کارشناسان معتقدند نحوه گران کردن بنزین در سال ۹۸ باعث شد دولتهای دیگر نتوانند در این موضوع ورود کنند و در نهایت دولت چهاردهم با رونمایی از نرخ سوم بنزین یا همان نرخ جایگاه در پاییز سال گذشته، توانست اولین دولتی باشد که در این موضوع ورود کرده است. بر این اساس از پاییز سال گذشته شاهد نرخ سهمیه اول ۱۵۰۰ تومان، سهمیه دوم ۳۰۰۰ تومان و نرخ جایگاه ۵۰۰۰ تومانی بودیم. سهمیه اول برای هر خودرو به میزان ۶۰ لیتر تخصیص یافته است.
اصلاح ساختار مدیریت مصرف
یکی از مزایای استفاده از کارت سوخت شخصی این است که پایش و نظارت در این زمینه هوشمند خواهد شد و میتواند تا حد زیادی با قاچاق مقابله کند. فرصتی که در دهه ۹۰ با کنار گذاشتن کارت سوخت از دست رفت و زیان آن به همه کشور رسید.
هفته گذشته محمدرضا عارف، معاون اول رئیسجمهور از تصمیمات مرحله اول از فاز سوم اصلاح ساختاری مدیریت مصرف بنزین سخن گفت و اعلام کرد این تصمیم از اول خرداد اجرا میشود و در این مرحله هیچ افزایش قیمتی در بنزین اعمال نخواهد شد.
این موضوع آنقدر برای دولت اهمیت داشت که روز گذشته جلسه بررسی راهکارهای تقویت تابآوری شبکه تامین پایدار سوخت در شرایط جنگی به ریاست دکتر مسعود پزشکیان، رئیسجمهور کشورمان برگزار شد. در این جلسه دکتر پیمان جبلی رئیس سازمان صداوسیما، حمید پورمحمدی رئیس سازمان برنامه و بودجه، عبدالناصر همتی رئیسکل بانک مرکزی، اسماعیل سقاباصفهانی رئیس سازمان بهینهسازی و مدیریت راهبردی انرژی، محسن پاکنژاد وزیر نفت و جمعی از مسئولان دستگاههای ذیربط حضور داشتند.
رئیسجمهور با تأکید بر ضرورت اطلاعرسانی شفاف و صادقانه درباره شرایط اقتصادی کشور و فشارهای ناشی از جنگ ترکیبی علیه ایران، هشدار داد که ارائه آمار غیرواقعی یا عادینمایی وضعیت، میتواند به ناامیدی جامعه منجر شود و در مقابل، التهابآفرینی و مقصرسازی نیز در راستای اهداف دشمن قرار دارد.
پزشکیان در این نشست، با تأکید بر ضرورت اتخاذ تصمیمات فوری و مؤثر برای مدیریت مصرف انرژی، اظهار کرد: اگر به دنبال ارتقای تابآوری کشور و عبور مطمئن از شرایط جنگی و فشارهای خارجی هستیم، باید از همین امروز مدیریت و کنترل مصرف را بهعنوان یک اولویت ملی در دستور کار قرار دهیم.
رئیس قوه مجریه بر ضرورت تبیین صادقانه شرایط کشور برای افکار عمومی تأکید کرد و گفت: باید با مردم با صداقت سخن گفت و واقعیتهای پیشروی کشور و تبعات ناشی از جنگ اقتصادی و فشارهای خارجی را بهدرستی تبیین کرد. نه باید با ارائه آمار و اطلاعات غیرواقعی موجب ناامیدی و یأس در جامعه شد و نه میتوان شرایط کشور را عادی جلوه داد. کشور درگیر یک جنگ ترکیبی و اقتصادی است و عبور موفق از این شرایط، نیازمند مشارکت فعال مردم، بهویژه در کاهش مصارف زائد و غیرضروری است.
رئیس دولت چهاردهم با دعوت از رسانهملی، فعالان رسانهای، صاحبان تریبون و چهرههای اثرگذار اجتماعی برای همراهی در مدیریت افکار عمومی و تقویت انسجام ملی، تصریح کرد: امروز بیش از هر زمان دیگری نیازمند همدلی و همکاری ملی هستیم. همه کسانی که دغدغه کشور و مردم را دارند، باید بهجای تشدید فضای التهاب و مقصرسازی که اتفاقا خواست و برنامه اصلی دشمن در شرایط فعلی است، در مسیر آرامسازی جامعه، تقویت امید عمومی و کمک به عبور کشور از این مقطع حساس ایفای نقش کنند.
