شاهد رویش فیلمسازان خلاق در فیلم فجر هستیم

ازجمله دیگر خصوصیات این جشنواره حضور چهره‌های تازه‌نفس در عرصه فیلمسازی است که براساس برآورد‌ها تعداد فیلمسازان اول را می‌توان بیش از ۶۰ درصد تخمین زد؛ این موضوعی است که منوچهر شاهسواری، دبیر جشنواره هم در نشست خبری فیلم فجر، واقع در موزه سینما به آن اشاره کرد. شاهسواری در ابتدای این نشست گفت: امیدوارم همه ما با عشق به سرزمین، فرهنگ و هنر روز خوبی را شروع کنیم. شرایطی در جامعه ما حاکم است و متاسفانه جان‌های عزیزی را از دست دادیم؛ جان‌های عزیزی که می‌توانستند در راه رشد و پیشرفت این سرزمین نقش‌آفرین باشند، اما اکنون آنها را از دست داده‌ایم. ولی باید به زندگی ادامه داد و حضور داشت و خانه را حفظ کرد. خانه سرزمین و عقاید و اعتقادات ماست. خانه برای ما اهالی سینما، سینماست. این جشنواره در قالب یک رویداد ملی، سال‌هاست که، چون باغی پربار، نیرو‌های مستعد را به‌عنوان ثمراتی برای آینده سرزمین به کشور معرفی کرده است.

او ادامه داد: امسال به‌دلیل نیاز به بازنگری در رویکردها، تغییراتی در ساختار جشنواره اعمال کردیم. جشنواره فجر ذی‌نفعان گسترده‌ای دارد و صرفا متعلق به فیلمسازان و اهالی رسانه نیست؛ بلکه مردم، نهاد‌ها و دستگاه‌های متعدد نیز در آن سهیم هستند.
در نتیجه بدون توجه به این گروه عظیم نمی‌توان تغییراتی اعمال کرد. ترجیح دادم به‌جای سخن‌گفتن درباره تغییرات، اجازه دهم شما خود تأثیر آن را ببینید و نقدی دقیق‌تر ارائه دهید.

ترک مردم و خانه هیچ دستاوردی ندارد

شاهسواری در پاسخ به پرسشی درباره نسبت جشنواره با حال‌وهوای این روز‌های مردم گفت: سینما یک پروژه نیست، بلکه پروسه‌ای است که با حضور مخاطب کامل می‌شود. گاهی ما در موقعیت‌هایی قرار می‌گیریم که بین خودمان و احساسات و منافع درازمدت باید دست به انتخاب بزنیم. اطلاع دارم همکارانی که فیلم‌شان در جشنواره است، تحت فشار هستند. این تصمیم آنها پشت‌کردن به مردم نیست و فیلمسازان می‌توانند در فیلم‌های‌شان صدای مردم باشند. وظیفه ما این است که در هر شرایطی کنار مردم باشیم، ترک مردم و خانه هیچ دستاوردی ندارد. ما باید مرهم باشیم، نه این‌که نمک روی زخم مردم بپاشیم. با تمام این اوصاف نمی‌توان زندگی را تعطیل کرد و ما تمام تلاش‌مان را برای حضور مردم در سینما‌ها به کار می‌گیریم. سعی می‌کنیم فارغ از غم‌ها و دیدگاه‌های‌مان دورهم جمع شویم. بدون درد مشترک آرمان مشترکی شکل نمی‌گیرد. سینما در دل فرهنگ و هنر بالاتر از هر چیزی قرار دارد. ما بدون تصویر در حاشیه جهان خواهیم بود.

چندوچون جایزه ویژه تماشاگران 

سپس شاهسواری در پاسخ به پرسشی درباره سیمرغ مردمی بیان کرد: جایزه ویژه تماشاگران در این رویداد یکی از مختصاتی است که در کمترجایی نمونه‌اش را پیدا می‌کنید. سال پیش خودم بودم و امکان داشت بازهم با یک‌صدم رأی فیلم دیگری معرفی شود، اما انصاف و عدالت حکم می‌کرد همان فیلمی که از آرا درآمد، اعلام شود، اما با‌این‌حال فاصله آرا ناچیز بود. امسال دوستان خانه سینما مسئولیت این موضوع را به‌عهده گرفتند. ما هم نگرانی‌هایی درباره شرایط اینترنت داریم، اما تلاش کردیم به شیوه‌های سنتی برگردیم، چون آن شیوه مشارکت را بالا می‌برد. یکی از اشکالات سال گذشته این بود که کم بودن مشارکت باعث می‌شود چیز‌هایی از صندوق دربیاید که مد نظر ما نیست، ولی امکان‌پذیر نبود که بتوانیم در شرایط فعلی آن شیوه سنتی را برگردانیم، چون به نیروی زیاد و آموزش دیده نیاز داشت.

