بیمناک از بیکاری در آخرین روزهای دانشگاه

دختر جوان ، برافروخته و عصبانی از راه رسید، کیف و کلاسوری را که در دست داشت ، محکم روی میز کوبید و با صدایی

کد خبر: ۱۶۷۰۸

لرزان شروع به بدوبیراه گفتن کرد و معترضانه گفت: به چه امیدی زحمت کشیدم و درس خواندم اگر نتوانم در این مملکت کاری برای خودم پیدا کنم ، مدرک لیسانس به چه دردم می خورد؛ چه کسی زحمات و جوانی مرا که به پای درس گذاشتم ؛ جبران می کند؛ یک دنیا عشق و علاقه را فدای چه کردم ؛ با 12سال تلاش در مدرسه و بعد هم 4سال رفت وآمد به دانشگاه بالاخره توانستم یک لیسانس تئاتر بگیرم ، ولی اگر وضع این طور پیش برود، مجبورم همه را نادیده بگیرم و کاری را که بسیاری از دوستانم بعد از پایان درسشان انجام دادند، در پیش بگیرم . دوستم پس از چند سال تلاش برای موفقیت در رشته مورد علاقه اش و کسب مدرک مامایی ، حالا مجبور است در یک فروشگاه به فروشندگی بپردازد. برادرم با مدرک مهندسی صنایع غذایی از بهترین دانشگاه های تهران ، هنوز موفق به پیداکردن شغل مناسبی نشده است ! واقعا چه کسی باید پاسخگوی وقت و سالهای عمر تلف شده ما جوانها باشد؛ براساس اصل 43قانون اساسی ، تامین اشتغال و فراهم کردن زمینه آن ، از وظایف دولت به شمار می رود، به طوری که دولت موظف شده تا شرایط و امکان کار را برای همه فراهم کند و وسایل کار را در اختیار همه کسانی که قادر به کارند ولی وسایل کار در اختیار ندارند، قرار دهد. اشتغال یکی از عمده ترین مسائل کنونی کشورهای در حال توسعه است ، اهمیت این موضوع از آنجاست که خانوارها از یک سو با کسب درآمد حاصل از کار می توانند مایحتاج زندگی خود را تامین کنند که آثار آن در سطح جامعه کاهش فساد اجتماعی ، کاهش فاصله طبقاتی ، جلوگیری از مهاجرت به خارج از کشور و جلوگیری از بزهکاری اجتماعی است و از سوی دیگر اشتغال موجب افزایش تولید می شود. اما نکته ای که نظرها را به خود جلب می کند و موجبات نگرانی بسیاری از جوانان ، مسوولان و حتی والدین را فراهم کرده است ، مساله اشتغال جوانان تحصیلکرده کشور است . اغلب جویندگان کار را در کشور جوانان و بخصوص جوانان تحصیلکرده تشکیل می دهند که بیشتر از هر گروهی با مشکل بیکاری و دغدغه یافتن شغل مناسب بعد از اتمام تحصیلاتشان ، دست به گریبانند. اشتغال به عنوان مهمترین نیاز نسل جوان مطرح است که با تامین مناسب آن ، سایر نیازهای او نظیر مسکن ، ازدواج و غیره نیز سامان می یابد و بدیهی است که رشد فضیلت های انسانی و معنوی نسل جوان نیز در گرو اشتغال مفید است و پدیده هایی نظیر فقر، تورم ، اختلافات طبقاتی ، بزهکاری و فسادهای اجتماعی ، نتیجه نرخ بالای بیکاری است .