مشق اقتدار در سپهر اندیشه ایرانی

آیین رونمایی از کتاب روایت اول، مجموعه‌ای از یادداشت‌های اساتید و پژوهشگران علمی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، با حضور چهره‌های برجسته علمی، فرهنگی و سیاسی برگزار شد. این نشست که در دل رویداد اردیبهشت کتاب شکل گرفت، بر این پیش‌فرض استوار بود که در دنیای امروز، پیروزی در میدان نبرد، بدون غلبه در ساحت روایت‌ها، ناتمام خواهد ماند.

میراثی برای پیوند دائمی با دانایی

مراسم با سخنان دکتر علی رمضانی، مدیر مجموعه باغ کتاب تهران آغاز شد. وی با خوش‌آمدگویی به اعضای هیات علمی پژوهشگاه علوم انسانی و اندیشمندان حاضر، به تبیین فلسفه وجودی این مرکز بزرگ فرهنگی پرداخت. رمضانی با بازخوانی پیشینه تاریخی این مجموعه، به رهنمودهای قائد شهید امت در سال ۱۳۸۲ اشاره کرد که بر ضرورت دسترسی همیشگی مردم به تازه‌های نشر، فراتر از بازه زمانی محدود نمایشگاه کتاب تهران، تأکید داشتند. مدیر باغ کتاب تصریح کرد: ایده‌ای که در سال ۱۳۸۲ شکل گرفت، در سال ۱۳۹۶ به بار نشست تا مجموعه‌ای پدید آید که با ترکیب فرهنگ، هنر، علم، فناوری و فراغت، در سطح غرب آسیا بی‌نظیر و در جهان کم‌نظیر باشد. وی با اشاره به رویداد اردیبهشت کتاب که هشتمین روز خود را سپری می‌کرد، استقبال گسترده مردم از تهران و سایر استان‌ها را نشانه‌ای از نیاز عمیق جامعه به فضای فرهنگی و کتاب‌خوانی دانست.

رمضانی در ادامه، میزبانی از رونمایی کتاب روایت اول را مایه افتخار این مجموعه دانست و بر اهمیت صورت‌بندی علمی تجربه‌های تاریخی تأکید کرد. وی افزود: اگر تجربه‌های یک ملت به زبان علمی ترجمه نشود و در قالب‌های شناخته‌شده جهانی تدوین نگردد، آن تجربه در تاریخ ثبت نخواهد شد و به پشتوانه‌ای برای نسل‌های آینده بدل نمی‌گردد. او تلاش پژوهشگاه علوم انسانی را در آماده‌سازی سریع و باکیفیت این اثر ستود و ابراز امیدواری کرد که این حرکت، فتح‌بابی برای حضور مستمر اهل فکر در حوزه عمومی باشد.

تقابل مثلث‌های هویتی در جنگ ترکیبی

در ادامه نشست، دکتر موسی نجفی، رئیس پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، به ایراد سخن پرداخت. وی با اشاره به این‌که کتاب روایت اول حاصل مقالات خودجوش همکاران پژوهشگاه در واکنش به وقایع موسوم به جنگ رمضان است، بر لزوم پیوند میان مراکز پژوهشی و بدنه جامعه تأکید کرد.

نجفی با تبیین مفهوم جنگ ترکیبی، یکی از حساس‌ترین ابعاد آن را جنگ روایت‌ها دانست و گفت: نام این کتاب را روایت اول نهادیم تا تأکید کنیم که در کارزار رسانه‌ای و فکری، ما باید پیش از بیگانگان، قرائت خود را از حوادث ارائه دهیم. این کتاب تلاشی است برای برقراری یک نسبت منطقی میان سه ضلع اسلام، ایران و انقلاب.