معیار انتخاب فیلم‌های خارج از مسابقه

شاهسواری در رابطه با معیار انتخاب فیلم‌های خارج از مسابقه گفت: تعداد فیلم‌های انیمیشن ثبت نام شده بیشتر بود، اما فقط یک انیمیمشن به جشنواره ارسال شد. دوستان من در انیمیشن «نگهبانان خورشید» کار درخشانی ساختند و حیف بود که در جشنواره دیده نشوند. همچنین فیلمسازان جوان و نیمه جوان ما در مشهد فیلمی را با هوش مصنوعی ساختند و فکر کردم که خوب است فیلمی با چنین شکلی در جشنواره دیده شود.

جشنواره با فیلم‌ها دیده می‌شوند

شاهسواری درباره انتقادات نسبت به فضای جشنواره و خبررسانی ضعیف این رویداد عنوان کرد: این مسأله کمی به روحیه من باز می‌گردد. جشنواره به نظر من با فیلم است که جشنواره می‌شود نه با اخبار. هرسال جشنواره حال و هوای خودش را دارد و من مطمئنم سال بعد جشنواره شرایط متفاوتی خواهد داشت. به من گفتند که بخش ویژه سال گذشته فضای جشنواره را ملتهب کرد، اما من گفتم که این فیلم‌ها باید دیده شوند و امسال به شما قول می‌دهم که به تعداد فیلم‌های حاضر در جشنواره ما شاهد اکران ویژه هستیم و آثار رشد کیفی زیادی داشته‌اند.

مأموریت ایجاد دبیرخانه دائمی

او درباره حذف روابط عمومی جشنواره توضیح داد: یکی از مأموریت‌های من امسال این بود که جشنواره را صاحب یک دبیرخانه دائمی کنم و باتوجه به شرایط اقتصادی سخت توانستیم یک ساختمان قدیمی را آماده کنیم. برای این دبیرخانه ساختاری نیاز بود و ما نیازمند واحد ارتباطات و رسانه هستیم. باید درباره جشنواره برندسازی کنیم و مجموعه‌ای از ارتباطات را در طول سال حفظ کنیم. این تغییر در سال اول کم‌وکاستی‌هایی دارد.

مسئولیت انتخاب تمام فیلم‌ها بر دوش دبیر 

شاهسواری درباره دلیل حذف هیئت انتخاب توضیح داد: حذف هیئت انتخاب ریسک‌بزرگی بود و این‌که من به عنوان دبیر مسئولیت انتخاب آثار را به گردن کسان دیگری بیاندازم ساده‌ترین کار بود. من به عنوان دبیر باید به طور کامل نظر هیئت انتخاب را قبول کنم و زمان انتقادات نمی‌توانم بار را رو به دوش دیگری بیاندازم. امسال هم اینگونه نبود که خودم تنها فیلم‌ها را تماشا کرده باشم، اما نظر قطعی برای انتخاب فیلم‌ها به عهده من بود. به این دلیل که اگر خطایی وجود داشت، خود من باید پاسخگو باشم.

او درباره ویژگی‌های خاص جشنواره فجر و دلیل حضور زیاد فیلم‌اولی‌ها در رویداد امسال بیان کرد: جشنواره فیلم فجر ویژگی‌های خاص خودش را دارد و من بار‌ها این موضوع را مطرح کرده‌ام. همه ما که اینجا نشسته‌ایم محصول جشنواره فجر هستیم. جشنواره فجر به سینمای ایران اعتبار داخلی، خارجی داده، بازار ایجاد کرده و نیروی انسانی تربیت کرده است. درباره فیلم اولی‌ها به طور قطع می‌گویم هیچ فیلمی در جشنواره فیلم فجر حاضر نیست که از کیفیت مناسبی برخوردار نباشد. از شما خواهش می‌کنم که امسال به کاردانی، فیلمبرداری، تدوین و... فیلم‌ها دقت کنید. این‌که چرا کارگردانان نام آشنا و ستون‌های سینما امسال در جشنواره حضور ندارند، بحث دیگری است، اما تمام این جوانان نیز پا روی شانه بزرگ‌تر‌ها گذاشته‌اند و باید جایی دیده شوند. می‌خواستم روز رونمایی از پوستر، فیلم‌ها را اعلام کنم و اگر ۲۲‌فیلم انتخاب می‌کردیم، ناگزیر باید این جوانان را کنار می‌گذاشتیم، اما واقعا نمی‌توانستم این کار را بکنم.

