«از کرخه تا راین» در شبکه نمایش

«از کرخه تا راین» به تهیه‌کنندگی سیف الله داد محصول سال ۱۳۷۱است. نویسندگی و کارگردانی این فیلم را ابراهیم حاتمی کیا برعهده داشته و مجید انتظامی موسیقی و محمود کلاری فیلم‌برداری این فیلم را انجام داده‌اند. علی دهکردی، هما روستا، هانس نویمن، صادق صقایی و اصغر نقی زاده بازیگران اصلی این فیلم هستند.

داستان فیلم «از کرخه تا راین» از این قرار است که سعید، رزمنده جانبازی که برای معالجه چشمان خود عازم آلمان می‌شود، با خواهرش لیلا که سالیان زیادی است با همسر آلمانی خود در شهر «کلن» زندگی می‌کند، روبرو می‌شود. سعید بینایی خود را بازمی یابد و اکنون محیطی تازه و غریب پیش روی اوست و خواهرش سعید را دریچه‌ای بر خاطرات گذشته¬اش میداند. سعید در تدارک بازگشت به ایران است که نتایج آخرین آزمایشات پزشکی وی همه چیز را به هم می‌ریزد و...

فیلم «از کرخه تا راین» را می‌توان یکی از شاخص ترین تولیدات در حوزه دفاع مقدس دانست که قصه جذابی داشته و آن را در بستری از تبعات جنگ روایت کرده است. در واقع فیلم را می‌توان اثری ضد خشونت‌های برآمده از جنگ دانست که روی پلیدی‌های ناشی از آن یعنی استفاده رژیم بعث عراق از بمب‌های شیمیایی در جنگ تحمیلی، تمرکز کرده و اثرات مخربش را به تصویر کشیده است.

حاتمی کیا پس از تجربه‌های درخشان «مهاجر» و «دیده بان» این بار داستان خود را به اروپایی آورده که خود تولیدکننده سلاح‌های شیمیایی بوده و حال بیمارستان‌هایش را در ازای رقم‌هایی هنگفت در اختیار رزمندگان کشورمان گذاشته تا زخم هایشان را درمان کنند. حاتمی کیا از این تناقص در خلق اثری ملودرام با مایه‌های پرسوز و گداز بهره مناسبی گرفته و کشش دراماتیک خوبی را در فیلمنامه خود به وجود آورده است.

سفر سعید برای معالجه چشمانش تعلیق مناسبی را برای مخاطب به وجود آورده و درست جایی که از معالجه چشمان قهرمانش خوشحال است، با شنیدن ابتلای سعید به سرطان شوکه می‌شود. در واقع حاتمی کیا به تماشاگران خود رودست زده و آنها را غافلگیر می‌سازد که این امر، در ملودرامی از جنس از کرخه تا راین به خوبی جا افتاده و ساز مخالف نمی‌زند.

نکته مهم دیگری که این کارگردان مطرح پس از انقلاب در نظر گرفته، دقت در پرداخت شخصیت¬هاست. سعید به عنوان قهرمان فیلم تمامی خصوصیات یک قهرمان اسطوره‌ای را دارد، بی آنکه به اغراق متوسل شود. سعید شمایلی از یک بسیجی است که در راه دفاع از کشورش از جسم خود گذشته و حتی یک لحظه هم در این رابطه تردید به خود راه نداده است.

اما در نقطه مقابل رزمنده‌ای قرار دارد که حنجره‌اش آسیب دیده و پس از جدایی از همسرش در وضعیتی بحرانی قرار گرفته است. او رویه دیگر سکه‌ایست که سعید در طرف دیگر آن قرار دارد. سعیدی که برخلاف نوذر کم نیاورده و برای اقامت در کشوری که سلامتی و خانواده اش را از او گرفته، تلاش نمی‌کند.

با این حال حاتمی کیا در برابر او نیز موضع خصمانه‌ای نگرفته و حتی برایش دل می‌سوزاند. کاراکتر لیلا نیز به عنوان تنها شخصیت زن داستان بسیار خوب از کار درآمده و تلاطم عاطفی اش در طول کار حس همذات پنداری مخاطب را برمی انگیزاند.

رابطه عاطفی او و برادرش با توجه به سالها اقامتش در آلمان هنوز رنگ و بویی ایرانی دارد که آن را در بخش شام خوردن سعید در خانه لیلا که به تنش مختصری ختم می‌شود، می‌توان به وضوح مشاهده کرد.

 از کرخه تا راین شروع بلوغ تکنیکی حاتمی کیا به حساب می‌آید که در فیلم‌های بعدی اش (به خصوص در روبان قرمز و آژانس شیشه‌ای) به اوج رسیده و گاه به غلبه فرم بر محتوا منجر می‌شود. برای مثال می‌توان به بخش‌های مربوط به حضور سعید در بیمارستان در روزهای پایانی زندگی اش و نیز سکانس تاثیرگذار شام خوردن سعید در خانه لیلا که به نماز خواندنش در کنار ریل قطار اسباب بازی یوناس (خواهرزاده اش) ختم می‌شود، اشاره کرد که پختگی خاصی در کارگردانی آن به چشم می‌خورد.

از کرخه تا راین در جشنواره یازدهم فیلم فجر با استقبال خوبی از سوی مردم و منتقدین روبرو شد که این اقبال عمومی تا هنگام اکران آن در تابستان سال آینده نیز ادامه داشت. اما فیلم در جشنواره به واسطه تولیدات درخشان آن سال در ربودن سیمرغ‌ها توفیق چندانی نداشته و تنها به دو سیمرغ برای بهترین فیلم و بهترین چهره پردازی در کنار دو دیپلم افتخار برای بهترین بازیگر نقش مکمل مرد (صادق صفایی) و بهترین موسیقی متن اکتفا کرد.

فیلم «از کرخه تا راین» روز دوشنبه ساعت ۲۱و تکرار آن روز بعد ساعت ۱۱از شبکه نمایش پخش خواهد شد.