تاملی در ابعاد روانی تربیتی آگهی های تلویزیونی

تردیدی نیست که مجموعه برنامه های صداوسیمای جمهوری اسلامی ایران در مقایسه با برنامه های تلویزیونی سایر کشورها به لحاظ تعهدات مکتبی ، از بیشترین مبانی ارزشی برخوردار است

کد خبر: ۷۴۷۴

انتظار هم همین است که صداوسیمای جمهوری اسلامی ایران به مثابه یک دانشگاه فراگیر، ضمن تهیه و تولید برنامه های متنوع هنری فیلمها و سریالها، طنز و به منظور تلاش برای تامین نیازهای روانی اجتماعی خردسالان ، جوانان و بزرگسالان ، در دانش افزایی مطلوب مخاطبان خود در عرصه های گوناگون علمی ، تربیتی ، اقتصادی و اجتماعی نیز همواره از توفیقات چشمگیری بهره مند باشد.درواقع برنامه های صداو سیمای جمهوری اسلامی ایران خواسته و ناخواسته ، مستقیم و غیرمستقیم می تواند بیشترین نقش را در تکوین بازخوردها و نگرشها و پدیدآیی رفتارهای فردی ، خانوادگی و اجتماعی داشته باشد.به همین سبب است که از تهیه کنندگان برنامه های مختلف تلویزیونی ، بویژه مجموعه های خانوادگی و اجتماعی انتظار می رود در تهیه و تولید کارهای خود با لحاظ کردن وضعیت موجود در خانواده ها و اجتماع ، عنایت خاصی به وضعیت مطلوب نیز داشته باشند. به سخن دیگر، توجه به برخی از واقعیت های موجود نباید ایشان را از ترسیم و تصویر وضعیت های مطلوب بازدارد؛ هرچند که وضعیت های مطلوب در جامعه امروز ما فراوانی و رونق کمتری داشته باشد؛ چراکه تلویزیون دانشگاه است و رسالت دانشگاه در کنار تبیین شرایط موجود، ترسیم اصول و موقعیت های مطلوب و تشریح روشهای موثر و کاربردی در نیل به آن است.بنابراین ، شایسته آن است که تهیه کنندگان برنامه های صداوسیمای جمهوری اسلامی ایران ، موقعیت و منزلت خود را در مقام مربیگری و استادی دانشگاهی بزرگ و تاثیرگذار بیابند و هرگز در مراحل مختلف فعالیت های تولیدی خود از چنین اندیشه متعالی و حریم ارزشی خارج نشوند.از منظر روان شناسی تربیتی ، هر کلامی که از رادیو پخش می شود و هر سخن و تصویری که از تلویزیون دیده و شنیده می شود، در اذهان ، نگرشها و رفتارهای مخاطبان خود موثر است و به طور غیرمستقیم و ضمنی در شکل گیری نظام بازخوردها و تکوین شاکله شخصیت مخاطبان ، بویژه کودکان و نوجوانان ،هرچند اندک ،تاثیر می گذارد. پرواضح است که پایدارترین یادگیری ها،یادگیری ضمنی و غیرمستقیم است.بدیهی است هر برنامه ای که جالبتر و جاذب تر باشد، از قدرت تاثیرگذاری افزونتری برخوردار خواهد بود. از همین رو عنایت به اعتلای فرهنگ و ارزشهای والای اسلامی تقویت باورهای دینی ، تعظیم و تکریم رفتارهای مذهبی همچون نماز، عفاف و حجاب ، صداقت و درستی ، شجاعت و عدالت ،مروت و ادب ، تکریم و خویشتنداری و عزت نفس در فرآیند به تصویر کشیدن موضوع ها و وقایع موردنظر امری است بسیار مهم ، بویژه آن که چهره های محبوب برنامه های نمایشی ، آراسته به خصیصه ها و ارزشهای والای اخلاقی و تعهدات مذهبی شوند.توجه به مراتب یاد شده که حداقلی از معیارهای تهیه ، تولید و پخش برنامه های ملی در سیمای جمهوری اسلامی ایران است ، باید در همه برنامه ها اعم از طنز، خانوادگی ، اجتماعی ، هنری و تهیه و پخش آگهی های تجارتی نیز در حد امکان مبذول شود.