علی رحیمی ، 23ساله ، دانشجوی رشته زبان در این باره می گوید:« به نظر من ، تجربه ثابت کرده که متاسفانه بازار کاری وجود ندارد. من نیز مانند بسیاری از دانشجویان برای گرفتن مدرک به دانشگاه می روم و مطمئن هستم بعد از پایان درسم مجبور خواهم بود به دنبال شغل آزاد بروم .» عطا عطری نیز دانشجوی رشته روزنامه نگاری است . او نیز مانند بسیاری از دانشجویان دیگر چندماهی بیشتر به پایان تحصیلاتش نمانده ، اما هنوز موفق به یافتن شغل مناسبی نشده است . او می گوید: یک دانشجوی رشته روزنامه نگاری در زمان تحصیل بسختی می تواند جذب بازار کار شود و گاهی وقتها نیز حتی مورد سوئاستفاده قرار می گیرد! به این ترتیب که وقتی بعد از کلی تلاش و به این در و آن در زدن ، کاری در دفتر نشریه یا روزنامه ای پیدا می کنی ، تا مدتی به بهانه یادگرفتن فوت و فن کار و شیوه تهیه مطلب ، خبر و گزارش از آدم کار می کشند، بدون این که حقوق یا مزایایی دریافت کنی . او همچنین درباره درسهای دانشگاهی معتقد است که درسها و واحدهای نظری در دانشگاه برای نشریات قابل قبول نیست و ما باید یک دوره کامل کارآموزی را بگذرانیم و آنچه برای آنها مهم است ، این است که چقدر سابقه کار داری ، نه این که چه درسهایی خوانده ای . در کشور ما به دلیل شرایط اقتصادی خاصی که در این برهه از زمان با آن مواجه ایم ، مشکل بیکاری و به طور اخص وجود نیروهای تحصیلکرده بیکار در کشور به طور بارزی خودنمایی می کند و یکی از پدیده های منفی جامعه ما به حساب می آید. تحصیلکرده های ما اگر کاری دولتی و یا وابسته به دولت پیدا نکنند، بناچار به سوی بخش خصوصی می روند و بر همین تفکر نیز دانشگاه های ما نتوانسته اند در جهت تربیت نیروی انسانی که بلافاصله پس از فراغت از تحصیل وارد بازار کار شود، توفیق داشته باشند و به این ترتیب روز به روز صف طویل جویندگان کار پس از فارغ التحصیلی از دانشگاه اضافه می شود. خانم مهدوی ، مادری است که 5فرزند دارد، او فرزند دانشجو هم دارد، اما می گوید: همه نگرانی دوران کودکی و جوانی بچه ها به کنار، یافتن شغل مناسب مهمترین دلواپسی هر مادری است . او می گوید: اگر فرزندانم کار مناسبی هم پیدا نکنند، باز هم دلم می خواهد تحصیلات عالیه داشته باشند. مهدی امینی ، 26ساله ، دانشجوی رشته کامپیوتر است . او که برای آینده اش بسیار نگران است ، می گوید: 6ترم از تحصیلم گذشته است ، اما هر چه دنبال کار گشته ام ، تاکنون موفق نشده ام . متاهل هستم و همسرم نیز دانشجوی کامپیوتر است . او هم هنوز کاری پیدا نکرده است هر کدام از ما ترمی 160هزار تومان هزینه دانشگاهمان می شود که من مجبورم صبحها درس بخوانم و عصرها با ماشین پدرم کار کنم . من آینده روشنی را پیش رویمان نمی بینم . او درباره ظرفیت پذیرش دانشجو توسط دانشگاه ها نیز اعتقاد دارد که : به نظر من باید در نحوه پذیرش دانشجویان توسط دانشگاه ها تغییراتی داده شود. ظرفیت دانشگاه ها را طوری تنظیم کنند که براساس نیاز جامعه دانشجو بپذیرند. استخدام ها را افزایش دهند، وام بدهند آنقدر که واقعا بشود گرهی از کار ما گشوده شود. وامی که برای ازدواج به من و همسرم تعلق گرفت ، 400هزار تومان بود. واقعا با این مقدار وام چه کاری می توان انجام داد؛ مشکل مسکن را می توان حل کرد؛ یا سرمایه