گذری در تخت جمشید ، عظمت و غرور ملی

مجموعه کهن و تاریخی تخت جمشید به عنوان خاستگاه تاریخ و تمدن کهن پارسی همچنان بر دامنهکوه رحمت استوار و سترگ ایستادهاست و یاد آور عظمت و غرور ملی ایرانیان است.

کد خبر: ۹۱۶۰۶

این بنای کهن که در فهرست آثار و میراث فرهنگی بینالمللی به ثبت رسیده و سازمان میراث فرهنگی و گردشگری و همچنین یونسکو بر آن نظارت دارند، هر سال پذیرای هزاران نفر از دوستداران میراث کهن ایرانی ، میهمانان نوروزی و علاقه مندان به تاریخ و تمدن پارسی است.
بر اساس آمارهای موجود تخت جمشید بعد از آرامگاه حافظ در شیراز دومین مکان تاریخی است که گردشگران و میهمانان از آن دیدن میکنند.
مجموعه تاریخی تخت جمشید مشتمل بر کاخهایی است که در دوره پادشاهان ایران باستان بنا نهاده شده است و هر کدام از شاهان قسمتی از آن را بنا کردهاند و سرانجام این بارگاه با عظمت به دست اسکندر مقدونی به آتش کشیده شد و از بین رفت، اما عظمت و شکوه آن همچنان ماندگار است.
تاریخ بنای تخت جمشید به سال قبل از میلاد مسیح باز میگردد و بر اساس آنچه در متون تاریخی آمده است ساخت این مجموعه تاریخی کهن سال به طول انجامیده است ، بنای تخت جمشید را اعراب شهر پارسه و یونانیان پرسپولیس مینامند و اکنون نیز بسیاری از گردشگران که به دیدن تخت جمشید میشتابند آن را به نام پارسه یا پرسپولیس میخوانند.
داریوش اول در سال قبل از میلاد بنای تخت جمشید را آغاز کرد و تالار آپادانا و کاخ تچر را بنیان نهاد، این دو کاخ که هنوز قسمتهایی از آن بر جا مانده است، زیباترین بخش سنگی مجموعه تخت جمشید است که بیننده را مسحور عظمت و شکوه خود میکند.
پس از داریوش خشایارشاه پسرش تالار هدیش را در مجموعه کهن تخت جمشید بنا نهاد و طرح تالار بزرگ صد ستون نیز در زمان همین شاه ایرانی بنیان گذاشته شد.
اردشیر اول دیگر شاه ایرانی تالار صد ستون را تکمیل ساخت که از آن برای پذیرایی از میهمانان و اقوام و ملل مختلف که به تخت جمشید میآمدند استفاده میشده است.
کاخ صد ستون بزرگترین کاخ و مجموعه سنگی تخت جمشید است که در زمان داریوش اول ساخته شده که از آن به عنوان کاخ بار نیز نام برده شده است.
کاخ آپادانا نیز که محل برگزاری جشنهای نوروزی بوده با زیورآلات گرانبها و طلا آذینبندی شده بود که در تهاجم اسکندر همه این جواهرات به یغما رفت و اکنون بخشهایی از این جواهرات در موزه ملی نگهداری میشود.
کاخ آپادانا در محدودهای که ستون دارد ساخته شده و ارتفاع هر ستون به حدود متر میرسد.
تالار شورا هم از بناهای زیبای تخت جمشید است که از آن به عنوان تالار آیینه نیز نام بردهاند، دیوارهای صاف و صیقلی این تالار از ویژگیهای شگرف آن است که بیننده را متوجه عظمت و شکوه خود میسازد.
برخی انگیزه اسکندر مقدونی از ویرانسازی تخت جمشید را کینه توزی او نسبت به ایرانیان و تلافی ویرانی شهر آتن به دست خشایارشاه میدانند و برخی نیز به آتش کشیدن تخت جمشید را یک پدیده تصادمی و اتفاقی برمیشمرند.
آسیبهایی که به تخت جمشید وارد شده تنها به زمان آتش سوزی آن محدود نمیشود این بنای کهن در دورانهای بعد و حتی زمانهای اخیر نیز آسیبهای فراوان دیده است.
از جمله نکات قابل توجه در ساخت تخت جمشید آن است که همه کسانی که در احداث این بنای سنگی فعالیت میکردهاند حقوق و دستمزد دریافت میکردند، با کشف بیش از هزار لوح گلی که به عنوان اسناد تاریخی ساخت تخت جمشید از آن یاد میشود، معلوم شد سازندگان تخت جمشید اعم از کارگران و استاد کاران و معماران همگی مزد دریافت کردهاند.
این الواح گلی که در نوع خود نوعی اسناد حسابداری به شمار میآیند فرضیه ساخت تخت جمشید با استفاده از بیگاری رعایا و کارگران یا آنچه در مورد اهرام مصر گفته میشود را نقض کرد و معلوم شد همه کسانیکه در بنای تخت جمشید نقش داشتهاند از روی رغبت و با دریافت مزد کار کردهاند.
علاوه بر کارگران و معماران ایرانی کارگران مصری ، یونانی ، عیلامی و کارگرانی از سایر ملل نیز در تخت جمشید کار کردهاند، از این رو معماری تخت جمشید نیز نوعی معماری آمیخته با هنر معماری مصر ، یونان و معماری سایر ملت هاست که روح ایرانی و پارسی درآن دمیده شده است.
این موضوع نشانگر آن است که تخت جمشید علاوه بر اینکه جایگاه تمدن ایرانی و پارسی و آشتیدهنده ملتها و اقوام بوده است، خاستگاه عدالت و دادگری نیز بوده و هر کس میتوانسته دراین مکان به دادخواهی بپردازد.
برخی از زنان و دختران نیز که در ساخت بنای تخت جمشید مشارکت کردهاند گندم ، گوشت و سایر غلات و اجناس به عنوان دستمزد دریافت کردهاند ، از این رو پرداخت دستمزد فقط شامل مردان نمیشده و زنان نیز در ساخت این بنای کهن دستمزد دریافت کردهاند.
از جمله موارد ارزشمندی که در تخت جمشید به چشم میخورد و قسمتهایی از آن بر جا مانده است، خطوط و کتیبههای تخت جمشید است، این کتیبهها مردم را به رعایت قانون، پرستش اهورا مزذا دعوت کرده و همه چیز را در قدرت و عظمت اهوارا مزدا دانسته است.
خیرخواهی برای مردم و ملل، دعوت به صلح و قانون مداری و توجه به حقوق شهروندی نیز از جمله مواردی است که از سنگ نوشتههای تخت جمشید استنتاج میشود.
این کتیبهها و الواح به زبانهای پارسی و عیلامی نوشته شده و رد پایی از تاریخ و تمدن ملتهای مختلف در آن دیده شده است.
مجموعه تاریخی تخت جمشید که وسعت آن بالغ بر هزار متر مربع است، هزاران سال در زیر خاک مدفون بوده و در سالهای بعد قسمتهای مهم آن از زیر خاک بیرون میآید.
مدفون بودن تخت جمشید این فرصت را برای این بنای کهن فراهم کرده است که دست کم قسمتهای مختلف آن از یورش باد و باران و فرسایش و همچنین از دست یغماگران تاریخ و تمدن ایرانی و کسانی که با بیمبالاتی بر روی سنگ های تخت جمشید کنده کاری و یادگاری نوشتهاند، مصون بماند.