وزارت دفاع عراق رسما اعلام کرد که نیروهای آمریکایی و ائتلاف بینالمللی به رهبری ایالات متحده، پایگاه هوایی عینالاسد در استان الانبار (غرب عراق) را به طور کامل تخلیه کردهاند. کنترل کامل این پایگاه استراتژیک اکنون به ارتش عراق واگذار شده و تمامی تجهیزات آمریکایی از آن خارج گردیده است. این پایگاه که از سال ۲۰۰۳ تاکنون میزبان هزاران نیروی آمریکایی بود، نماد بارز حضور اشغالگرانه واشنگتن در خاک عراق بهشمار میرفت.
پس از توافق دولت عراق در سال ۲۰۲۴ با کشورهای اشغالگر از جمله آمریکا، انگلستان و دیگر اعضای ناتو که تحت عنوان ائتلاف بینالمللی به بهانه مبارزه با تروریسم در جهت پایان دادن به مأموریتهای این ائتلاف، اجرای گامبهگام این تصمیم به سپتامبر ۲۰۲۵ موکول و مأموریتهای این ائتلاف را پایانیافته تلقی کردند.
براساس طرح فوق، خروج کامل نیروهای آمریکایی باید در دو مرحله صورت میگرفت، مرحله اول: خروج از پایگاههای اصلی مانند عینالاسد و ویکتوریا (بغداد) تا سپتامبر ۲۰۲۵. مرحله دوم: تکمیل خروج کامل (تخلیه پایگاه اربیل) تا پایان ۲۰۲۶، با تمرکز بر روابط دوجانبه امنیتی.
با این حال، خروج از عینالاسد با تاخیر چند ماهه تکمیل شد. مقامات عراقی تأکید دارند که تهدید داعش بهشدت کاهش یافته و نیروهای مسلح عراق اکنون توانایی مستقل مقابله با بقایای این گروه تروریستی را دارند. تحلیلگران داخلی و منطقهای این خروج را نتیجه ترکیبی از عوامل میدانند:
*فشارهای مداوم گروههای مقاومت عراقی (حشدالشعبی و دیگر تشکیلات جهادی) که پایگاه را به هدفی پرهزینه برای آمریکا تبدیل کرده بودند.
*هزینههای بالای امنیتی و انسانی برای واشنگتن در برابر حملات مکرر.
*فشار سیاسی داخلی عراق برای پایان اشغال خارجی و تقویت حاکمیت ملی با هدایت شورای هماهنگی شیعی.
*موفقیت نسبی در مبارزه با داعش که منجر به تضعیف بهانه اصلی حضور آمریکا در عراق شد.
گفتنی است تا قبل از تخلیه پایگاه عینالاسد، حدود ۲۵۰۰ نیروی نظامی آمریکا در چارچوب ائتلاف بینالمللی مبارزه با تروریسم که از سپتامبر ۲۰۱۴ (شهریور ۱۳۹۳) توسط واشنگتن آغاز شده، درعراق حضورداشتند.این نیروها درسه پایگاه اصلی مستقر بودند: پایگاه عینالاسد در استان الانبار، پایگاه حریر در اربیل و اردوگاه ویکتوریا که در مجاورت فرودگاه بینالمللی بغداد قرار دارد.
علاوهبر نیروهای نظامی آمریکا، نیروهایی از فرانسه، استرالیا و بریتانیا نیز در قالب نیروهای ائتلاف فعالیت میکنند و گروهی دیگر نیز در چارچوب مأموریت سازمان پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو) در عراق حضور دارند.
واکنش ایران و مقاومت عراق
سیدعباس عراقچی، وزیر خارجه جمهوری اسلامی ایران، در واکنش به این خبر مهم اظهار کرد: «تخلیه پایگاه هوایی عینالاسد توسط نیروهای آمریکایی و تحویل آن به نیروهای عراقی، نشانه دیگری از تقویت استقلال، حاکمیت ملی، ثبات و امنیت در عراق است. ما از این تحول بسیار خرسندیم و آماده گسترش همکاریهای همهجانبه اقتصادی، سیاسی، فرهنگی، امنیتی و نظامی با کشور و ملت برادر عراق هستیم.»
این اظهارات نشاندهنده نگاه مثبت و استراتژیک تهران به عقبنشینی آمریکاست که میتواند فضای مانور بیشتری برای نیروهای مقاومت فراهم کند و در نتیجه تهدید مستقیم علیه امنیت ملی ایران را کاهش دهد. گروههای مقاومت عراقی نیز این خروج را«نتیجه مستقیم فشارهای میدانی وجهادی»توصیف کردهوآن راغرامت اولیه برای جنایات آمریکادرمنطقه میدانند.
تبعات و پیامدهای استراتژیک خروج
مطمئنا میتوان گفت این تحول امنیتی در منطقه دارای ابعاد گستردهای است که از زوایای مختلف میتواند مورد بررسی قرار بگیرد:
برای حاکمیت ملی عراق: ارتش عراق مسئولیت کامل امنیت غرب کشوررا برعهده گرفته واین گام،استقلال نظامی و حاکمیت را تقویت میکند. همچنین هماهنگیهای با گروههای مقاومت، میتواند به تقویت وحدت و حاکمیت ملی این کشور هرچه بیشتر کمک کند.
