مجال کم برای تصویر بهشت

پنجشنبه ها شبکه یک سیما در برنامه سیمای خانواده که قاعدتا مخاطبان آن فقط می توانند خانمهای خانه باشند، برنامه ای به نام «ایران بهشتی دیگر» را پخش می کند.

کد خبر: ۸۳۰۷۸

ایرج میلانی که در این مصاحبه مقابل خبرنگار ما نشسته، آدم نسبتا میانسالی است که در هر قسمت از این برنامه با چند دوربین به کوه و دشت می زند تا ما را با جذابیت های کمتر شناخته شده کشورمان ایران آشنا کند.
میلانی، دانش آموخته رشته کارگردانی فیلم در دانشکده صداوسیماست ؛ البته در رشته ادبیات هم تحصیلات خود را تا کارشناسی ارشد در دانشگاه تهران ادامه داد و تا به حال برنامه های مختلفی را تولید کرده است.
ساخت چند برنامه برای گروه کودک و نوجوان شبکه 2سیما، حضور در برنامه اینجا فرداست، تدریس در دانشکده صداوسیما، برخی فعالیت های میلانی است.
روزی که با او به گفتگو نشستیم چمدان هایش را بسته بود تا راهی عسلویه شود. قرار بود برای تصویربرداری بندر قدیمی سیراف در این محل حضور یابد. گفته های او را با هم درباره برنامه در حال نمایش او می خوانیم.
اگر دوست دارید بیننده برنامه او باشید، روزهای پنجشنبه حول و حوش ساعت 12سری به شبکه یک سیما بزنید؛ البته می توانید تکرار این برنامه را دوشنبه شبها از همین شبکه هم ببینید و حالا مصاحبه او پیش روی شماست.

ایران بهشتی دیگر، در میان برنامه هایی که درباره آثار باستانی ایران ساخته شده یک ویژگی مهم دارد و آن این است که برخلاف دیگر برنامه ها لحن نوستالوژیک نسبت به گذشته ندارد و درباره گذشته با سوز و گداز صحبت نمی شود. دوربین به سراغ بناهای مختلف تاریخی می رود و وضعیت موجود را ثبت و ضبط می کند.
میان بازتاب های مختلفی که این برنامه داشته ، نکته ای که شما می گویید جالب است. تا به حال با چنین توصیفی مواجه نشده بودم ؛ اما علت این مساله شاید واقع بینی من باشد.
این شیوه را همیشه در زندگی پیش گرفته ام. حالا در این برنامه وقتی قلعه ای خراب است و ما به آن می رسیم ، علت این است که واقعیت او را به این روز انداخته است.

در خیلی از برنامه هایی که به آثار باستانی می پردازند همواره شاهد نگاه جزیی نگر برنامه ساز هستیم. حرکت دوربین روی بناها در جهت های مختلف ، نمایش جزییات و... برخی از ویژگی های این آثار است ، اما شما در برنامه خودتان بیشتر کلیات را به ما نشان می دهید.
شاید این به دلیل روش شخصی خودم باشد. به نظر شما اشکالی دارد؛

درباره غلط و درست بودن این شیوه بحثی ندارم و بیشتر می خواهم درباره سبک و سیاق خاص شما صحبت کنیم.
همیشه در کار و زندگی ام به پیش بردن یک کلیت اهمیت بیشتری می دهم تا پرداختن به جزییات. اگر اداره شرکتی را به عهده بگیرم بیشتر به این مساله فکر می کنم که این شرکت آرام آرام به رشد خود ادامه دهد، ورشکست نشود و... کمتر به زیبایی ظاهری اهمیت می دهم.
در ساخت این برنامه فرصت زیادی برای ورود به جزییات نداریم. وقتی با دوربین به سراغ سوژه می روم ، نمی توانم سوژه ها را فدای دکوپاژ کنم.
احساس می کنم اگر وقت بیشتری برای انتخاب سوژه بگذارم برای مردم جذاب تر خواهد بود تا این که فیلم مستند باشکوهی بسازم که بیننده کم دارد.

پیش از سفر چقدر کار تحقیقی انجام می دهید؛
من در جایگاه یک ایران شناس و محقق ، برنامه را نساختم. من فردی در درون یک رسانه هستم که وظیفه او دریافت اطلاعات و تبدیل آن به برنامه و ارائه آن به افرادی است که خارج از این حیطه هستند.
در حقیقیت من یک واسطه هستم. به همین دلیل نباید از من توقع داشت که مانند یک محقق برنامه بسازم.

یعنی نباید از شما توقع زیادی داشت؛
نه. این حرف من به این معنا نیست. برای ساخت این برنامه با محدودیت های مختلفی مواجه بودیم. یکی از مشکلات جدی ما نداشتن وقت بود؛ البته این مشکل همیشگی خود من هم هست.
یک تعداد کتاب همیشه روی میزم هست و گذاشته ام جلوی چشمم که آنها را فراموش نکنم و بخوانم. این کتابها درباره ایران ، سفر و همه چیزهایی است که در این برنامه به آنها می پردازم. معتقدم همه بخشهای برنامه از اجرای من گرفته تا تصویربرداری ، هم مونتاژ و... نیاز به ارتقائ دارد.

