سرنوشت شورای همکاری خلیج فارس در هاله‌ای از ابهام

در جدیدترین گزارش‌های خبری از منطقه، جملاتی به نقل از خالد بن احمد آل خلیفه، وزیر خارجه بحرین به عنوان سرتیتر برخی خبرگزاری‌ها درج شده که از شکل‌گیری زمینه‌های تزلزل شورای همکاری به اصطلاح خلیج حکایت دارد.

وزیر خارجه بحرین روز دوشنبه (30 اکتبر) در توئیتی عنوان کرده در صورتی که قطر مواضع خود را تغییر ندهد، دولت بحرین نشست سران شورای همکاری خلیج فارس را تحریم خواهد کرد. خالد بن احمد آل خلیفه در توییت خود، تعلیق عضویت قطر را در شورای همکاری خلیج فارس، اقدامی لازم برای ادامه حیات شورا دانسته است.

شورای همکاری خلیج فارس در سال 1981، متعاقب پیروزی انقلاب اسلامی در ایران و در راستای ایجاد اجماعی منطقه‌ای علیه ایران با حمایت بازیگران فرامنطقه‌ای ازجمله ایالات متحده و با عضویت کشورهای عربستان، کویت، عمان، بحرین، قطر و امارات متحده عربی در شرایطی تاسیس شد که از بزرگ‌ترین و اصلی‌ترین بازیگر منطقه‌ای به لحاظ ژئوپلتیکی، یعنی جمهوری اسلامی ایران برای عضویت در آن دعوت نشده بود.

ازجمله مهم‌ترین اقدامات این شورا در مقابله با جمهوری اسلامی ایران و گفتمان انقلاب اسلامی، می‌توان به مواردی مانند ایجاد اجماع عربی علیه جمهوری اسلامی با هدف منزوی کردن ایران در منطقه، تلاش برای ایجاد اتحاد استراتژیکی با صدام در جریان جنگ تحمیلی با هدف شکست ایران و مساله جزایر سه‌گانه ایرانی اشاره کرد.

در جدیدترین اخبار منطقه‌ای و در شرایطی که انتظار می‌رفت سران کشورهای عضو شورا، قبل از پایان سال جاری میلادی در اجلاسی مشترک شرکت کنند، وزیر خارجه بحرین، حضور دولت خود را در این اجلاس به تعلیق عضویت قطر در این شورا منوط کرده است. او تاکید کرده تا زمانی که دولت قطر درخواست‌های اعضای شورای همکاری را قبول نکند، باید از حضور آن در جلسات شورا ممانعت شود.

کشورهای عربی شورای همکاری از ماه ژوئن سال جاری، قطر را مورد تحریم قرار داده‌اند. ازجمله دلایلی که این وزیر بحرینی به عنوان خطر قطر برای بحرین و دیگر همسایگان عربی‌اش ذکر کرده، موضوع برقراری روابط نزدیک قطر با جمهوری اسلامی ایران و ترکیه است.

او برقراری این روابط را تهدیدی برای امنیت و منافع ملی کشورهای عربی منطقه دانسته است. از دید کشورهای تحریم‌کننده قطر، یکی از نتایج برقراری روابط نزدیک میان دوحه و تهران، کم اثر شدن تحریم‌هایی است که کشورهای عضو ائتلاف عربستان، شامل مصر، امارات متحده عربی و بحرین از 5 ژوئن سال میلادی جاری علیه قطر وضع کرده اند و طی آن ضمن قطع روابط سیاسی خود با قطر، با بستن تمام راه‌های زمینی، دریایی و هوایی خود با قطر، این کشور را در محاصره اقتصادی و سیاسی قرار دادند.

از جمله بهانه‌های ائتلاف مورد اشاره برای تحریم قطر، قسمتی از سخنان تمیم‌بن حمد آل ثانی، امیر این کشور بود که وی طی آن، جمهوری اسلامی ایران را قدرتی بزرگ و ضامن ثبات در منطقه دانسته و از حماس به عنوان نماینده مردم فلسطین یاد کرده بود.

دولت جمهوری اسلامی ایران پس از قطع روابط ائتلاف تحت نظر عربستان با قطر و محاصره این کشور توسط همسایه‌های عربی‌اش، تسهیلات ویژه اقتصادی و ترانزیتی را برای کمک به مردم قطر در نظر گرفته است که هم اکنون نیز ادامه دارد.

شیخ تمیم بن حمد آل ثانی، امیر قطر روز یکشنبه گذشته در مصاحبه‌ای تلویزیونی با شبکه سی.بی.اس آمریکا، هدف چهار کشور عربی عضو ائتلاف عربستان را در قطع روابط با قطر و محاصره این کشور، تلاش برای سرنگونی رژیم قطر، عنوان و تاکید کرد برنامه‌ریزی این کشورها برای براندازی حکومت قطر، موضوعی تاریخی است و آنان در سال 1996 نیز اقدام مشابهی را ترتیب داده بودند که با شکست مواجه شد. به نظر می‌رسد تلاش جدید بحرین برای تعلیق عضویت قطر و مشروط‌کردن حضورش در اجلاس آتی سران کشورهای شورای همکاری خلیج فارس به این تعلیق، برگزاری نشست سالانه را تا مدتی نامعلوم، به تعویق خواهد انداخت و این موضوع بنا به تحلیل کارشناسان سیاسی، آینده سیاسی شورای همکاری را در هاله‌ای از ابهام قرار داده است.