ساخت دارو از پلاسمای گاو

گاوهای هلشتاین سیاه و سفید در ایالت آیووای غربی آمریکا فراوان به چشم می‌خورند. جالب است بدانید، برخی از گاوهای هلشتاین این منطقه، نه به دلیل شیر یا گوشت بلکه به دلیل خونشان اهمیت دارند.

کد خبر: ۹۸۲۳۴۱

ساختار ژنتیک این گاوها از طریق مهندسی ژنتیک به گونه‌ای تغییر یافته که بتوانند آنتی‌بادی‌های انسانی تولید کنند، یعنی پروتئین‌هایی که با پاتوژن‌ها یا همان عوامل بیماریزا مبارزه می‌کنند. گفته می‌شود، این آنتی‌بادی‌ها روزی در درمان بیماری‌هایی مانند ابولا، آنفلوآنزا و زیکا مؤثر واقع خواهند شد.

ایده بهره‌گیری از آنتی‌بادی‌های حیوانی در درمان بیماری‌های انسانی به دهه 1270/ 1890
برمی‌گردد. اِمیل آدولف فون بِرینگ، پزشک سرشناس آلمانی، نخستین شخصی بود که موفق به ساخت سرم اسبی برای مقابله با بیماری دیفتری شد و به موجب همین کشف بزرگ، جایزه نوبل فیزیولوژی و پزشکی سال 1280/ 1901 را دریافت کرد، اما بدن انسان ممکن است آنتی‌بادی‌های حیوانی را به عنوان عوامل بیگانه شناسایی کند و دچار واکنش آلرژیک حاد شود. این در حالی است که در گاوهای هلشتاین آیووای غربی، ژن‌های آنتی‌بادی انسانی، جایگزین ژن‌های آنتی‌بادی‌ گاوی شده‌اند. در نتیجه، این گاوها قادرند آنتی‌بادی‌های کاملا انسانی تولید کنند. به منظور ایجاد آنتی‌بادی‌های لازم، ابتدا به گاوها ویروس مثلا ابولا تزریق می‌شود تا بدن حیوان پاسخ ایمنی بروز دهد. پس از این که گاوها آنتی‌بادی کافی در مقابله با عامل بیماریزا تولید کردند، پلاسمای خونشان سه بار در ماه استخراج می‌شود. سپس پژوهشگران، آنتی‌بادی‌ها را از پلاسما جدا و آنتی‌بادی پالایش شده را به دارو تبدیل می‌کنند.

این گاوهای تراریخته توسط شرکت زیست‌فناوری اِس‌اِی‌بی بایوتِراپیوتیکس (SAB Biotherapeutics) مهندسی ژنتیک شده‌اند و تازه‌ترین نمونه‌ حیوانات تراریخته‌ای هستند که در تولید دارو کاربرد داشته اند و در طولانی‌مدت، از هزینه‌های ساخت دارو خواهند کاست. آنتی‌بادی تولید شده در خون این گاوها از نوع پلی‌کلونال است، یعنی آنتی‌بادی‌هایی که می‌توانند به باکتری‌ها، ویروس‌ها و حتی سلول‌های سرطانی در چندین نقطه از بدن حمله کنند. گاو ازجمله حیواناتی است که در مقایسه با انسان، حجم بیشتری آنتی‌بادی تولید می‌کند. از هر گاو، ماهانه 30 تا 60 لیتر پلاسما به دست می‌آید، در حالی که بدن انسان، ماهانه فقط چهار لیتر پلاسما تولید می‌کند. بنابراین حجم بالای پلاسمای هر گاو به تنهایی امکان درمان چند صد بیمار را فراهم خواهد کرد.

شرکت‌های داروسازی سال‌هاست، از حیوانات تراریخته در تولید دارو و کشف آنتی‌بادی‌های جدید بهره‌ می‌گیرند، اما تاکنون فقط تعداد اندکی از داروهایی که از شیر یا تخم حیوانات تراریخته ساخته می‌شوند، به تائید سازمان غذا و داروی آمریکا رسیده‌اند. دلیل این موضوع، نگرانی‌های عمومی پیرامون تأثیرات احتمالی فرآورده‌های حاصل از موجودات تراریخته روی سلامت انسان گزارش شده است. عامل دیگری که از تولید جدی و گسترده این قبیل داروها جلوگیری می‌کند، تجهیزات داروسازی گرانقیمتی است که اکنون شرکت‌های داروسازی آمریکایی و اروپایی در اختیار دارند. این شرکت‌ها که هزینه‌های سرسام‌آوری را در خرید ماشین‌آلات پیچیده داروسازی متحمل شده‌اند، به نظر نمی‌رسد تمایلی به تغییر روش در تولید دارو داشته باشند. با این حال پیش از این که داروهای ساخته شده از پلاسمای گاوهای تراریخته به طور انبوه وارد بازار دارو شوند، آزمایش‌های بالینی متعددی ‌باید صورت بگیرد. بنابراین سال‌ها طول خواهد کشید تا پژوهشگران بتوانند درباره‌ کارآیی و امنیت این آنتی‌بادی‌ها اطمینان حاصل کنند.