آموزه‌های رفتاری اربعین

از همین روی عبادات و وظایف خاصی برای این‌گونه روزها و شب‌ها از سوی ائمه اطهار و روحانیون عالیقدر نقل شده و به ما رسیده‌است. نمازها و ادعیه خاص؛ ذکرها و اوراد موجود هستند که توسط بزرگان به تصدیق رسیده اند.

در یکی دو سفری که توفیق حضور در ارض مقدس عراق و تربت مطهر کربلا نصیبم شد، علاوه بر فراگیری شیوه‌های عزاداری مختلف و نوحه‌سرایی‌ها گوناگون، عرضه تعزیه با زبان و فرهنگ خاص خود آن ملت، جذابیت‌هایی ویژه داشته و باب آشنایی با فرهنگ‌های مختلف شیعی بازخود مناسبی در این مقوله خواهد بود.

شیعیان عزادار از تاجیکستان و آذربایجان (باکو) از اقوام مختلف کرد قزاقستان و شیعیان مختلف ساکن در عراق، افغانستان، پاکستان و کشورهای عرب‌زبان همسایه مثل بحرین، کویت و ده‌ها کشور دیگر هر یک با آلات و ادوات عزاداری از سرنا گرفته تا سنج و دمام، هریک براساس آداب و سنن دیرینه خود به برگزاری تعزیه و عزاداری مشغول می‌شوند.  تماشای این همه عزادار با فرهنگ و زبان و نوحه‌سرایی مختلف، انسان را به اوج معرفت عاشورایی و سوگواری حسینی می‌رسانند. آنچه در این میان و در بین اقوام و دسته‌های مسلمان و شیعه نظرها را به سمت وسوی خود جلب می‌کنند، حضور مردم و عزاداران غیر مسلمان از بین مردم مسیحی و آشوری و یهودی است. در حالی که رهبران دینی آنها در صفوف مقدم با لباس‌ها و علائم مخصوص خود حرکت کرده و به دنبال آنها پیروان عزادار بر سر و سینه زنان و با زبان و فرهنگ خود نوحه‌گویان در صفوف منظم جلب توجه می‌کنند. 

دراویش با گیسوان و محاسن بلند خود با پاهای برهنه به‌دنبال رهبران خود ناله‌کنان به سوی حرم حرکت می‌کنند. در میان بیش از هفت یا هشت میلیون جمعییت از پیر و جوان خرد و کلان زن و مرد نمی‌توان برای نمونه حتی یک نفر تشنه یا گرسنه پیدا کرد. غیر از مردم خود عراق که از طلوع خورشید تا غروب آن و تا نیمه‌های شب مشغول طبخ غذا بوده با زور و خواهش دست زائران را گرفته و به موکب خود می‌کشانند. جالب‌ترین نکته انسانی چسبیدن اطفال به پاهای زائران و التماس به آنها برای ورود به موکب آنهاست. برخی که قدرت مالی چندانی ندارند، مشک آبی به دوش انداخته و با التماس از عابران درخواست می‌کنند جام آبی به یاد لبان تشنه حسین(ع) بنوشند.

آشنایی با آداب و رسوم شیعیان سایر ممالک و کیفیت عزاداری آنها، یکی از اصلی‌ترین دستاوردهای روزهای مقدس اربعیین است.

ملاحظه شیوه‌های عزاداری مردم مختلف از جوامع متعدد دومین رهاورد فراخون عام اربعیین است. مبادله دانش‌های مختلف و مرتبط با سوگواری اربعیین است. اتصال به دریای خروشان مردم سوگوار و همراه شدن با آنها، برقراری روابط دوستی و مودت با شیعیان سایر کشورها به منظور استمرار و تداوم دوستی‌های هدفمند بر اساس ارزش‌های دینی و معنوی.

شرکت در این سفر معنوی علاوه بر تحکیم ارزش‌های دینی، بنیان یک موج فکری در جامعه ایجاد  خواهد‌کرد.