کیفیت در صنایع غذایی، سرمایه‌گذاری برای ماندگاری برند است

جام جم آنلاین آذربایجان شرقی: ساسان کریمی، کارشناس ارشد صنایع غذایی و مدیر داخلی و کنترل کیفیت، معتقد است کیفیت محصول باید از نخستین مرحله تأمین مواد اولیه تا فرآیند تولید، بسته‌بندی و عرضه به بازار تحت نظارت مستمر قرار گیرد؛ رویکردی که علاوه بر تضمین سلامت مصرف‌کننده، نقش تعیین‌کننده‌ای در کاهش هزینه‌های تولید و افزایش اعتماد بازار به برندهای غذایی دارد.

کریمی که سابقه عضویت در هیئت‌مدیره انجمن مدیران کنترل کیفیت آذربایجان شرقی را نیز در کارنامه دارد، در سال‌های ۱۴۰۴ و ۱۴۰۵ به‌عنوان مدیر کنترل کیفیت نمونه استان انتخاب شده است. او در تشریح تجربه حرفه‌ای خود، کنترل کیفیت را فراتر از یک واحد نظارتی و آزمایشگاهی دانست و اظهار کرد: کیفیت محصول نهایی حاصل عملکرد هماهنگ تمام بخش‌های یک مجموعه تولیدی است و نمی‌توان مسئولیت تحقق آن را صرفاً بر عهده واحد کنترل کیفیت گذاشت.

وی با اشاره به حساسیت فرآیند تولید در صنایع آرد و پاستا افزود: کوچک‌ترین تغییر در کیفیت مواد اولیه، شرایط فرآیند تولید یا تنظیمات تجهیزات و ماشین‌آلات می‌تواند بر ویژگی‌های محصول نهایی تأثیر بگذارد. ازاین‌رو، شناخت دقیق فرآیند تولید، ارتباط مؤثر با واحدهای عملیاتی و تصمیم‌گیری مبتنی بر دانش فنی، از الزامات دستیابی به کیفیت پایدار است.

پایش مستمر تولید؛ جایگزین نگاه سنتی به کنترل کیفیت

مدیر داخلی و کنترل کیفیت سپهر ماکارون ارس با تشریح ابعاد فعالیت این واحد گفت: نظارت بر کیفیت آرد و سایر مواد اولیه، بررسی شرایط فرآیند تولید، کنترل ویژگی‌های فیزیکی و شیمیایی محصولات و اطمینان از انطباق محصول نهایی با استانداردهای مربوط، از مهم‌ترین وظایف حوزه کنترل کیفیت است. در کنار این مسئولیت‌ها، هماهنگی میان واحدهای مختلف و پیگیری امور اجرایی نیز در حوزه مدیریت داخلی مجموعه قرار دارد.

کریمی با تأکید بر ضرورت تغییر رویکرد در نظام کنترل کیفیت صنایع غذایی تصریح کرد: یکی از مهم‌ترین اقدامات در این حوزه، عبور از کنترل صرف محصول نهایی و حرکت به سمت پایش مستمر تمام مراحل تولید است. زمانی که کیفیت مواد اولیه، شرایط فرآیند، پارامترهای دستگاه‌ها و ویژگی‌های محصول به‌صورت منظم بررسی شوند، بسیاری از مشکلات پیش از تبدیل شدن به محصول نامنطبق شناسایی و برطرف خواهند شد.

وی با بیان اینکه حفظ کیفیت در شرایط دشوار تولید، معیار واقعی اثربخشی نظام مدیریت کیفیت است، خاطرنشان کرد: گاهی محدودیت‌های زمانی، هزینه‌های تولید و برنامه‌های عملیاتی با الزامات کیفی تعارض پیدا می‌کنند؛ اما هیچ برنامه تولیدی نباید به بهای نادیده گرفتن الزامات ایمنی و کیفیت محصول اجرا شود.

به گفته وی، در چنین شرایطی بررسی مستندات، نتایج آزمون‌ها و ریشه‌یابی مشکلات باید مبنای تصمیم‌گیری قرار گیرد و مدیر کنترل کیفیت نیز برای دفاع از الزامات فنی، از استقلال حرفه‌ای و جسارت لازم برخوردار باشد؛ چراکه مسئولیت این جایگاه تنها در برابر واحد تولیدی نیست، بلکه سلامت مصرف‌کننده نیز مستقیماً به تصمیمات آن وابسته است.

کیفیت، هزینه نیست؛ سرمایه‌گذاری بلندمدت در تولید

کریمی با تأکید بر ارتباط مستقیم کیفیت و اقتصاد تولید اظهار کرد: کیفیت را نباید هزینه تلقی کرد؛ بلکه باید آن را سرمایه‌گذاری بلندمدت برای مجموعه تولیدی دانست. کنترل صحیح فرآیندها از مراحل ابتدایی تولید، میزان ضایعات، دوباره‌کاری، برگشت محصول و هزینه‌های ناشی از عدم انطباق را کاهش می‌دهد.

وی افزود: اعتماد مشتری به یک برند زمانی شکل می‌گیرد که در خریدهای مختلف، محصولی با کیفیت پایدار و قابل اطمینان دریافت کند. بنابراین، نظام کنترل کیفیت علاوه بر نقش نظارتی، یکی از مؤلفه‌های اصلی رقابت‌پذیری و حفظ اعتبار تجاری بنگاه‌های تولیدی است.