دبیر رویداد درباره شرایط مالی جشنواره تصریح کرد: شرایط اقتصادی جامعه خوب نیست و معیشت مردم در خطر قرار دارد. درک کنید که در چنین شرایطی حتی اگر بودجه زیادی هم در دستمان باشد که نیست، باید آدابی را رعایت کنیم.

بدی کیفیت نمایش فیلم در سالن میلاد

او درباره دلیل حذف منتقدان و رسانه از برج میلاد گفت: کیفیت نمایش فیلم‌ها در برج میلاد همواره محل نقد بود. تمام افراد متقاضی حضور در برج میلاد هستند و به طور مثال سال گذشته در برخی روز‌ها گاهی هزار و دویست نفر ورود به برج میلاد داشتیم، اما ۶۰۰ نفر در سالن سینما حاضر شده بودند. در راستای تجربیات گذشته ما تصمیم گرفتیم پردیس ملت اختصاصی برای اهالی رسانه باشد. اهالی رسانه باید شرایط محترمانه‌ای داشته باشند تا بتوانند با یکدیگر و فیلمسازان تعامل داشته باشند. عجیب است که در این سال‌ها کلی هزینه در جا‌های مختلف شده، اما هنوز یک کاخ مخصوص برای برگزاری جشنواره‌ها ساخته نشده است.

مگر می‌شود به خانه‌مان -جشنواره- برنگردیم؟

شاهسواری در پاسخ به این‌که آیا از تحریم کنندگان جشنواره دعوت شده است و این‌که بین فیلم‌اولی‌ها فیلمساز جریان‌سازی وجود دارد؟ توضیح داد: این را بگویم که در پردیس ملت اینترنت قابل بهره برداری برای خبرنگاران پیش بینی شده است. من نمی‌توانم تشخیص دهم که فیلمساز جریان‌ساز داریم یا نه، اما می‌توانم بگویم شاهد رویش یکسری از فیلمساز موثر و ورود فیلمساز خلاق و فنی می‌شود. من نمی‌دانم تحریم یعنی چی؟ مگر می‌شود آدم به خانه اش برنگردد. ما با ترک خانه و محل کارمان دستاوردی به دست نمی‌آوریم بلکه آن را تحویل قاصبان می‌دهیم. من عقیده دارم که باید خانه‌ام را حفظ کنم و اگر پنجره خانه‌ام شکست حتی با یک تکه پارچه آن را تعمیر کنم. آغوش جشنواره به روی همه باز است و مباد بر ما که کسی به دلیل نگاه و حرفش از حضور در این رویداد منع شود.

او تأکید کرد: درباره ۲ فیلم احساس خطر دارم که از نظر فنی به جشنواره نرسند؛ این فیلم‌ها به دلیل اختلال در اینترنت از نظر جلوه‌های ویژه بصری دچار مشکل شده‌اند.

شاهسواری درباره این‌که آیا فیلمسازان و بازیگران در جشنواره حاضر می‌شوند، گفت: ما نه کسی را مجبور به آمدن به جشنواره می‌کنیم و نه منع، زیرا این کار در شان من و جشنواره فجر نیست. آغوش جشنواره برای همه باز است و اگر هنرمندان نیامدند هم به آنها احترام می‌گذاریم. شاید اگر من هم مسئولیت حقوقی در جشنواره نداشتم، به دلیل حال بدم ترجیح می‌دادم نباشم. ۴-۵ انیمیشن در جشنواره ثبت نام کرده بودند، اما فقط یک اثر آماده نمایش بود و تصمیم گرفتیم در بخش خارج از مسابقه نمایش داده شود.

ترکیب هفت نفره داوران جشنواره

شاهسواری درباره نوع داوری آثار توضیح داد: داوری یک امر قابل بحث است و هرکسی که جزو داوران باشد نظرات متفاوتی دارد. ما در شرایط زمانی خاصی قرار داریم و فکر می‌کردم که امروز اسامی داوران را اعلام کنیم، اما هنوز ۲ نفر قطعی نیستند. تعداد داوران نیز ۷ نفر است. نظام داوری امسال یکپارچه است و در بخش مستند و فیلم کوتاه آثار به صورت یکپارچه داوری می‌شوند. از شما تقاضا دارم که در پردیس ملت این آثار را ببینید.

او درباره سالن‌های اکران فیلم کوتاه در جشنواره اظهار کرد: مجموعه خانه هنرمندان به صورت اختصاصی به اکران فیلم‌های کوتاه جشنواره و نقد و بررسی آثار می‌پردازد. در پردیس سینمایی ملت نیز یک سالن به فیلم کوتاه اختصاص دارد.