رمضانِ امید برای زندانیان غیرعمد البرز

در چنین شرایطی، ستاد مردمی دیه استان البرز با رویکردی انسان‌دوستانه و مردمی، تلاش می‌کند تا زمینه آزادی زندانیان جرائم غیرعمد را فراهم کند. خبرنگار جام جم البرز در گفت‌وگویی اختصاصی با محمدباقر مقدسی، مدیر این ستاد، به بررسی عملکرد، چالش‌ها و برنامه‌های پیش‌روی این نهاد پرداخته است.

لطفاً درباره وظایف و رسالت ستاد مردمی دیه استان البرز توضیح دهید.

ستاد دیه یک مؤسسه خیریه و مردم‌نهاد است که در سراسر کشور فعالیت دارد و در استان البرز نیز با هدف کمک به آزادی زندانیان جرائم غیرعمد و نیازمند فعالیت می‌کند. این افراد به دلیل ناتوانی در پرداخت دیه یا تعهدات مالی مانند ضمانت، چک و سفته غیرکلاهبرداری، مهریه، نفقه و حوادث کارگاهی در زندان به سر می‌برند.

در سال‌های اخیر، متأسفانه شاهد افزایش تعداد این زندانیان در استان بوده‌ایم. بسیاری از آنان مرتکب جرم عمدی نشده‌اند، بلکه به دلیل مشکلات اقتصادی و ناتوانی در ایفای تعهدات مالی گرفتار شده‌اند. هدف اصلی ما این است که با کمک مردم نیکوکار و خیرین، این افراد را آزاد کنیم تا فرصت دوباره‌ای برای بازگشت به زندگی عادی داشته باشند.

آیا آمار دقیقی از زندانیان غیرعمد در استان البرز وجود دارد؟

بله. متأسفانه آمار زندانیان جرائم غیرعمد نسبت به سال گذشته افزایش داشته است. در حال حاضر ۵۶۵ نفر در زندان‌های استان البرز به دلیل جرائم غیرعمد حضور دارند که ۳۷ نفر از آنها زن و مابقی مرد هستند.

بخش قابل توجهی از این افراد جوانانی هستند که در مسیر راه‌اندازی کسب‌وکار یا فعالیت اقتصادی، به دلیل مشکلات مالی و ناتوانی در مدیریت هزینه‌ها یا انجام تعهدات، وارد فرآیند قضایی شده‌اند. نباید فراموش کنیم که در کنار این زندانیان، خانواده‌هایشان نیز با فشار‌های شدید اقتصادی و روحی مواجه هستند. بسیاری از این افراد آبرومندند و زندان جای آنها نیست.

فرآیند انتخاب افراد برای دریافت کمک چگونه است؟

روند کار کاملاً شفاف و قانونی است. ابتدا از طریق واحد مددکاری زندان، فهرست زندانیان غیرعمد و نیازمند به ستاد ارسال می‌شود. سپس کارشناسان ما وضعیت مالی و اجتماعی آنها را بررسی می‌کنند. در صورت احراز شرایط لازم، از جمله غیرعمد بودن جرم و ناتوانی واقعی در پرداخت بدهی، پرونده در سامانه ثبت و در کمیسیون ستاد مطرح می‌شود. پس از تصویب، اقدامات لازم برای آزادی فرد انجام می‌گیرد.

تأکید می‌کنم که این اقدام به معنای تضییع حقوق شاکیان نیست؛ بلکه بدهی محکوم پرداخت می‌شود و حق‌الناس به مالباختگان بازگردانده می‌شود. هدف ما هم حمایت از حقوق مردم است و هم کمک به آزادی زندانیان نیازمند جرائم غیرعمد.

عملکرد ستاد در سال گذشته چگونه بوده است؟

خوشبختانه با همراهی خیرین و مردم نوع‌دوست، در سال گذشته موفق شدیم ۷۲۳ زندانی جرائم غیرعمد را آزاد کنیم. این آمار نشان‌دهنده ظرفیت بالای همدلی در استان البرز است.

مهم‌ترین چالش‌های پیش‌روی ستاد چیست؟

یکی از چالش‌های اصلی، آگاهی‌رسانی ناکافی درباره ماهیت فعالیت‌های ستاد است. برخی تصور می‌کنند ما مجرمان خطرناک را آزاد می‌کنیم، در حالی که موضوع کاملاً متفاوت است و بحث ما صرفاً زندانیان جرائم غیرعمد و نیازمند است.

از سوی دیگر، با توجه به افزایش آمار زندانیان و شرایط اقتصادی کشور، تأمین منابع مالی نیز دشوارتر شده است. البته همچنان شاهد کمک‌های مؤمنانه و خودجوش مردم فهیم استان هستیم که جای قدردانی دارد. از رسانه‌ها نیز درخواست داریم در این زمینه اطلاع‌رسانی بیشتری انجام دهند؛ به‌ویژه در ماه مبارک رمضان که فرصت مناسبی برای گسترش فرهنگ احسان و نیکوکاری است تا بتوانیم پیش از عید نوروز، زندانیان بیشتری را به آغوش خانواده‌هایشان بازگردانیم.

برنامه‌های ستاد در ماه مبارک رمضان چیست؟

در ماه مبارک رمضان برنامه‌های متعددی پیش‌بینی شده است؛ از جمله برگزاری جشن‌های گلریزان با همکاری ادارات، نهادها، صنعتگران و مجموعه‌های مردمی. همچنین طرح‌های اطلاع‌رسانی برای افزایش آگاهی عمومی و پیشگیری از جرائم غیرعمد در دستور کار قرار دارد.

هدف ما افزایش مشارکت‌های مردمی است تا علاوه بر آزادی زندانیان، در کاهش وقوع این جرائم نیز نقش مؤثری ایفا کنیم.

درباره استفاده از «سهم امام» برای آزادی زندانیان نیز توضیح می‌دهید؟

با مجوز ویژه رهبر معظم انقلاب اسلامی برای استفاده از «سهم امام» در آزادی زندانیان جرائم غیرعمد، ظرفیت ارزشمندی ایجاد شده است. امسال در ماه مبارک رمضان، با بهره‌گیری از این مجوز، زمینه جمع‌آوری حدود ۵ میلیارد تومان کمک فراهم شده که نقش مهمی در تسریع روند آزادی زندانیان داشته است.

جمع‌بندی:

ستاد مردمی دیه استان البرز با اتکا به همدلی مردم، خیرین و مجموعه‌های حمایتی، تلاش می‌کند زنجیره بدهی و زندان را برای زندانیان جرائم غیرعمد بگسلد و آنان را به زندگی بازگرداند. بی‌تردید تداوم این مسیر، نیازمند مشارکت گسترده‌تر مردمی، حمایت صنایع و نهاد‌ها و نقش‌آفرینی مؤثر رسانه‌هاست تا خانواده‌های بیشتری از نگرانی و آسیب‌های ناشی از حبس سرپرست خود رهایی یابند و فرصتی دوباره برای آغاز زندگی پیدا کنند.