نسخه‌ای برای درمان آموزش پزشکی

با اجرای طرح تحول سلامت از اردیبهشت 93 تاکنون، قرار بود آموزش‌های پزشکی هم متحول شود و همسو با نیازهای سلامت جامعه باشد، اما تاکنون تحول جدی در حوزه آموزش پزشکی اتفاق
نیفتاده است.

با توجه به تقدم پیشگیری بر درمان، آموزش‌های پزشکی هم باید در همین راستا باشد؛ طوری که پزشک با مفاهیم پیشگیرانه آشنا شود و همین مفاهیم را در نظام سلامت پیاده کند، اما در آموزش پزشکی و نظام سلامت ما، درمان بر پیشگیری اولویت دارد.

مهار بیماری‌های غیرواگیر؛ اولویت آموزش پزشکی

شکل شیوع بیماری‌ها در کشور کاملا متحول شده است و دقیقا به همین علت هم آموزش پزشکی باید متحول شود. اگر در روزگاری، بیماری‌های واگیر در صدر دلایل مرگ و میر قرار داشت، اما حالا بیماری‌های غیرواگیر، دلیل 80 درصد مرگ و میرها در کشور شناخته می‌شود.

طبیعی است تا چند دهه قبل، آموزش پزشکی باید روی درمان بیماری‌های واگیر تمرکز می‌کرد، زیرا این نوع بیماری‌ها در صدر امراض شایع قرار داشت، اما حالا آموزش‌های پزشکی برای مقابله با بیماری‌های غیرواگیر باید در اولویت قرار بگیرد.

پیشتر نیز حسن هاشمی، وزیر بهداشت درباره مشکلات آموزش پزشکی در کشور، تاکید کرده بود: معتقدم در یکی دو دهه گذشته حوزه آموزش پزشکی آسیب ‌دیده است. به نظر می‌رسد گسترش فعلی دانشگاه‌های علوم پزشکی با برنامه نبوده و عمدتا تحت سلیقه پردازی‌ها و فشارهای محلی صورت گرفته است. در حالی که باید خارج از قالب فعلی نظام آموزش پزشکی، نگاهی بلند مدت تر به حوزه آموزش داشته باشیم.

حسینعلی شهریاری، عضو کمیسیون بهداشت و درمان مجلس در گفت‌وگو با جام‌جم به یکی دیگر از مشکلات پیش روی نظام آموزش پزشکی کشور اشاره می‌کند و می‌گوید: یکی از عمده مشکلات نظام آموزش پزشکی کشور، کمبود منابع مالی در دانشگاه‌های علوم پزشکی است. بدهی بیمه‌های درمانی به بیمارستان‌های دولتی و دانشگاه‌های علوم پزشکی به چند هزار میلیارد تومان رسیده که همین مساله، تاثیر محسوسی بر کاهش کیفیت آموزش پزشکی گذاشته است.

عضو کمیسیون بهداشت و درمان مجلس تاکید می‌کند: یکی دیگر از مشکلات آموزش پزشکی این است که گاهی به دلیل افزایش بار مراجعه بیماران به بیمارستان‌ها و کمبود پزشک، دانشجوی علوم پزشکی بشدت درگیر فرآیند درمان می‌شود و درواقع دانشجوی پزشکی به سمت کار زیاد، فرسایش و خستگی می‌رود و تمرکز و توانش برای یادگیری کاهش پیدا می‌کند، در حالی که دانشجوی پزشکی در بیمارستان‌ها نباید جور کمبود نیروی انسانی را بکشد و باید در بیمارستان‌های آموزشی، اولویت نخست دانشجویان، آموزش اصولی دروس پزشکی باشد.

جای خالی آموزش «اخلاق پزشکی»

پزشکی عمومی در ایران به سمت نسخه‌نویسی پیش رفته، در حالی که در کشورهای توسعه یافته، آموزش پزشکی در مسیری است که پزشک عمومی به پزشک خانواده تبدیل شود.