رئیس پژوهشگاه علوم انسانی در تحلیلی عمیق‌تر، به تقابل دو مثلث در فضای فکری معاصر اشاره کرد. او معتقد است مثلث اسلام، ایران و انقلاب در برابر مثلث شومی قرار دارد که اضلاع آن را استکبار، ارتجاع منطقه و خودباختگان داخلی تشکیل می‌دهند. وی تصریح کرد: تلاش جبهه مقابل بر این است که با پمپاژ ناامیدی، ملت ایران را در دوره افول نشان دهد، در حالی که ما معتقدیم ایران در دوره بلوغ خود به سر می‌برد. تفاوت این دو دیدگاه، تفاوت میان خدمت و خیانت است؛ چرا که اگر ملتی خود را در سراشیبی افول بپندارد، ناخودآگاه در مسیر خیانت به منافع ملی قرار می‌گیرد، اما حس بلوغ، موتور محرک خدمت است.

دکتر نجفی همچنین به نقش وقایع اخیر در شفاف‌سازی فضای سیاسی و اجتماعی اشاره کرد و خاطرنشان ساخت که جنگ رمضان غبارها را زدود و قدرت واقعی ایران را به رخ جهانیان کشید. وی افزود: ما پژوهشگران مفتخریم که تحقیر غرب در برابر اراده ایرانی را به ثبت رساندیم و نشان دادیم که ایران همچنان در تاریخ پیشرو و اول است.

ایران در آستانه جهش؛ از معضل تا ابرقدرت

سخنران ویژه این مراسم، دکتر حمیدرضا حاجی‌بابایی، نایب‌رئیس مجلس شورای اسلامی بود. وی با گرامیداشت یاد شهدا، حضور در جمع فرهیختگان و اساتید دانشگاه را فرصتی مغتنم شمرد. حاجی‌بابایی محور سخنان خود را بر مفهوم بعثت ملت ایران و جایگاه استراتژیک کشور در نظم جدید جهانی استوار کرد.

وی با استناد به مفاهیم دینی و قرآنی، ملت ایران را ملتی مبعوث خواند و گفت: ملتی که مبعوث می‌شود، یعنی دارای ویژگی‌های ممتازی است که خداوند مسئولیت سنگینی بر دوش آن نهاده است. این وجدان عمومی ملت ایران، با تمام تنوع دیدگاه‌ها، در یک مسیر واحد که همان عزت و شرف ملی است، حرکت می‌کند.

نایب‌رئیس مجلس با نقل قولی از پژوهش‌های مراکز مطالعاتی غربی پیش از دوره ترامپ، اظهار داشت: پژوهشگران به سران غرب هشدار داده بودند که ایران در آستانه یک جهش بزرگ قرار دارد و اگر این جهش رخ دهد، ایران به یک ابرقدرت تبدیل خواهد شد. امروزه دیگر بحث بر سر حذف ایران یا پاک کردن صورت ‌مساله نیست، بلکه چالش اصلی دنیا این است که چگونه باید با ایرانِ ابرقدرت کنار آمد.

او سه عامل کلیدی را زیربنای این قدرت دانست: تمدن چندهزارساله، پیوند با اسلام ناب و هوش سرشار ایرانی. حاجی‌بابایی تأکید کرد که این سه ضلع، مانع از شکل‌گیری نقشه‌هایی چون اسرائیل بزرگ شده‌اند. وی خاطرنشان کرد که دشمنان نه فقط با نظام سیاسی، بلکه با موجودیت ایران بزرگ مخالف‌اند، چرا که ایران تنها سد واقعی در برابر زیاده‌خواهی‌های استعمار در منطقه است.

رسالت دانشگاه در عصر ابرقدرتی

بخش دیگری از سخنان دکتر حاجی‌بابایی به لزوم تحول در ساختارهای علمی و آموزشی متناسب با جایگاه جدید ایران اختصاص داشت. وی با انتقاد از برخی عقب‌ماندگی‌ها در متون درسی، تأکید کرد: ما امروز یک ابرقدرت هستیم و باید مطابق با استانداردهای یک ابرقدرت بیندیشیم، درس بدهیم و سخن بگوییم. دانشگاه‌های ما باید ویترین اقتدار ملی باشند.

