لحظه‌هایی که جاودانه شدند

 اولین فیلم‌های مستندی که با دوربین‌های وارداتی گرفته می‌شود، اتفاقا آخرین مستندهای ساخته شده نشد؛ چراکه چند دهه بعد فیلمسازان جوان به سمت سینمای مستند روی آوردند تا سینمای مستند ایران هم هویت خاص خود را پیدا کند. از مستندهای ناصر تقوایی (بادجن، اربعین و...) گرفته تا آثار کامران شیردل همه و همه مستندهایی بودند که روی هم بر تعداد ورق‌های کتاب سینمای مستند ایران می‌افزودند. این جریان تا زمان وقوع انقلاب اسلامی هم ادامه داشت و بعد از انقلاب نیز با شروع جنگ شکل دیگری از مستند‌سازی در قالب «روایت فتح» شهید آوینی ادامه پیدا کرد.

پیش از پرداختن به سینمای آوینی در این یک وجب جایی که داریم باید از مستند ماندنی و تاثیرگذار «برای آزادی» هم یاد کنیم که 3  2 سال پیش از آرشیوها بیرون آمد و از طریق تلویزیون پخش شد تا خیلی‌ها با نام «حسین ترابی» آشنا شوند، نامی که از یاد برخی رفته بود.

حسین ترابی به همراه سایر دوستانش طی آن روزها با دوربین‌‌ها و نگاتیوهایی که به زحمت‌گیر آورده بودند، وارد میدان می‌شوند، تا لحظه‌لحظه آن اتفاقاتی را که منجر به وقوع انقلاب اسلامی شد، ثبت و ضبط کنند. فیلمی را که حالا با عنوان: «برای آزادی» می‌شناسیم البته خلاصه‌ای از آن همه لحظه‌هایی است که دوربین‌‌های ترابی و دوستانش ثبت کرده‌اند.

ش مثل شهادت‌

با آغاز جنگ تحمیلی مستندساز‌ها هم فعالیت در این زمینه را آغاز کردند، از رسول ملاقلی‌پور که با دزدیدن دوربین و رفتن به جبهه شروع به ثبت وقایع کرد بگیر تا برسی به شهید آوینی که در قالب «روایت فتح» توانست موج جدیدی در سینمای مستند شکل دهد. آوینی که پس از پایان جنگ شهید شد تا به قول خودش جزء زنده باشد، با آغاز جنگ تحمیلی روی ساخت فیلم‌های مستند از جبهه‌ها زوم کرد و توانست، بخش اعظمی از آن روزها و حال و هوای جوان‌های آن موقع را جاودانه کند.

حالا اگر چه از زمان پایان جنگ و پیروزی انقلاب زمان زیادی گذشته اما این مستندها برای ما که جنگ را ندیده‌ایم، آنقدر جذاب هستند که به همین راحتی‌‌ها نمی‌شود، فراموش‌شان کرد.