نکته قابل توجه دیگر، این است که میان مجموعه برنامه های رادیویی و تلویزیونی در تقید به اصول و محورهای اساسی و تعهد پایدار به مبانی تعلیم و تربیت مطلوب ، هماهنگی کامل برقرار باشد برای مثال در شبکه اول کارشناسی می گوید میان فرزندان و والدین باید روابط متقابل ، صمیمانه و درعین حال محترمانه و توام با تکریم برقرار باشد و در شبکه دیگر فرزندی به غذای پدر حمله ور میشود!در تهیه و پخش آگهی های تجارتی نیز باید دقت شود که اولویت پخش آگهی یا اطلاع رسانی درباره فرآورده های تولیدی و خدماتی از ویترین دانشگاه بزرگ ملی ، یعنی صداو سیمای جموری اسلامی براین مبنا استوار باشد که قشرهای مختلف مردم با تولیدات برتر ملی ، فناوری ها، خلاقیت ها و نوآوری های جامعه اسلامی مان آشنا شوند باید تلاش کرد که با دادن آگاهی های مختلف به خانواده ها درارتباط با فرآورده های متنوع ، زمینه موثری برای مصرف گراییهای زاید و فزونطلبیهایبی حاصل فراهم نشود. انتظار بحق آن است که مدیریت صداوسیما فقط به دلیل تامین بخشی از اعتبارات و بودجه موردنیاز خود نباید مجبور به تبلیغ هر کالایی ، مثل پفک و شکلات و مربای هویج باشد!دراینجا برای نمونه به 2 آگهی به نسبت پرتیراژ در ماههای اخیر اشاره می شود که علی الاصول با معیارهایی که به اختصار بدان ها اشاره شد، می تواند مغایرت داشته باشد وقتی که برای تبلیغ یک کالای خوراکی ، بینندگان سیمای جمهوری اسلامی ایران مشاهده می کنند که فرزندان خانواده با رفتاری بی ادبانه ، چنگ زده و لقمه پدر خانواده را تصاحب می کنند،دیگر سخن از تکریم شخصیت چه معنایی می تواند داشته باشد؛ آثار آموزه های مستقیم و غیرمستقیم این نوع رفتار نامطلوب به کودکان خانواده ها در کوتاه مدت و درازمدت ، هرچند اندک ، چگونه خواهد بود؛ چه کسی مسوولیت اخلاقی و تربیتی آن را عهده دار خواهد بود؛ چرا باید برای مثلا جذابیت یک آگهی تجارتی،ارزشهای تربیتی را مثله کرد؛آن گاه که بینندگان ، از کوچک و بزرگ و در گستره ایران اسلامی در شهر و روستا،در خانواده های گوناگون و گاه فقیر که به زحمت قادرند ساده ترین طعام موردنیاز خود را تامین کنند، مشاهده می کنند که در بستر یک آگهی تجارتی ، برای تبلیغ فلان اجاق گاز، مادر خانواده با خوشحالی اعلام می کند که برای شام خانواده ،همزمان مرغ بریان و خورش فسنجان و پیتزای مخصوص برای بچه ها آماده کرده ! تماشای این برنامه نمایشی و تصویری و دیدن غذاهای رنگین ، در کودکان ،خردسالان ، نوجوانان و بزرگترهای خانواده هایی که زیر خط فقر و تحت فشار اقتصادی زندگی می کنند،چه تاثیر روانی خواهد داشت ؛ مسوولیت آن به عهده چه کسی خواهد بود؛ اصلا چه ضرورتی دارد که برای تبلیغ یک وسیله پخت وپز، سفره رنگین از غذاهای متنوع با هیجانی ناشی از خوشی و خوشحالی نمایش داده شود؛ براستی چرا باید از وجود بچه ای در حال رشد برای پفک خوری و پفک فروشی استفاده شود؛ نقش آفرینی بچه ها در منزلت پفک فروشی چه تاثیر خاص روانی تربیتی بر شاکله شخصیتی ایشان در سنین نوجوانی و جوانی خواهد داشت؛ چگونه میتوان به ظرافت این نکته ها توجه داشت؛خلاصه سخن آن که انتظار برحق از دانشگاه بزرگ ملی ، یعنی صداوسیمای جمهوری اسلامی ایران این است که در همه برنامه هایی که به سمع و نظر همگان ، کوچک و بزرگ ، پیر و جوان ، زن و مرد، شهری و روستایی ، توانمند و کم توان می رساند، به طور همزمان درباره ابعاد و آثار روانی و اجتماعی آنها اندیشه دوباره ای کند.