او با اشاره به مفهوم مُرجفون در قرآن کریم، به تبیین جنگ روانی و تولید اخبار مسموم توسط دشمن پرداخت و گفت: امروزه جنگ در لوله‌های آزمایشگاهی و صفحات موبایل‌ها جریان دارد. خبر آلوده مانند آب آلوده، روان جامعه را هدف قرار می‌دهد. در این فضا، نقش اساتید دانشگاه، نویسندگان و اصحاب رسانه، کمتر از فرماندهان نظامی نیست. اگر موشکی شلیک می‌شود، عقبه آن باید در کتاب‌ها و روایت‌های ما تثبیت شود.

حاجی‌بابایی با تمجید از ایثارگری‌های رهبری و ملت با تأکید بر این نکته که خون‌های پاک، باطل‌السحر تبلیغات مسموم دشمن است، تصریح کرد: روایتگری از عظمت ملت ایران، وظیفه‌ای شرعی و ملی است و نباید اجازه داد اساتید دانشگاه‌های غربی در توصیف شکوه این ملت، از نخبگان داخلی پیشی بگیرند.

وفاق ملی حول محور عزت

نایب‌رئیس مجلس در بخش پایانی سخنان خود، به موضوع وفاق ملی پرداخت و خاطرنشان کرد که حتی کسانی که در لایه‌های مختلف اجتماعی نقد دارند، در موضوع عزت ایران هم‌نظرهستند. وی با ذکر روایتی از امام علی (ع)، همراهی قلبی با جبهه حق را هم‌رتبه با مجاهدت در میدان دانست و گفت: بعید می‌دانم ایرانیِ با‌شرفی پیدا شود که قلبا راضی به تسلط بیگانگان بر این خاک باشد. ملت ما در بزنگاه‌ها نشان داده‌اند که علی‌رغم تمام گلایه‌ها، پای هویت و امنیت خود می‌ایستند.

وی با ابراز اطمینان مطلق از پیروزی نهایی ملت ایران، بر این نکته تأکید کرد که دوران افول قدرت‌های مداخله‌گر فرا رسیده و آن‌ها چاره‌ای جز پذیرش واقعیتِ ایران مقتدر ندارند. او از تلاش‌های نویسندگان کتاب روایت اول قدردانی کرد و این حرکت را گامی بلند در مسیر تثبیت پیروزی‌های میدانی در حافظه تاریخی جهان دانست.

جمع‌بندی و نتیجه‌گیری

آیین رونمایی از کتاب روایت اول، بیش از آن‌که یک مراسم نمادین باشد، بیانیه‌ای علمی و تبیینی در ستایش ایستادگی یک ملت بود. این کتاب که به قلم جمعی از نخبگان پژوهشگاه علوم انسانی نگاشته شده، در واقع پاسخی است به نیاز مبرم جامعه برای داشتن یک روایت منسجم و بومی از تحولات معاصر.

در پایان این مراسم، با حضور مسئولان و اساتید، از کتاب روایت اول رونمایی شد. حاضران بر این باور بودند که این اثر می‌تواند پله اولی برای حرکت‌های بزرگتر در حوزه علوم انسانی باشد؛ حرکت‌هایی که هدف آن‌ها نه تنها توصیف واقعیت، بلکه ساختن تاریخ و صیانت از دستاوردهای ملتی است که به تعبیر سخنرانان، در آستانه فتح قله‌های جهانی قرار دارد.

باغ کتاب تهران، با میزبانی از این رویداد، نشان داد فضای فیزیکی کتاب‌فروشی می‌تواند به سنگری برای دفاع از هویت ملی و تریبونی برای انعکاس اندیشه‌های ناب انقلابی و علمی تبدیل شود. روایت اول اکنون در قفسه کتابخانه‌هاست تا به نسل‌های آینده بگوید که در روزهای سختِ جنگ روایت‌ها، اندیشمندان ایرانی چگونه قلم را به سلاحی برای بیداری و عزت تبدیل کردند.

پایان‌بخش رسمی یکی از علمی‌ترین نشست‌های فرهنگی در بهار ۱۴۰۵ طنین صلوات حاضران برای شادی روح شهدا و آرزوی سربلندی ایران بود. کتاب روایت اول، آغازی است بر پایانِ انفعال در برابر روایت‌های بیگانه و فراخوانی است به تمامی اهل قلم تا ایرانِ ابرقدرت را آن‌گونه که هست به تصویر بکشند.