نگاهی به جایگاه گویندگان و بازیگران رادیو در تلویزیون

تلویزیون با استفاده از عنصر قدرتمند تصویر در جذب مخاطب از یک سو و بودجه افزون تر نسبت به رادیو از سوی دیگر همیشه مامنی وسوسه انگیز برای تجربه های جدید بوده است . بسیاری از هنرمندانی که در رادیو به طور جدی و حرفه ای اشتغال دارند

کد خبر: ۲۴۴۳۲

، گرایش به فعالیت ، برنامه سازی و نیز اجرا در تلویزیون جزو فعالیت هایشان محسوب می شود. چندی پیش دستورالعملی در رادیو صادر شد مبنی بر این که گوینده های رادیو نمی توانند درتلویزیون نیز به طور همزمان اشتغال داشته باشند. این دستورالعمل ، هم معضل گویندگی را حل کرد و هم در تشخص بخشیدن و ارتقای روحیه کاری میان گویندگان رادیو بسیار موثر بود و به نحوی بار دیگر توانایی های برخی گویندگان رادیو را نسبت به گویندگان تلویزیون به شکل بارزی پررنگ ساخت . این معضل در عرصه های دیگر رادیو، بالاخص در عرصه نمایش همچنان پابرجاست . بسیاری از بازیگران و کارگردان هایی که با اداره کل نمایش رادیو همکاری می کنند، کم و بیش فعالیت درسیما را نیز تجربه کرده اند. هنرمندانی که در رادیو کارهای در خور تامل و ارزشمداری را از آنها شاهد بودیم با حضور در سیما چندان موفق عمل نکردند. مدتی پیش سریال «زیرگذر» از شبکه تهران پخش گردید. مجموعه ای به کارگردانی محمد عمرانی . پیش از این مجموعه نیز شاهد حضور محمد عمرانی در تلویزیون بوده ایم ؛ اما حضور دوباره وی دراین فضا اندکی با گذشته تفاوت دارد و بالطبع عکس العمل هایی را برمی انگیزد که به آنها خواهیم پرداخت . محمد عمرانی از چهره های درخشان نمایش های رادیویی است ؛ چه در اجرا و چه در کارگردانی ؛ اما آیا یک کارگردان موفق رادیو با تکیه بر تجربیاتش می تواند در تلویزیون هم موفق باشد یا خیر؛ با مروری برمجموعه «زیر گذر» ارائه پاسخی مثبت به این سوال اما و اگرهای عدیده ای را به وجود می آورد. «نمایش رادیویی در چارچوب تلویزیون» شاید پررنگ ترین تداعی در مواجهه با این مجموعه است . عمرانی در این مجموعه بیش از آن که به اندوخته های تلویزیونی تکیه کند، به داشته های رادیویی رجوع کرده است . دیالوگ های خاص کاراکترها و لحن بیان آنها دلیلی است بر این مدعا. یکی از نکاتی که دراین سریال به صورت بارزی مشاهده می شد، بازی نه چندان مطلوب بازیگران این مجموعه بود. این نقص متوجه یک عامل است . تیپ سازی در کاراکترها، تکنیکی که بیشتر از آن که قابل استفاده در این دست کارها باشد، مناسب نمایش های رادیویی است و درست به همین دلیل است وقتی که صدای کاراکترهای مجموعه بدون تصویر شنیده شود، بسیار دلچسب تر از آن است که با تصویر. این فاکتور (تیپ سازی) در اجراهای رادیویی برای انتقال حس و ویژگی های کاراکتر بسیار مناسب است . لازم به ذکر نیست که در اجراهای تصویری ، طراحی صحنه ، طراحی لباس ، گریم و... همگی از المان های قدرتمند شخصیت پردازی می توانند باشند. گزینه هایی که استفاده بهینه و هوشمندانه از هریک از آنها راهها را بر تکنیک های دیگر می بندد. دیالوگ نویسی این سریال هر چند ستودنی و در بخشهایی قابل تقدیر است ، لیکن بازهم مناسب اجراهای رادیویی است . استفاده از این تکنیک هم در مجموعه تلویزیونی «زیر گذر» نه تنها در جذب مخاطب موفق عمل نکرده است ؛ بلکه برتصنع بازیها نیز افزوده است . همچنین استفاده از تمهای تجربه شده در تولیدات تلویزیونی خطری است که بسیاری از برنامه سازان را تهدید می کند. این درست است که یکی از اهداف این مجموعه احیای فرهنگ ها و رسوم کهن است ؛ اما چطور احیا کردن این پدیده ها بسیار مهم است . برای جلوه گری این آداب ارزشمند نباید با پدیده های مدرن مقابله کرد و نباید آنها را براحتی حذف نمود. چرا وقتی بناست از رسوم و آداب قدیم حرفی به میان آید، از لوکیشن چایخانه و پس کوچه های کهنه استفاده کنیم . نه مگر لوکیشن چایخانه و اتفاق هایی که در آن رخ می دهد، پیش از این بسیار مورد استفاده قرار گرفته است . آیا محتوای سنتی و کلاسیک نمی تواند با فرم تصویری مدرن بیان شود.