این مدیر صنعتی، به‌روزرسانی دانش تخصصی، بهره‌گیری از تجربه عملی و تعامل با متخصصان را از عوامل مؤثر در ارتقای عملکرد مدیران کنترل کیفیت دانست و گفت: تجربه واقعی زمانی شکل می‌گیرد که دانش فنی در شرایط واقعی تولید به کار گرفته شود و برای چالش‌های عملیاتی، راهکارهای قابل اجرا ارائه شود.

فاصله مسئولیت و اختیار؛ چالش جدی مدیران کنترل کیفیت عضو اسبق هیئت‌مدیره انجمن مدیران کنترل کیفیت آذربایجان شرقی در بخش دیگری از این گفت‌وگو، به چالش‌های حرفه‌ای مدیران کنترل کیفیت پرداخت و اظهار کرد: یکی از مهم‌ترین مشکلات این حوزه، فاصله میان مسئولیت سنگین مدیران کنترل کیفیت و اختیارات و جایگاه سازمانی آن‌هاست.

وی افزود: مدیر کنترل کیفیت مسئول حفظ کیفیت محصول، سلامت مصرف‌کننده، رعایت استانداردها و صیانت از اعتبار تولیدکننده است؛ اما در برخی واحدهای تولیدی، استقلال حرفه‌ای و اختیار کافی برای انجام این مسئولیت به‌طور کامل در اختیار او قرار نمی‌گیرد.

کریمی تعارض میان اهداف کمی تولید و الزامات کیفی، ضعف استقلال حرفه‌ای، نامتناسب بودن حقوق و مزایا با حساسیت و مسئولیت‌های شغلی، کمبود نیروی انسانی متخصص و محدودیت امکانات آزمایشگاهی را از دیگر چالش‌های این حوزه برشمرد.

وی همچنین بر ضرورت حمایت عملی مدیریت ارشد از تصمیمات کارشناسی مدیران کنترل کیفیت تأکید کرد و گفت: تصمیمات تخصصی این مدیران نباید جنبه تشریفاتی داشته باشد؛ بلکه باید در ساختار مدیریتی واحدهای تولیدی از جایگاه و ضمانت اجرایی لازم برخوردار باشد.

این کارشناس صنایع غذایی، نقش انجمن‌های تخصصی را در پیگیری مطالبات صنفی و ارتقای جایگاه حرفه‌ای این گروه مهم ارزیابی کرد و افزود: انجمن مدیران کنترل کیفیت در صورت برخورداری از یک هیئت‌مدیره حرفه‌ای و توانمند می‌تواند با برگزاری دوره‌های تخصصی، پیگیری مطالبات اعضا و ایجاد ارتباط مؤثر میان مدیران کنترل کیفیت، سازمان ملی استاندارد، سازمان غذا و دارو و واحدهای تولیدی، در حل مسائل این حوزه نقش‌آفرینی کند.

تکرار عنوان مدیر نمونه؛ تأییدی بر استمرار عملکرد حرفه‌ای

کریمی درباره انتخاب خود به‌عنوان مدیر کنترل کیفیت نمونه استان در دو سال متوالی ۱۴۰۴ و ۱۴۰۵ نیز اظهار کرد: انتخاب در سال نخست برایم خوشحال‌کننده بود، اما تکرار این عنوان در سال بعد معنای عمیق‌تری داشت؛ چراکه نشان داد استمرار عملکرد و حفظ جایگاه حرفه‌ای به اندازه دستیابی به موفقیت اهمیت دارد.

وی با اشاره به اینکه ارزیابی مدیران کنترل کیفیت بر پایه مجموعه‌ای از شاخص‌ها انجام می‌شود، سوابق حرفه‌ای، به‌کارگیری استانداردهای ملی و بین‌المللی، مشارکت در تدوین و اجرای استانداردها، فعالیت‌های علمی و پژوهشی، عضویت در انجمن‌ها و تشکل‌های تخصصی و رعایت اخلاق حرفه‌ای را از جمله معیارهای این ارزیابی عنوان کرد.

مدیر داخلی و کنترل کیفیت سپهر ماکارون ارس، توسعه سیستم‌های پیشگیرانه کنترل کیفیت، استفاده گسترده‌تر از تحلیل داده‌ها و شاخص‌های آماری، کاهش ضایعات و حرکت به سمت تولید هوشمندتر و استانداردتر را از برنامه‌های مورد توجه خود برشمرد.

وی در پایان با تأکید بر اهمیت یادگیری مستمر و مسئولیت‌پذیری در این حرفه گفت: هیچ موفقیتی در محیط کار به‌تنهایی به دست نمی‌آید و دستاوردهای حوزه کیفیت حاصل همکاری مجموعه‌ای از نیروهای متخصص در بخش‌های تولید، فنی و مدیریتی است. به جوانانی که قصد ورود به این حرفه را دارند نیز توصیه می‌کنم در کنار تحصیلات دانشگاهی، مطالعه، یادگیری مستمر، تحلیل داده‌ها و مهارت‌های مدیریتی را جدی بگیرند و در تصمیم‌های دشوار، دانش، مستندات و وجدان حرفه‌ای را مبنای عمل قرار دهند.