پزشکیان به برنامههای غیرقیمتی دولت در حوزه مدیریت مصرف بنزین اشاره کرد و گفت: دولت مجموعهای از سیاستهای اجرایی و فرهنگی را برای کنترل مصرف سوخت در دستور کار قرار داده که از جمله آن میتوان به بازنگری در سهمیههای مصرفی، کاهش سهمیه افراد پرمصرف و پردرآمد، تشدید نظارت بر زنجیره توزیع و مقابله با قاچاق سوخت، توسعه مشوقهای استفاده از حملونقل عمومی، کاهش سفرهای غیرضروری با خودروهای شخصی و اجرای برنامههای فرهنگی و تبلیغاتی در زمینه اصلاح الگوی مصرف اشاره کرد.چندی پیش هم سیدحمید پورمحمدی، رئیس سازمان برنامه و بودجه، درباره گمانهزنیها پیرامون افزایش قیمت بنزین اعلام کرد: «در مورد قیمت بنزین هیچگونه تصمیمی گرفته نشده و عموما تصمیمگیریها درباره سیاستهای غیرقیمتی است.» از سوی دیگر محسن پاکنژاد، وزیر نفت هم چند روز پیش با اشاره به موضوع مدیریت مصرف و توزیع سوخت گفته بود، جمعبندی نظرات در مجموعه صنعت نفت از طریق ارتباط با بخشهای مختلف انجام شده و در حوزه بنزین، اصلاحات غیرقیمتی در اولویت قرار دارد. میزان تولید و بنیه تولید سوخت، مشخص و در حال بررسی است که سهمیهها به چه ترتیبی در بخشهای مختلف مصرفی عرضه شود تا کشور با کمترین چالش مواجه شود.
صرفهجویی، ضرورتی اجتناب ناپذیر
پزشکیان با تأکید بر اینکه صرفهجویی در مصرف بنزین یک ضرورت اجتنابناپذیر برای کشور است، خاطرنشان کرد: در شرایط فعلی، تأمین و واردات بنزین با محدودیتهایی مواجه است و اگر مردم در مدیریت مصرف همراهی کنند، بهراحتی امکان اداره شرایط بدون بروز اختلال جدی وجود خواهد داشت. رئیسجمهور همچنین با طرح ضرورت اولویتبندی منابع کشور افزود: باید این پرسش اساسی را مدنظر قرار دهیم که منابع ملی در شرایط کنونی باید صرف تقویت معیشت مردم و حمایت از اقشار مختلف شود یا هزینه تأمین سوخت برای مصارف غیرضروری؟ طبیعی است که اولویت دولت، تخصیص منابع به معیشت، رفاه و پشتیبانی از زندگی مردم است.
رئیسجمهور با اشاره به روند ناعادلانه توزیع یارانه سوخت در سالهای گذشته، بر ضرورت اصلاح ساختارهای حمایتی در این حوزه تأکید کرد و گفت: حتما یکی از اهداف دولت، اصلاح روند توزیع یارانه انرژی و هدایت منابع حمایتی از سمت دهکهای برخوردار و پرمصرف به سوی اقشار کمدرآمد و کمبرخوردار جامعه خواهد بود تا عدالت در بهرهمندی از منابع عمومی کشور به شکل مؤثرتری محقق شود.
نقش مدیریت مصرف در کاهش ناترازی انرژی
سیداسماعیل حسینی، سخنگوی کمیسیون انرژی مجلس با اشاره به ضرورت اجرای سیاستهای غیرقیمتی در برنامه هفتم توسعه و قوانین بودجه سنواتی برای مدیریت مصرف گفت: تنوعبخشی به سبد سوخت، شفافیت در فروش و مصرف، جلوگیری از قاچاق و توزیع عادلانه یارانه سوخت از جمله اقداماتی است که میتواند به کاهش ناترازیهای موجود در این حوزه کمک کند. این نماینده مجلس با تأکید بر اینکه نگرانی برای تأمین سوخت در کشور وجود ندارد، افزود: با تلاش کارکنان صنعت نفت و همراهی مردم، حتی در شرایط جنگ نیز تأمین و توزیع سوخت در کشور بدون مشکل ادامه داشته است. وی با اشاره به اهمیت مشارکت مردم در مدیریت مصرف اظهار کرد: در حال حاضر بیش از ۲۰ میلیون خودروی سواری در کشور وجود دارد و اگر هر خودرو روزانه تنها یک لیتر کمتر بنزین مصرف کند، بیش از ۲۰ میلیون لیتر در مصرف روزانه بنزین صرفهجویی خواهد شد.
پیشنهادات دولت برای مدیریت مصرف سوخت
۱- بازنگری در سهیمههای مصرفی
۲- کاهش سهمیه افراد پرمصرف و پردرآمد
۳- تشدید نظارت بر زنجیره توزیع
۴- مقابله با قاچاق سوخت
۵- توسعه مشوقهای استفاده از حمل و نقل عمومی
۶- کاهش سفرهای غیرضرور با خودروی شخصی