عبور خطرناک از خطوط قرمز
روز گذشته رئیسجمهور آمریکا در گفتوگویی به سؤال جهتدار خبرنگار فاکسنیوز اینگونه پاسخ داد: «اگر ایران اقدامی علیه من انجام دهد، پاسخ ما نابودی کامل خواهد بود.» یک روز قبل از آن نیز بنیامین نتانیاهو اعلام کرد: «اگر ایران علیه اسرائیل اقدامی انجام دهد، پاسخ ما بیسابقه خواهد بود.»
این اظهارات، در کنار هم، نشان میدهد که دشمنان ایران آگاهانه درحال بالا بردن سطح تنش گفتاری هستند؛ اقدامی که بیش از آنکه نظامی باشد، هدفی روانی دارد.برخی کارشناسان معتقدنداین اظهارات ناظربه نگرانی آنها در اقدامات احتمالی و پیشدستانه از سوی ایران است و برخی دیگر به جنگ ادراکی دشمن علیه ایران و تهدیدنمایی از کشور اشاره دارند.
پاسخ دردناک ایران
این اظهارات وتهدید ایران در روزهای اخیر نیز به زبانهای مختلف مطرح شده است. از جایی که دونالد ترامپ قبلا مدعی شده بود درصورت کشته شدن اغتشاشگران در ایران حمله نظامی را در دستور کارقرارمیدهد، تا زمانی که به رهبرمعظم انقلاب جسارت کرد. واکنش ایران اما نه هیجانی بود ونه مبهم. مقامات رسمی کشور با ادبیاتی دقیق، پیام بازدارنده روشنی مخابره کردند. رئیس مجلس شورای اسلامی چند روز قبل صراحتا اعلام کرد: «اگر آمریکا علیه ایران اقدامی انجام دهد، رژیمصهیونیستی و تمام پایگاهها و کشتیهای آمریکا در منطقه، اهداف مشروع جمهوری اسلامی ایران خواهند بود.»
به نظر میرسد این جمله، صرفا یک موضع سیاسی نیست؛ بلکه تعریف رسمی دامنه پاسخ ایران است. پاسخی که محدود به جغرافیای ایران نخواهد ماند و کل معادله امنیتی منطقه را دربرمیگیرد.ورود صریح علما و مراجع تقلید به میدان واکنش نیز قابل تأمل بود. برخی مراجع عالیقدر پیش از این نیز اعلام کرده بودند تهدید یا تعرض به رهبری و مرجعیت شیعه، مصداق محاربه است و حکم شرعی دارد. در حوزه نظامی نیز فرماندهان ارشد با لحنی کمسابقه هشدار دادند که هرگونه اقدام علیه ایران و رهبری انقلاب را برنمیتابند و پاسخی قاطع خواهند داد.
همه اقدامات آمریکا شکست خورده است
در همین ارتباط سید عباس عراقچی وزیر خارجه کشورمان خطاب به رئیس جمهور امریکا در یادداتی در والاستریت ژورنال نوشت: همه گزینههای شما شکست خوردهاند، زمان آن فرا رسیده که احترام را امتحان کنید.
وی تاکید کرد: یک رویارویی تمامعیار بیتردید مخرب، خشن و بسیار بسیار طولانیتر از زمانبندیهای خیالپردازانهای خواهد بود که اسرائیل و وابستگانش میکوشند به کاخ سفید القا کنند. وزیر امور خارجه پیام ایران به رئیسجمهور ترامپ را اینگونه توصیف کرد: ایالات متحده هر اقدام خصمانهی قابل تصوری را آزموده است، از تحریمها و حملات سایبری گرفته تا حملهٔ مستقیم نظامیو اخیراً نیز آشکارا به شعلهور شدن یک عملیات تروریستی بزرگ دامن زده است؛ و همهٔ اینها شکست خوردهاند. زمان آن رسیده که به گونه دیگری فکر کنند: احترام را امتحان کنید.