برای آمریکا: خروج تاکتیکی و کاهش آسیبپذیری نیروهای آمریکایی در برابر حملات. نیروها به پایگاههای شمالی (مانند حریر در اربیل، کردستان عراق) و سوریه منتقل شدهاند که از منظر آمریکاییها محیطی امنتر برای آنان دارد و از سوی دیگر همچنان میتوانند به اقدامات اطلاعاتی خود برضد ایران و سوریه ادامه دهند. این اقدام بخشی از استراتژی «کاهش ردپا» در خاورمیانه است، بدون قطع کامل حضور نیروهای سنتکام.
برای محور مقاومت و ایران: حذف قسمت بزرگی از توان عملیاتی آمریکا درمنطقه میتواند دست ایران ومحورمقاومت را به منظور تسلط اطلاعاتی وعملیاتی درغرب آسیا گسترش دهد.فضای تنفس بیشتری برای نیروهای مقاومت در غرب عراق ایجاد میشود ونفوذایران درمنطقه تقویت میگردد.این خروج،نشانه موفقیت سیاست بازدارندگی وفشارهوشمندمقاومت است.
برای وضعیت منطقه: تغییر نسبی توازن قدرت به نفع حاکمیت عراق و محور مقاومت. کاهش تنش مستقیم میان نیروهای اشغالگر آمریکایی و محورمقاومت در عراق ازنتایج مستقیم این خروج برتحولات منطقه است. اما باید درنظرداشت آمریکا همچنان سعی کرده با حفظ اهرمهای خود در کردستان و سوریه بر تنشهای موجود درسوریه و تنشهای ایران-اسرائیل اثرگذار باشد. البته در شرایط فعلی، این خروج به ثبات منطقه کمک میکند.خروج کامل نیروهای آمریکایی از پایگاه عینالاسد، نه یک عقبنشینی ساده، بلکه پیروزی استراتژیک برای محورمقاومت،حاکمیت ملی عراق و سیاست بازدارندگی جمهوری اسلامی ایران است. این تحول در حالی رخ میدهد که منطقه همچنان با تنشهای ناشی از سیاستهای تهاجمی رژیم صهیونیستی و دخالتهای خارجی مواجه است اما نشان میدهد فشار مداوم، هوشمند و جهادی میتواند اشغالگران را وادار به عقبنشینی کند.
رایزنیهای دوجانبه تهران-بغداد
سیدعباس عراقچی، وزیر خارجه کشورمان روز گذشته میزبان فواد حسین وزیرخارجه عراق بود. وزرای خارجه دو کشور پس از رایزنیهای دوجانبه در کنفرانس خبری مشترک حضور پیدا کرده و در خصوص مسائل مختلف دو جانبه و منطقهای به سوالات پاسخ دادند.
در این کنفرانس عراقچی با اشاره به اینکه خوشبختانه مرزهای ما به مرزهای دوستی و همکاری در حوزههای مختلف اقتصادی، اجتماعی و سیاسی تبدیل شده است، گفت: ما معتقدیم که گستره و ژرفای مناسبات سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی میان جمهوری اسلامی ایران و جمهوری عراق بسیار متنوع است و رایزنی و تبادل آرای مستمر میان مقامهای دو کشور در سطوح مختلف، ضامن پویایی و هماهنگی برای فعلیت بخشی لازم به این مناسبات است.
وی ادامه داد: وزن و نقش منطقهای عراق روند رو به فزونی را طی میکند. دوستان عراقی ما نشان دادند که بهواسطه افزایش ظرفیتهای سیاسی و دیپلماتیک میتوانند ایفاگر نقش مثبت در جهت ترویج گفتوگو، نزدیکسازی مواضع، تعامل و حل و فصل موانع موجود در روابط منطقه باشند.
ما نیز آمادگی همکاری و همافزایی در این زمینه و انجام کار مشترک را با دوستان عراقی داریم.
سیدعباس عراقچی با تاکید بر اینکه جمهوری اسلامی ایران خواهان یک عراق با ثبات، مستقل و با حکومت سیاسی مقتدر است، افزود: ما باور داریم که عراق از تمام ظرفیتهای لازم برای رسیدن به این موقعیت و برای کمک به حفظ صلح و ثبات منطقه برخوردار است.
از سوی دیگر وزیر خارجه عراق با ابراز خوشحالی از حضور در ایران گفت: معتقدیم امنیت ایران و امنیت عراق بخشی از امنیت منطقه است. قبل از این سفر با بسیاری از وزرای خارجه کشورهای مختلف
در خصوص اوضاع منطقه گفتوگو و تبادل نظر کردم. آنها اعتقاد داشتند در این شرایط تبادل آرا و نظرات بسیار مهم است و امنیت کل منطقه به یکدیگر وابسته است.
فواد حسین در ادامه خاطرنشان کرد: ما به اصول مشترک تاکید کردیم که از آن جمله عدم دخالت خارجی در امور داخلی سایر کشورهاست. همچنین وضعیت عراق پس از انتخابات را تشریح کردیم که در حال رایزنی برای تشکیل دولت در عراق هستیم. ما در این دیدار، دیدگاههای مختلف خود را برای رویارویی با تحولات منطقه ارائه دادیم. ما امروز و فردا یک برنامه فشرده داریم و قرار است دیدارهای متعددی با مقامات ایرانی انجام دهیم.