کارشناسان تاکید میکنند که اقدام اخیر هیأتدولت مشکلات حقوقی و مالی بانوان موتورسوار را برطرف خواهد کرد، زیرا پیامدهای بیتوجهی به این مسأله محدود به جریمه یا توقیف وسیله نقلیه نبود و شامل محرومیت از استفاده از خدمات بیمه نیز میشد. مدیرعامل صندوق تأمین خسارات بدنی کشور مدتی پیش در اینباره گفت که در مدت دو سال گذشته بیش از ۷۰ پرونده خسارتی برای بانوان موتورسوار که در تصادفات رانندگی دچار حادثه شدهاند، تشکیل شده از این تعداد، ۱۶پرونده مربوط به بانوان زیر ۱۶ سال بوده است. صندوق تأمین خسارات بدنی در این مدت، حدود ۱۳میلیارد تومان خسارت و دیه پرداخت کرده؛ مبالغی که طبق قانون، باید از رانندگان فاقد گواهینامه بازپس گرفته شود. بنابراین در چنین شرایطی، مصوبه اخیر هیأتدولت را میتوان اولین مداخله رسمی دولت برای حل یک بنبست قدیمی دانست. براساس این مصوبه، فرماندهی کل انتظامی مکلف شده است آموزش عملی متقاضیان زن را از طریق مربیان زن و با اولویت افسران زن انجام دهد و در صورت کمبود نیرو، از آزمونگیرندگان مرد واجد صلاحیت با رعایت ملاحظات شرعی و تحت نظارت مستقیم پلیس راهور استفاده کند.
تعامل برای رفع مشکلات
اکنون که صدور گواهینامه موتورسیکلت برای بانوان یک گام به عملیاتیشدن نزدیک شده، کارشناسان آن را از مصادیق عدالت اجتماعی و برابری جنسیتی میدانند. عالیه زمانیکیاسری، عضو فراکسیون زنان و خانواده مجلس در اینباره به جامجم میگوید: روند صدور گواهینامه برای زنان باید مانند گواهینامه خودرو طی شود، چراکه تفکیک جنسیتی در این مسائل هیچ جایی ندارد و اعمال آن تا امروز، روندی اشتباه بوده است.
او این موضوع را نمونهای روشن از عدالت اجتماعی میداند و میگوید: ارائه گواهینامه وسیله نقلیهای مانند موتورسیکلت برای بانوان عدالت را در این حوزه محقق میکند و نیاز است دستگاههای اجرایی و نظارتی در این خصوص با جدیت بیشتری مشکلات را برطرف کنند.
عضو فراکسیون زنان و خانواده مجلس تاکید میکند برای تسریع روند صدور گواهینامه برای بانوان، نهادهای مسئول مانند پلیس راهنمایی و رانندگی فراجا باید نهایت همکاری و تعامل را داشته باشند، چراکه اجراییشدن صدور گواهینامه موتورسیکلت برای بانوان در کنار رفع مشکلات این حوزه پیامدهای مثبت اجتماعی و فرهنگی قابلتوجهی نیز به همراه خواهد داشت.
بانوان؛ قانونمدارتر
نکته مهمی که اغلب کارشناسان بر آن تأکید میکنند این است که بانوان در حوزه رانندگی از انضباط و قانونمداری بیشتری برخوردارند. موسی امیری، جانشین پیشین پلیس راهور فراجا در گفتوگو با جامجم تاکید میکند: نکته مهم در موضوع رانندگی بانوان با خودرو و موتورسیکلت پایبندی بیشتر آنان به نظم و مقررات است؛ چراکه بررسیهای میدانی طی سالهای طولانی نشان داده که بانوان، در مقایسه با آقایان، قانونمدارتر رفتار میکنند. افزون بر این در حالی که بخش قابلتوجهی از بحثهای پیرامون صدور گواهینامه موتورسیکلت برای بانوان بر امکانات اجرایی و توان عملی پلیس متمرکز است، برخی کارشناسان معتقدند مسأله اصلی نه در کمبود زیرساختها، بلکه در نوع مواجهه اجتماعی با این پدیده است. امیری در اینباره میگوید: چالش اصلی در مسیر اجرای مصوبه جدید هیأتدولت، کمبود زیرساخت یا نیروی انسانی نیست، بلکه بستر فرهنگی و اجتماعی است. باید توجه داشت که رعایت قواعد فرهنگی و اجتماعی، شرط اصلی موفقیت این طرح است؛ چراکه پایبندی به هنجارهای اجتماعی میتواند آثار مثبت گستردهای به همراه داشته باشد.
مسیر هموار آموزش
در کنار مباحث فرهنگی و اجتماعی، یکی از پرسشهای اصلی درباره اجرای مصوبه جدید هیأتدولت، میزان آمادگی نهادهای مسئول در آموزش است؛ موضوعی که برخی آن را چالش میدانند. با این حال امیری، معتقد است این نگرانی درست نیست، زیرا ظرفیتهای لازم فراهم است علاوه بر این بانوانی که گواهینامه رانندگی خودرو را تهیه کردهاند دیگر نیازی به آموزش آییننامه ندارند و آنچه باید تقویت شود، آموزش عملی و شهری موتورسیکلت است؛ آموزشی که میتواند با استفاده از مربیان زن کارآزموده و آموزشهای تکمیلی در مدت کوتاهی اجرایی شود.
در این میان رئیس فدراسیون اتومبیلرانی و موتورسواری نیز خبر داده که براساس هماهنگیهای انجامشده، فدراسیون موتورسواری و اتومبیلرانی مسئول اجرای آموزشهای تخصصی برای بانوان خواهد بود. آنطور که رضا پازندمهر توضیح داده، آموزشها در پیستهای استاندارد و زیر نظر مربیان متخصص انجام میشود. این مربیان بهصورت تماموقت در اختیار بانوان علاقهمند قرار دارند تا آموزشها با بالاترین کیفیت ممکن و با رعایت ایمنی ارائه شود. به این ترتیب با توجه به گفتههای کارشناسان باید تاکید کرد که برای اجرای مناسب قوانین در این حوزه نیاز است دستگاهها و نهادهای مسئول نهایت تعامل را با یکدیگر داشته باشند و روند آموزش برای بانوان متقاضی گواهینامه موتورسیکلت به شکلی در دستور کار قرار گیرد که آنها از مهارتهای لازم برخوردار شوند.