تولید ما ۱۱۰ میلیونلیتر است و بخشی نیز وارد میشود. اگر هر خانوار روزانه یک لیتر از سهم مصرف بنزین خود را کاهش دهد، کشور بینیاز از واردات بنزین میشود. همچنین استانداردسازی خودروها و توسعه حملونقل عمومی باید در کشور گسترش یابد. رئیس سازمان بهینهسازی ادامه داد: پویشی با عنوان «باهم سر کار میرویم» با هدف ترویج سفرهای اشتراکی بهمنظور کاهش مصرف سوخت و انرژی راهاندازی شده است. خودروها نیز باید بهسمت استفاده از CNG هدایت شوند؛ بهطوری که اکنون حدود ۴۰ میلیون مترمکعب CNG در کشور توزیع میشود اما فقط ۱۶ میلیون مترمکعب آن مورد استفاده قرار میگیرد. اگر استفاده از CNG در کشور گسترش یابد، از واردات بنزین بینیاز خواهیم شد.
آخرین تصمیم دولت درباره بنزین
در همین زمینه، نشست کارگروه بنزین روز دوشنبه هفته جاری به ریاست محمدرضا عارف، معاون اول رئیسجمهوری و با حضور محسن پاکنژاد وزیر نفت، سیدحمید پورمحمدی رئیس سازمان برنامه و بودجه و اسماعیل سقاب اصفهانی، رئیس سازمان بهینهسازی و مدیریت راهبردی انرژی برگزار و تصمیمهایی درباره مرحله نخست فاز سوم اصلاح ساختاری مدیریت مصرف بنزین اتخاذ شد.
تصمیمات این کارگروه براساس آسیبهایی است که در تجاوز دشمن آمریکایی-صهیونیستی به زیرساختهای انرژی وارد شده است تا با توجه به شرایط و چالشهای موجود کشور، ناترازی در تولید و مصرف بنزین کاهش یافته و نیازی به واردات نباشد. در این جلسه تاکید شد که تصمیمات جدید درباره مدیریت مصرف بنزین با همراهی مردم اجرایی خواهد شد تا کشور در زمینه تولید و مصرف بنزین دچار چالش نشود. این تصمیمها از اول خرداد اجرایی خواهد شد. در این مرحله هیچ افزایش قیمتی در بنزین اعمال نخواهد شد و مدیریت مصرف، محور اصلی تصمیمگیریهاست.
معاون اول رئیسجمهوری در این نشست با تأکید بر اینکه حفظ معیشت مردم باید خط قرمز همه تصمیمهای مسئولان باشد تا آسیبی به زندگی مردم وارد نشود، گفت: هر تصمیمی درباره مدیریت مصرف بنزین باید با همراهی و حمایت مردم باشد. همه مردم باید کمک کنند تا پیروزی در میدان به موفقیت در اقتصاد نیز منجر شود، زیرا دشمن وارد یک جنگ اقتصادی تمامعیار علیه کشورمان شده است.
محسن پاکنژاد، وزیر نفت نیز در این جلسه اظهار کرد: بسیاری از کشورها که طرف درگیر در جنگ رمضان نیستند نیز به مدیریت مصرف بنزین روی آوردهاند. ایران که یکی از طرفهای این جنگ بوده و آسیبهایی از سوی دشمن به زیرساختهای آن در حوزه تولید بنزین وارد شده است، ناچار است مصرف خود را مدیریت کند تا نیازی به واردات نداشته باشیم.
سیدحمید پورمحمدی، رئیس سازمان برنامه و بودجه پس از جلسه کارگروه بنزین درباره تصمیمات احتمالی گفت: درباره قیمت بنزین هیچگونه تصمیمی گرفته نشده و عمده سیاستها معطوف به اقدامات غیرقیمتی بوده است. او درباره اهداف و مباحث مطرحشده در این جلسه نیز گفت: تنوع در سبد تأمین سوخت، گازسوز کردن خودروها، ساماندهی موتورسیکلتها و ایجاد سامانههای مبادلاتی از اصلیترین محورهای این نشست بود. طبق تصمیم دولت و با توجه به کسری بودجه در سال جاری، قرار بر این بوده که قیمت بنزین بهصورت فصلی اعلام شود، هرچند باید دید در ماههای آینده این سیاست به چه سمتی حرکت میکند.
