فضاسازی برای خلق حقایق تلخ

یکی از اقدام های قابل توجه تلویزیون ، تولید فیلمهای بومی متناسب با مناسبت های تاریخی ، فرهنگی و اجتماعی است.

کد خبر: ۷۲۹۷۸

عصر دیروز فیلم کاخ تنهایی ساخته محمدرضا ورزی از شبکه یک سیما پخش شد. ورزی از کارگردانان جوانی است که تاکنون چند تجربه تاریخی را در قالب فیلم و سریال روانه آنتن کرده است.
مهمترین ویژگی کاخ تنهایی پرداختن به مقطعی از تاریخ است که تاکنون کمتر به صورت مستقیم و مستقل به آن پرداخته شده است. چون این دوره حساسیت برانگیز است.
حضور دکتر مصدق به عنوان نماینده گروه های ملی و آیت الله کاشانی به عنوان نماینده نیروهای مذهبی در حوادث این دوره همواره محل مناقشه است. شاید بتوان یکی از توفیق های فیلم را لحن بی طرفانه آن دانست.
به گونه ای که فیلم از موضعگیری درباره شخصیت های سیاسی خودداری می کند و با تلاش برای به کارگیری شخصیت پردازی خاکستری حتی در مورد شخصیت های منفی بیننده را در جایگاهی قرار می دهد که خود بتواند در مورد آنها داوری کند.
یکی از مهمترین عناصری که باعث باورپذیری آثار تاریخی برای بیننده می شود عنصر فضاسازی است که چهره پردازی در آن اهمیت ویژه ای می یابد و در این فیلم نقطه قوت محسوب می شود.
اساسا ورزی به گریم در کارهایش اهمیت زیادی می دهد و حتی بازیگر را براساس شباهت های ظاهری انتخاب می کند.
مثل انتخاب محمد حاج حسینی برای ایفای نقش آیت الله کاشانی ، هر چند که بعضی از شخصیت ها در طول زمان تغییر شکل نمی دهند و گریمشان ثابت می ماند مثل گریم ثریا.
عامل موثر دیگر در فضاسازی گویش بازیگران است به نظر می رسد دوبله این اثر با استفاده از صداهای آشنا چندان در خدمت اثر نیست و شاید بهتر بود تا با استفاده از صدای سر صحنه این جنبه از کار به واقعیت نزدیک تر می شد.
یکی از نکات مهمی که در فیلم «کاخ تنهایی» به چشم می خورد شیوه روایت داستان است.
انتخاب روایت داستان از زبان شاپور ریپورتر و ثریا اسفندیاری در زمان انقلاب و رجوع داستان به گذشته ، شیوه ای برخلاف روال معمول چنین آثاری است و همین مساله به باورپذیری داستان لطمه می زند.
به گونه ای که در بخشهای معدودی از داستان ، ثریا به عنوان راوی حضور دارد و عملا نقشی در حوادث و رویدادها نمی یابد. حتی در مورد مقطع مهمی چون فاصله بین دو کودتا و زندگی شاه در ایتالیا.
بیننده در فرصت پرداختن به زندگی این دو می تواند با عمق شخصیت آنها آشنا شود ولی عملا این اتفاق نمی افتد.
البته باید به تلاش این کارگردان جوان برای فاصله گرفتن از دکوپاژهای تکراری هم اشاره کرد نمونه آن زمانی دیده می شود که زاهدی در حال گفتگو درباره جزییات کودتا با عده ای از افراد دور میز است و برخلاف فیلمهای دیگر که معمولا تاکید دوربین بر چهره افراد و دود سیگار آنهاست ، این بار دوربین با حرکت در قسمت های تاریک ، نوعی شخصیت پردازی خاص انجام می دهد.
اما در مورد سایر بخشهای داستان این ظرافت دیده نمی شود. برای خلق آثاری فاخر و قابل توجه در زمینه تاریخ معاصر حضور 2 عنصر نیاز است : اول عزم و اراده ای جدی برای تولید این آثار که به نظر می رسد در تلویزیون وجود دارد و دیگر ، سرمایه گذاری بیشتر بر روی تولید آثاری این چنین تا بتوان با تمرکز و در زمانی بیشتر آثار قابل اعتنایی خلق کرد.