اولیه یک کار را مهیا کرد؛ و یا چند تکه لوازم منزل خرید؛ اما با این حال ماهی 16هزار تومان قسط همین وام را باید پرداخت کنم . گاهی وقتها واقعا از آینده مان ناامید می شوم ! خانم رونقی - روزنامه نگار، مدرس ارتباطات درباره مساله اشتغال جوانان فارغ التحصیل دانشگاه ها و مشکل پذیرش دانشجو بدون توجه به ظرفیت دانشگاه ها می گوید: «مشکل پذیرش و جذب دانشجو توسط دانشگاه ها بدون توجه به ظرفیت دانشگاه ها نیست ، یعنی نمی توان این عقیده را داشت که چون دانشگاه ها بدون توجه به ظرفیت خود مرتبا اقدام به جذب دانشجو می کنند، باعث بوجودآمدن مشکل بیکاری دانشجویان بعد از اتمام تحصیلاتشان می شود، بلکه مشکل اساسی در اینجاست که افراد متخصص در جایگاه خود قرار نگرفته اند. به عنوان مثال درباره رشته ای مانند ارتباطات ، با توجه به این که این رشته در سطح جهان بسیار موردتوجه است ، نباید به خاطر ظرفیت دانشگاه ها و از ترس این که بعدها مساله اشتغال برای این دانشجویان پیش می آید، جذب دانشجو را در این رشته پایین بیاوریم . بلکه ما باید تلاش کنیم افراد متخصص سر جایشان قرار بگیرند. به عنوان نمونه فارغ التحصیلان رشته روزنامه نگاری در عرصه مطبوعات و نشریات مختلف به کار گرفته شوند. اگر افراد براساس تخصص در جایگاه شغلی خود قرار بگیرند و در کنار تجربه کاری به تحصیلات آکادمیک دانشگاهی نیز بها دهند، مسلما افرادی وارد بازار کار می شوند که هم در رشته کاری خود، هم تحصیلات آکادمیک دارند و هم تجربه کاری و در این صورت به موفقیت خواهند رسید. استاد رونقی در ادامه صحبتهای خود درباره برنامه ها و اقداماتی که می توان در کوتاه مدت و بلندمدت درباره مساله اشتغال انجام داد، گفت : البته هر برنامه ریزی و اقدامی را می توان در دو برهه زمانی کوتاه مدت و بلندمدت طبقه بندی کرد. در برنامه ریزی بلندمدت که مسلما زمان بیشتری می طلبد، باید براساس نیاز اجتماع به طبقه بندی مشاغل پرداخت و با توجه به تغییراتی که در هر برهه از زمان در جامعه شکل می گیرد، لذا در هر برهه نیاز به بازنگری اساسی در برنامه ریزی ها وجود خواهد داشت . در کوتاه مدت نیز باید از دانشجویان فارغ التحصیل دانشگاه ها در هر رشته تحصیلی که باشند، برای مشاغل موردنیاز استفاده کرد تا افراد متخصص در جایگاه خود قرار بگیرند. در غیر این صورت ممکن است مشکلات دیگری به وجود بیاید و یا ممکن است این افراد جذب کارهای دیگری شوند. بالاخره باید گفت که کم کردن ظرفیت دانشگاه ها و یا محدودکردن جذب دانشجو توسط دانشگاه ها هیچ دردی را دوا نمی کند. ما باید به فکر ایجاد اشتغال برای دانشجویان باشیم ، آن هم در جایگاه تخصصی خودشان . پژوهش های دیگر اجتماعی نشان می دهد که حداقل یکی از عوامل هر نوع بزه و معضل اجتماعی ، بیکاری است . شاید بیان این جملات تکراری باشد؛ اما باید این واقعیت را پذیرفت که بزودی همه ایرانیان به صورت مستقیم و غیرمستقیم درگیر پیامدهای منفی معضل بیکاری خواهند شد.
پوران محمدی