یکی از راهکارهای مهم برای کاهش فشار بر بنزین در شرایط کنونی، توسعه CNG است. ایران به دلیل در اختیار داشتن منابع عظیم گاز طبیعی، ظرفیت مناسبی برای استفاده از این سوخت دارد. CNG نسبت به بنزین هم ارزانتر است و هم از نظر آلایندگی مزیت دارد. تجربه سالهای گذشته نیز نشان داده است که گسترش CNG توانسته بخش قابلتوجهی از مصرف بنزین را مهار کند. تنوعبخشی به سبد سوخت، افزایش بهرهوری خودروها و تقویت حملونقل عمومی از دیگر ستونهای اصلی مدیریت بحران بنزین است. هرچه سیاستها به سمت ترکیب این ابزارها حرکت کند، وابستگی به بنزین کمتر و پایداری انرژی در بخش حملونقل بیشتر خواهد شد.
یک لیتر کاهش مصرف بنزین مساوی با صفرشدن واردات
اسماعیل سقاب اصفهانی، معاون رئیسجمهور و رئیس سازمان بهینهسازی و مدیریت راهبردی انرژی اخیرا با اشاره به جنگ رمضان گفت: امروز ما در حوزه انرژی خسارت دیدهایم؛ برای مثال پارس جنوبی و برخی مجتمعهای گازی و پتروشیمی نیز آسیب دیدهاند، بهطوری که متاسفانه بخشی از ظرفیت تولید بنزین با مشکل روبهرو شد اما خوشبختانه با تدابیر اندیشیدهشده، پالایشگاههای ما همچنان در مدار تولید قرار دارند. او اضافه کرد: بخشی از شبکه گاز و سوخت کشور در جنگ رمضان آسیب دیده است. برای جبران این موضوع دو راه وجود دارد؛ نخست آنکه شبانهروزی تلاش کنیم این ظرفیت آسیبدیده را بازگردانیم که این موضوع ۱۸ ماه تا دو سال زمان میبرد و به منابع مالی نیاز دارد. راه دیگر این است که مردم با صرفهجویی این کمبود را جبران کنند. در شرایطی هستیم که حتی اگر تمام منابع مالی و دسترسیها هم فراهم شود، امسال در تابستان و زمستان دوره سختی خواهیم داشت.
سقاب اصفهانی با بیان اینکه این جنگ باعث شد ناترازی انرژی ابعاد گستردهتری پیدا کند، گفت: روزانه در کشور ۱۳۵ میلیونلیتر بنزین مصرف میشود، در حالی که تولید ما ۱۱۰ میلیونلیتر است و بخشی نیز وارد میشود. اگر هر خانوار روزانه یک لیتر از سهم مصرف بنزین خود را کاهش دهد، کشور بینیاز از واردات بنزین میشود. همچنین استانداردسازی خودروها و توسعه حملونقل عمومی باید در کشور گسترش یابد. رئیس سازمان بهینهسازی ادامه داد: پویشی با عنوان «باهم سر کار میرویم» با هدف ترویج سفرهای اشتراکی بهمنظور کاهش مصرف سوخت و انرژی راهاندازی شده است. خودروها نیز باید بهسمت استفاده از CNG هدایت شوند؛ بهطوری که اکنون حدود ۴۰ میلیون مترمکعب CNG در کشور توزیع میشود اما فقط ۱۶ میلیون مترمکعب آن مورد استفاده قرار میگیرد. اگر استفاده از CNG در کشور گسترش یابد، از واردات بنزین بینیاز خواهیم شد.
