اگر به قدیمترها برگردیم از میان این برنامهها میتوانیم به «مسابقه هفته» با اجرای زندهیاد منوچهر نوذری اشاره کنیم که در دهه 60 روی آنتن میرفت و مردم زیادی را جذب خود کرده بود. یکی از دلایل توفیق این برنامه، اجرای خوب و استادانه مرحوم نوذری بود که سالها تجربه فعالیت در عرصه دوبله و رادیو را با خود به برنامه مسابقه هفته آورده بود.در سالهای اخیر و بخصوص در سالهایی که تلویزیون توجهش را به برنامههای گفتوگو محور معطوف کرد برخی از این برنامهها توانستند در فهرست پربینندهها قرار گیرند. البته آمار مخاطبان این برنامهها همراه با رضایتمندی از محتوای آنها بود.
در تلویزیونهای جهان برنامههایی تولید میشود به نام HARD TALK یا گفتوگوهای جدی. در این برنامهها مجری فردی کاملا آگاه به مسائل روز اعم از سیاسی، فرهنگی، اقتصادی و... است که به برنامه خود کارشناسان یا مسوولانی را دعوت میکند که میتوانند پاسخگوی او در زمینه مسائل بسیار جدی باشند که مردم جامعه به نوعی با آن درگیر هستند. این برنامهها مخاطبان خاصی دارند، اما برخی اوقات همین گفتوگوهای جدی آنقدر خوب اجرا میشوند که میتوانند برای عموم مردم هم جذاب باشند. تلویزیون کشور ما و شبکه 2 سیما چند سال پیش، این نوع گفتوگوها را با تولید برنامه «صندلی داغ» تجربه کرد.سری اول این برنامه را احمد نجفی اجرا کرد که نوع اجرای او مورد توجه قرار گرفت. او توانایی داشت تا با مهمانان برنامه ارتباط خوبی برقرار کند و حتی به زندگی خصوصی و روحیات شخصی آنها نزدیک شود و از آنها سوالاتی بپرسد که برای مخاطبان صندلی داغ جذاب بودند.مجری و نوع سوالات صندلی داغ، سری اول این برنامه را هم در فهرست بهترینها و در عینحال پرمخاطبهای تلویزیون قرار داد.
در مقابل گفتوگوهای جدی تلویزیونی،گفتوگوهای سبک و غیرجدی هم قرار دارند. مخاطبان این برنامهها عموم مردم هستند و در اصل آنچه توفیق این برنامهها را تضمین میکند چهرههایی هستند که به عنوان مهمان به این برنامهها میآیند.چهرههای مشهوری که مردم دوست دارند درباره زندگی شخصی آنها بیشتر بدانند و خُب چه بهتر که این اطلاعات را از زبان خود افراد معروف بشوند.ورزشکاران و بازیگران سینما و تلویزیون در گروه افرادی هستند که زندگی شخصی آنها و عقایدشان برای مردم جذاب است.
رضا رشیدپور با اجرای برنامههایی مانند «شب شیشهای» و غیره نوعی از این گفتوگوهای غیرجدی را روی آنتن فرستاد. مهمانان برنامههای او بیشتر بازیگران معروف سینما بودند که رشیدپور با هوشمندی و تسلط با سوالاتی از قبل طراحی شده به آنها نزدیک میشد و کمکم آنها را وادار میکرد تا از ناگفتههایی بگویند که برای مردم شنیدنی است. برنامههای رشیدپور هم در زمان خود توانستند آمار مخاطبان تلویزیون را بالا ببرند.فرزاد حسنی را هم میتواند جزو مجریانی دانست که تلاش کرد در برخی برنامههای گفتوگو محور تا جایی که دستش باز بود و رسانه به او اجازه میداد برنامه خود را چنان چالشی کند که برای مخاطب جذاب باشد.