یکی دیگر از ویژگی های برنامه شما داشتن تنوع تصویری است. معمولا با چند دوربین به سراغ سوژه ها می روید؛
در هر سفر 4دوربین و 4تصویربردار همراه ما می آید. تصویربردار اول تصاویر خود را در حین حرکت از جلوی ماشین می گیرد. او فقط جاده را می گیرد.
این نوع تصاویر را آرشیو کرده ایم و شما خیلی از آنها را در برنامه ندیده اید. مواقعی این تصاویر کاربرد دارد که درباره جاده های یک شهر یا استان صحبت می کنیم.
دوربین دیگر همراه من است و صحبتها و حرکتهای من را ضبط می کند. دوربین دیگر از زاویه دیگر تصاویر من را می گیرد تا در تدوین تنوع ایجاد شود و نماها زیاد تکراری نباشد.
دوربین دیگر هم نماهای اینسرتی می گیرد و مثلا زمانی که من درباره کلون یک در صحبت می کنم می رود و سر فرصت کلون را می گیرد تا در تدوین از آن استفاده شود.

با این حساب در مرحله تدوین تنوع نمای زیادی دارید؛
بله ؛ البته سعید ناصری تدوینگر برنامه زحمت زیادی برای کنار هم چیدن این نماها انجام می دهد.

برای ورود به این محلها مشکل خاصی ندارید؛
مشکل خاصی نداریم فقط کمی بدبختی داریم. اگر چهره من را بشناسند مشکل کمتر است ؛ البته نمی گویم که مشکلی نیست. تنها شیوه موثری که من پیدا کردم یواشکی رفتن است.
مثل یک غریبه می روم. اگر کسی سوال و جواب کرد جواب می دهم و اگر کسی سوالی نپرسید کار خودم را انجام می دهم. به همین دلیل سراغ سوژه های مشکل دار نمی روم ، چون مجال درگیر شدن با نامه نگاری اداری را ندارم.

در بخشهایی از این برنامه یک گروه دوچرخه سواری همراه شما هست و البته گاهی هم نیست.
این تصاویر از روند تولید این برنامه ضبط شده اند. حدود 2سال پیش برای خودم رفتم و تصاویری را گرفتم.

ساختار فعلی برنامه که داخل استودیو با حضور یک مجری برنامه اجرا می شود هم جزیی از همان ساختار اولیه بود؛
بله. نمی خواستیم با حضور یک کارشناس ساختار مشابه برنامه های دیگر را تکرار کنیم. وقتی یک کارشناس به برنامه می آید آداب میهمانداری حکم می کند که او بیشتر حرف بزند.
الان فهرست طولانی ای از کارشناس های مختلف دارم که می توانند درباره موضوع های موردنظر حرف بزنند. کافی است با آنها تماس بگیریم.

البته الان بعضی شبها هم برنامه پخش دارد.
بله ، اما چون این تکرار به صورت پخش زنده نیست ، احساس می کنم جذابیت برنامه کم شده است. برنامه زنده ویژگی خاصی دارد که در برنامه های تولیدی نیست.
من همیشه طرفدار جذاب شدن برنامه با اطلاعات جالب هستم. فکر می کنم تاثیر این مساله بیشتر از فرم جالب است.
تماسهای کوتاه با کارشناسان یک رشته ، ورق زدن کتابهای سفرنامه ای ، دیدن فیلمهای کوتاه و... می تواند یک برنامه را جذاب کند. از طرف دیگر کمی که به گذشته برمی گردید، می بینید برنامه هایی مانند با طبیعت در گذشته با استقبال مردم مواجه شدند.
مردم از این سوژه ها بدشان نمی آید. وقتی هم که هزینه تولید چنین برنامه ای مساوی با هزینه تولید 15دقیقه یک سریال درجه الف است ، می توان با اختصاص ساعت مناسب تری مثل ساعت 22به پخش این برنامه ، جذابیت های زیادی ایجاد کرد. اگر این اتفاق بیفتد آن وقت خواهید دید که موضوع مسافرت و سفر در کشورمان چقدر موضوع داغ و پر طرفداری خواهد شد.

بازتاب های برنامه چطور بوده؛
متاسفانه سیستم مناسبی برای دریافت این مساله وجود ندارد. دوستان و اطرافیان همه می گویند خوب است ، اما باید نظر همه مردم را دریافت کرد. امیدوارم در آینده بتوانم از طریق یک سیستم نظرسنجی این شیوه را به شکل مطلوب پیاده کنم.

فکر نمی کنید در کنار چنین برنامه ای وجود سایت می تواند موثر باشد؛
این برنامه بشدت به ابزاری مانند سایت نیاز دارد؛ البته کار پرهزینه ای هم نیست اما من مجال انجام این مساله را نداشتم.

راستی در این برنامه دنبال ماجراجویی هم بودید؛
جماعتی که اهل سفر هستند همیشه تا حدودی هم ماجراجو هستند؛ البته این مساله درجات و حوزه های مختلف دارد. ممکن است ماجراجویی در انجام یک عملیات محیرالعقول باشد.
گاهی هم ممکن است در ابراز عقیده باشد. منصور حلاج هم که سرش به دار رفت ماجراجو بود. اینها با هم فرق دارد، اما ماجراجویی من خفیف است و از 20درصد تجاوز نمی کند. من بیشتر محافظه کار هستم.