حرا، درختی که از اشک چشم آدم رویید

سواحل جنوبی ایران با مناطق خشک و دریایی با آب شور شناخته شده است ؛ اما نکته شگفت انگیز این منطقه گیاهی است که بی نیاز به آب شیرین روییده می شود.

کد خبر: ۱۵۹۲۸

به روایتی این گیاه اسطوره ای که از اشک چشم آدم (ع) روییده است ، حرا نام دارد و به افتخار دانشمند شهیر ایرانی ، بوعلی سینا نیز نامگذاری شده است . این درختچه در سواحل و مرداب های ساحلی مصر، عربستان و سواحل جنوب ایران ، دیده می شود. حرا در 8منطقه حفاظت شده بین المللی ایران می روید که در این میان جنگل های همیشه سبز دریایی حرا در حاشیه شمال غربی قشم ، از زیباترین گردشگاه های خلیج فارس به شمار می آید. به این گیاه در بندرعباس حرا، در بلوچستان تمر و در بعضی از نقاط تول گفته می شود. به عربی نیز آن را شوری و شوره می نامند. حرا، گیاهی از تیره شاه پسند است . دانه آن روی درخت مادر می روید و نهال تولید می کند سپس از درخت جدا می شود و داخل مرداب می افتد. جنگل حرا بر دریا و آب شور قرار دارد و این سازش با آب شور و شرایط نامناسب ، از حرا یک گیاه استثنایی ساخته است . درختان حرا، در قسمتهای کم عمق خور خوران کنار و روی تپه های جزیره مانندی که هنگام پایین رفتن آب دریا از آب بیرون می مانند قرار گرفته است . عمق آب این مناطق از یک تا یک و نیم متر تجاوز نمی کند؛ بنابراین جنگل هنگام بالا آمدن آب دریا، در آبهای نیلگون خلیج فارس به حالت شناور می ماند و با فروکش کردن آب دریا به مدت 6تا 7ساعت مانند جنگل های مناطق خشک نمایان می شود. مساحت کل جنگل های حرا 7هزار و 500هکتار و مساحت حوزه جزیره قشم 2هزار و 400هکتار تخمین زده شده است . جنگل حرا در سواحل قشم ، مهد انواع گوناگون آبزیان ، پرندگان و دوزیستان است . از پرندگان می توان به مرغ ماهیخوار، حواصیل ، لک لک ، پلیکان ، مرغابی و مرغ دریایی و از ماهی ها به خرچنگ ، مار دریایی ، شیلو، کلینگ (نوعی از صدف ) و انواع مختلف قورباغه اشاره کرد. به همین دلیل به جنگل های حرا در این منطقه ، 3عنوان جهانی منطقه حفاظت شده بین المللی ، ذخیره گاه زیست کره و تالاب بین المللی نام داده اند؛ چرا که 80درصد آبزیان خلیج فارس دوره تخم ریزی خود را در این منطقه می گذرانند. گیاهان حرا برگهایی با ظاهر بیضی شکل و قاعده ای باریک (دوکی شکل ) رویه سبز و براق دارند و پشت برگها نیز سفید یا خاکستری رنگ است . طول این برگها حدود 5تا 5/7 سانتی متر است . میوه حرا، بادامی شکل است و به یک خامه باریک منتهی می شود. ریشه های زانویی ، شکل منظمی ندارند، اما گل حرا که از فرط کوچکی ناپیدا است و غیر محسوس حکایتی عجیب دارد. گلی به رنگ طلایی با 4گلبرگ ، که هر گلبرگ بیشتر از چند میلی متر طول ندارد. عطری شیرین و خنک ، که تا شعاع چندمتری اطراف آن پراکنده می شود. ارتفاع حرا در نقاطی که کمتر مورد صدمه و بهره برداری قرار گرفته است (یعنی بیشتر در ناحیه قشم ) به 4تا 5متر می رسد. گیاه حرا که گاه به عنوان علوفه خشک برای خوراک چهارپایان استفاده می شود، فواید شگفت انگیزی دارد. درختان حرا از نوع گیاه مانگرو هستند که می توانند در آبهای شور زندگی کنند و بافت ساقه ، تنه و ریشه این درخت به گونه ای است که آب شور دریا را تصفیه و مواد مورد نیاز آن را جذب و بقیه مواد را دفع می کند. پوست حرا بر باسیل هانزن که موجب جذام می شود، موثر است . شیره درون آوندهای آن بر بیماری خشکی که بیماری پوستی شایع در منطقه هرمزگان است ، تاثیری قابل توجه دارد. در صنعت از تانن موجود در حرا، برای تولید جوهر مازو استفاده می شود. چسب تخته و خمیر چوب از دیگر مصارف صنعتی آن است . مناطق حراخیز ایران عبارتند از تیاب ، جاسک ، چابهار و کناره های شمالی و غربی جزیره قشم . در زمینهای اطراف خورتیاب از حدود 3کیلومتری بندر تیاب میناب ، بوته های حرا به چشم می خورد. طول خورتیاب 7مایل دریایی است . در 2سمت خور جاسک و در چابهار نیز حراهایی به شکل پراکنده دیده می شود؛ اما بهترین نوع حرا از نظر رشد ارتفاع و انبوهی در ناحیه قشم ، میان سواحل قشم ، پل و خمیر است . از راه خشکی (مثلا سواحل قشم ) راهی به درون جنگل ها نیست و تنها راه دیدن آنها، راه آبی است . برای تماشای این جنگل نیز باید با ناخدایان پرتجربه همراه شد، چون تنها آنها می توانند آبراهه های کوچک و متعدد موجود جنگل را شناسایی کنند.