جنگ روانی یا مقدمه جنگ؟
بررسیها نشان میدهد که آمریکا و اسرائیل، بهرغم لفاظیهای تند، در موقعیتی نیستند که وارد جنگ مستقیم با ایران شوند. پایگاههای آمریکا در منطقه، از خلیجفارس تا عراق و سوریه، در تیررس مستقیم قرار دارند و رژیمصهیونیستی بیش از هر زمان دیگری از جبهههای متعدد احساس ناامنی میکند. از همین رو، بسیاری از تحلیلگران معتقدند آنچه امروز شاهد آن هستیم، جنگ روانی برای ایجاد بازدارندگی معکوس است. با وجود این ایران در بالاترین سطح آمادگی قرار دارد و کشورهای منطقه را هم از تبعات هرگونه ماجراجویی ترامپ علیه منطقه آگاه کرده است.
به همین دلیل در روزهای اخیر، چند کشور منطقه بهصورت علنی و غیرعلنی به واشنگتن هشدار دادهاند که هرگونه اقدام نظامی علیه ایران، آتش بحران را از کنترل خارج میکند و امنیت کل غرب آسیا را در معرض فروپاشی قرار میدهد.
برخی دولتهای منطقهای در تماسهای دیپلماتیک با آمریکا تأکید کردهاند که اجازه استفاده از خاک، حریم هوایی یا پایگاههایشان برای حمله به ایران را نخواهند داد. این موضع، بهویژه از سوی کشورهایی که میزبان پایگاههای نظامی آمریکا هستند، این پیام روشن را دارد که جنگ احتمالی علیه ایران، دیگر یک ماجراجویی «کمهزینه» نخواهد بود. در همین چارچوب، مقامات سیاسی و امنیتی چند کشور عربی هشدار دادهاند که حمله به ایران، پاسخ محدود نخواهد داشت و بهطور طبیعی پای بازیگران منطقهای، مسیرهای انرژی، کشتیرانی و ثبات داخلی کشورها را به میدان درگیری باز میکند. بهعبارت دیگر، جنگ با ایران، جنگی نیست که بتوان آن را در مرزهای ایران محصور کرد. حتی کشورهایی که روابط نزدیکی با واشنگتن دارند، در محافل غیرعلنی تأکید کردهاند که ایران بازیگری نیست که بتوان آن را تهدید کرد و انتظار عدم واکنش داشت. این کشورها به آمریکا یادآوری کردهاند که در صورت شعلهور شدن درگیری، اولین قربانیان، نه ایران بلکه پایگاههای آمریکا و متحدانش در منطقه خواهند بود. این هشدارهای منطقهای، در کنار واکنش صریح تهران، نشان میدهد که تلاش آمریکا و اسرائیل برای ایجاد اجماع علیه ایران، دستکم در این مقطع، با شکست مواجه شده است. منطقهای که تجربه جنگهای ویرانگر را پشتسر گذاشته، دیگر حاضر نیست بهای لفاظیهای واشنگتن و تلآویو را بپردازد. به همین دلیل میتوان گفت ایران تنها کشوری نیست که نسبت به ماجراجویی جدید آمریکا هشدار میدهد؛ همسایگان نیز میدانند که تعرض به ایران، یعنی آغاز یک بحران منطقهای بیپایان. در پایان میتوان گفت تهدیدهای اخیر آمریکا و اسرائیل، بیش از آنکه نشانه قدرت باشد، بازتابی از اضطراب راهبردی دشمن است. عبور از خطوط قرمز، تهدید رهبری معظم انقلاب و لفاظیهای بیمحابا، تلاشی برای جبران شکستهای میدانی و سیاسی است. دشمنان ایران با موجودیتی به نام ایران مخالفت دارند؛ موضوعی که یرواند آبراهیان، استاد دانشگاه آمریکا و تحلیلگر شناخته شده در گفتوگو با بیبیسی فارسی به آن پرداخت و گفت: «هدف دولت ترامپ و اسرائیل نابودی کل ایران است، نهفقط حکومت.» مردم ایران در جنگ ۱۲ روزه نشان دادهاند که با وجود هرگونه انتقاد و گلایهمندی بر سر موجودیت ایران گرد هم میآیند و دشمن را پشیمان خواهند کرد.