با این مقدمه حالا میتوانیم به سراغ برنامه «ماهعسل» برویم که این روزها به مناسبت ماه رمضان از شبکه 3 سیما در حال پخش است؛ برنامهای که سابقه زیادی دارد و چند سال است ماه رمضانها مهمان خانهها میشود. برخی سالها این برنامه از لحاظ ساختار و ظاهر آنقدر کامل بوده که در گام اول توانسته مخاطب را جذب کند.مثلا دکورش زیبا بوده و مجریاش کاربلد که مخاطب را راضی کرده و برخی سالها هم نه مجری موفق بوده و نه دکور توانسته نگاه بیننده را به خود معطوف کند. هر چند در کنار ظاهر خوشآب و رنگ ماهعسل همواره مهمانان این برنامه برای مخاطبان اهمیت داشتهاند. این اهمیت زمانی بیشتر خود را نشان میداده و میدهد که اجرای ماه عسل را احسان علیخانی عهدهدار بوده است. مجری جوانی که جسارتهای خاص خود را دارد و همین جسارتهاست که طرفداران و مخالفان سرسخت او را شکل داده است. برخی بر این باور هستند که علیخانی با مهمانانش بیپروا صحبت میکند و حتی جاهایی ادب را رعایت نمیکند. البته اینها ایراداتی بود که بیشتر چند سال پیش به این مجری گرفته میشد. اما زمانیکه برنامه ماه عسل، مجریان دیگری را تجربه کرد و به این نتیجه رسید که بهتر است سکاندار ماه عسل علیخانی باشد، این مجری هم در نوع اجرای خود تجدیدنظر و تلاش کرد نظر مردم را بیشتر جلب کند. البته او امسال که ماهعسلش به یکی از پربینندهترین و بهترینهای ماه رمضان تبدیل شده است تلویحا و گاهی مستقیم و گاهی غیرمستقیم این نکته را یادآوری میکند که تلاشش بر این است مردم را راضی نگهدارد و رضایت مدیران و مسوولان برایش در اولویت نیست، چون او میداند مدیران بیشتر از انتقاد به توجه و تشویق نیاز دارند، آنهم تعریف و تمجید از کارهایی که قول آنها را دادهاند اما آنها را به سرانجام نرساندهاند!
ماه عسل امسال شبکه 3 را میتوان یکی از کاملترین ماهعسلهایی دانست که در چند سال اخیر روی آنتن رفتهاند. دکور آن زیبا و پرمعناست. بیننده از همان ابتدای برنامه دوست دارد بداند چه کسی پشت پرده نشسته و قرار است علیخانی داستان زندگی چه کسی را از زبان خود آنها برایشان بازگو کند. علیخانی که تهیهکننده برنامه ماهعسل نیز هست امسال این زحمت را به خود داده است که مهمانانش در یک قسمت فقط یک نفر نباشند. او چند فرد را که در جایی داستان زندگیشان شبیه هم است در سراسر ایران شناسایی و آنها را به ماهعسل دعوت میکند. آنها را کنار هم میگذارد تا این نکته را ثابت کند که هر فردی با نگاه شخصی خود به موضوعات نگاه میکند و از دریچه آگاهی، استعداد، شکیبایی و... مساله را حل میکند.
اگر ماه عسل امسال تا به اینجا توانسته بسیار پرمخاطب باشد به این دلیل است که همه مردم ایران را مقابل دوربین خود نشانده و خود را مقید به افراد سرشناس نکرده است. ماهعسل برنامهای برای عموم مردم است که مهمانان آن را خواص تشکیل میدهند. خواصی که بیشتر آنها در گمنامی با دردهای خاص خود زندگی را سپری میکنند. برخی از آنها موفق میشوند با صبوری و هوشمندی بر این دردها فائق آیند و برخی هم با شکیبایی بر این دردهای آشکار و پنهان میخندند تا آنها نتوانند روح بزرگ انسان را به شکست نزدیک کنند.
ماهعسل دفتری است که هر ورقش را آدمهایی مینویسند که در دور و بَر ما زندگی میکنند، اما ما اکثر اوقات جرات یا حوصله نداریم به آنها نزدیک شویم و زندگی آنها را ورق بزنیم.
طاهره آشیانی
گروه رادیو وتلویزیون
در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم