جهاد زنان از منظر فقهی

پیش از پاسخ به این پرسش باید گفت جهاد در اسلام به طور کلی دو نوع است. یا جهاد ابتدایی است که به فرمان امام معصوم صورت می‌گیرد و در آن مسلمانان آغازکننده جنگ هستند که در شرایط کنونی موضوعیتی ندارد یا جهادی است که برای حمایت از ارض و عرض و جان و ناموس مسلمانان است که به جهاد تدافعی مشهور است و جنگ ایران و عراق یکی از نمونه‌های آن بود. هر چند که طرف مقابل هم، به ظاهر، خود را مسلمان معرفی می‌کرد.

باید دانست که «در آیات قرآنی ارزش جهاد به جنسیتی خاص محدود نشده است و در فقه اسلامی نیز جهاد برای دفاع از سرزمین اسلام، مکتب و مسلمانان بر زن و مرد واجب است.» (شخصیت و حقوق زن در اسلام، مهدی مهرزی، ص 66)

در عین حال گفته شده شرکت در جهاد ابتدایی (جنگی که نخست از سوی مسلمانان آغاز شود) برای زنان واجب نیست لکن آنها می‌توانند در جهاد شرکت کنند (یعنی واجب نبودن جهاد به معنای حرام بودن آن نیست) و تنها محدودیت اجباری در این زمینه عدم قتال است که به گفته یک محقق «دلایل روانی دارد.» (همان)

جالب است بدانیم با وجود اختلاف‌های بسیار در برداشت‌های فقهی از متن آیات و روایات و در نتیجه اختلاف فتاوا، در مورد عدم وجوب جهاد برای زنان هیچ اختلافی بین فقها وجود ندارد و همه آنان ذکوریت را شرط وجوب جهاد می‌دانند. البته در اسلام برای زنان جهادهای دیگری ذکر شده است. مثلا از پیامبر(ص) نقل است که زن جهاد بدون خونریزی دارد و آن حج و عمره است یا این که از امیرالمومنین(ع) نقل شده است جهاد زن، خوب شوهرداری کردن و صبر بر اذیت‌ها و مشکلاتی است که زندگی زناشویی بر او تحمیل می‌کند و این موضوعات دقیقا در راستای رویکرد اسلامی است که اولویت اصلی برای زنان را خانه و خانواده می‌داند.