چنین پزشکی یاد گرفته است که چطور به خانواده‌ها آموزش دهد تا دچار بیماری‌های غیرواگیر نشوند، اما در کشور ما چنین آموزش‌هایی جدی گرفته نمی‌شود. همچنین در آموزش‌هایی که در دانشگاه‌های علوم پزشکی ارائه می‌شود، جای خالی اخلاق پزشکی بشدت محسوس است.

ایرج خسرونیا، رئیس انجمن متخصصان داخلی هم در گفت‌وگو با جام‌جم به همین موضوع اشاره می‌کند و می‌گوید: نیاز داریم آموزش اخلاق پزشکی در دانشگاه‌های علوم پزشکی با جدیت بیشتری دنبال شود و نباید این مساله در آموزش پزشکی به عنوان مساله‌ای جزئی یا فرعی دیده شود.

خسرونیا تصریح می‌کند: گسترش آموزش اخلاق پزشکی به موفقیت در فرآیند درمان بیمار ختم می‌شود و رابطه بین پزشک و بیمار را به سمت یک رابطه معنوی و اخلاقی سوق خواهد داد که همین موضوع بر ارتقای کیفیت درمان هم اثر مستقیم می‌گذارد.

به عقیده خسرونیا، گسترش آموزش اخلاق پزشکی در دانشگاه‌های علوم پزشکی قطعا می‌تواند به ارتقای جایگاه بیمار و پزشک منجر شود. البته در این مسیر نیز نیاز است اخلاق پزشکی هم در مقام عمل به دانشجو آموزش داده شود و دانشجو با دیدن استاد با اخلاق، یاد بگیرد که حقوق بیمار را حفظ کند.

جایگاه آموزش پزشکی در طرح تحول سلامت

«بسته‌های تحول و نوآوری در آموزش پزشکی در سال 94 تدوین شد و در دست اجراست و چهار سال آینده حوزه آموزش علوم پزشکی به استقرار این برنامه‌ها اختصاص خواهد یافت.» اینها بخشی از گفته‌های باقر لاریجانی، معاون آموزشی وزارت بهداشت است که درباره اقدامات انجام شده برای اصلاح آموزش پزشکی در کشور یادآوری می‌کند: بر اساس طرح تحول نظام سلامت تلاش‌های زیادی برای برآورد نیروی انسانی مورد نیاز نظام سلامت و همچنین برنامه ریزی‌هایی برای گسترش منطقی آموزش علوم پزشکی کشور صورت گرفته است. یکی از اهداف تحول در آموزش، کاهش بار کاری آموزش با بهره برداری از دانش روز و فناوری اطلاعات بوده است. تلاش‌هایی در این زمینه صورت گرفته و برنامه‌هایی برای سال‌های آینده وجود دارد. تربیت نیروی انسانی حوزه سلامت از اهمیتی ویژه برخوردار است و باید برنامه‌ریزی مناسبی برای تربیت نیروی انسانی متناسب با نیازهای کشور صورت پذیرد.

معاون آموزشی وزارت بهداشت از تدوین برنامه تحول و نوآوری در آموزش علوم پزشکی خبر می‌دهد و می‌گوید: تلاش‌هایی برای پیاده‌سازی این برنامه صورت گرفته و طی چهار سال آینده تلاش حوزه آموزش استقرار این برنامه در سطح کشور خواهد بود.

به گفته لاریجانی، دوره مجازی پزشک خانواده طراحی شده و در نظر است این برنامه‌ها برای
5000 نفر از پزشکان عمومی که خدمات پزشک خانواده ارائه می‌کنند برگزار شود. اقداماتی نیز برای اعتباربخشی بین‌المللی دانشگاه‌ها و نزدیکی آموزش علوم پزشکی به استانداردهای بین‌المللی صورت گرفته است.

حال باید منتظر ماند و دید آیا در چند سال آینده، مجموعه این اصلاحات می‌تواند به تغییر در فرآیند آموزش پزشکی در دانشگاه‌های علوم پزشکی منجر شود یا خیر.