آخرین تصمیم دولت درباره بنزین
در همین زمینه، نشست کارگروه بنزین روز دوشنبه هفته جاری به ریاست محمدرضا عارف، معاون اول رئیسجمهوری و با حضور محسن پاکنژاد وزیر نفت، سیدحمید پورمحمدی رئیس سازمان برنامه و بودجه و اسماعیل سقاب اصفهانی، رئیس سازمان بهینهسازی و مدیریت راهبردی انرژی برگزار و تصمیمهایی درباره مرحله نخست فاز سوم اصلاح ساختاری مدیریت مصرف بنزین اتخاذ شد.
تصمیمات این کارگروه براساس آسیبهایی است که در تجاوز دشمن آمریکایی-صهیونیستی به زیرساختهای انرژی وارد شده است تا با توجه به شرایط و چالشهای موجود کشور، ناترازی در تولید و مصرف بنزین کاهش یافته و نیازی به واردات نباشد. در این جلسه تاکید شد که تصمیمات جدید درباره مدیریت مصرف بنزین با همراهی مردم اجرایی خواهد شد تا کشور در زمینه تولید و مصرف بنزین دچار چالش نشود. این تصمیمها از اول خرداد اجرایی خواهد شد. در این مرحله هیچ افزایش قیمتی در بنزین اعمال نخواهد شد و مدیریت مصرف، محور اصلی تصمیمگیریهاست.
معاون اول رئیسجمهوری در این نشست با تأکید بر اینکه حفظ معیشت مردم باید خط قرمز همه تصمیمهای مسئولان باشد تا آسیبی به زندگی مردم وارد نشود، گفت: هر تصمیمی درباره مدیریت مصرف بنزین باید با همراهی و حمایت مردم باشد. همه مردم باید کمک کنند تا پیروزی در میدان به موفقیت در اقتصاد نیز منجر شود، زیرا دشمن وارد یک جنگ اقتصادی تمامعیار علیه کشورمان شده است.
محسن پاکنژاد، وزیر نفت نیز در این جلسه اظهار کرد: بسیاری از کشورها که طرف درگیر در جنگ رمضان نیستند نیز به مدیریت مصرف بنزین روی آوردهاند. ایران که یکی از طرفهای این جنگ بوده و آسیبهایی از سوی دشمن به زیرساختهای آن در حوزه تولید بنزین وارد شده است، ناچار است مصرف خود را مدیریت کند تا نیازی به واردات نداشته باشیم.
سیدحمید پورمحمدی، رئیس سازمان برنامه و بودجه پس از جلسه کارگروه بنزین درباره تصمیمات احتمالی گفت: درباره قیمت بنزین هیچگونه تصمیمی گرفته نشده و عمده سیاستها معطوف به اقدامات غیرقیمتی بوده است. او درباره اهداف و مباحث مطرحشده در این جلسه نیز گفت: تنوع در سبد تأمین سوخت، گازسوز کردن خودروها، ساماندهی موتورسیکلتها و ایجاد سامانههای مبادلاتی از اصلیترین محورهای این نشست بود. طبق تصمیم دولت و با توجه به کسری بودجه در سال جاری، قرار بر این بوده که قیمت بنزین بهصورت فصلی اعلام شود، هرچند باید دید در ماههای آینده این سیاست به چه سمتی حرکت میکند.
یکی از راهکارهای مهم برای کاهش فشار بر بنزین در شرایط کنونی، توسعه CNG است. ایران به دلیل در اختیار داشتن منابع عظیم گاز طبیعی، ظرفیت مناسبی برای استفاده از این سوخت دارد. CNG نسبت به بنزین هم ارزانتر است و هم از نظر آلایندگی مزیت دارد. تجربه سالهای گذشته نیز نشان داده است که گسترش CNG توانسته بخش قابلتوجهی از مصرف بنزین را مهار کند. تنوعبخشی به سبد سوخت، افزایش بهرهوری خودروها و تقویت حملونقل عمومی از دیگر ستونهای اصلی مدیریت بحران بنزین است. هرچه سیاستها به سمت ترکیب این ابزارها حرکت کند، وابستگی به بنزین کمتر و پایداری انرژی در بخش حملونقل بیشتر خواهد شد.
