آینده دامپزشکی از آزمایشگاه‌های علوم پایه رقم می‌خورد

به گزارش جام جم البرز، حسن مروتی در سخنرانی خود در جمع اعضای شاخه دامپزشکی فرهنگستان علوم جمهوری اسلامی ایران، با موضوع «علوم پایه دامپزشکی؛ از شناخت ساختار حیات تا مهندسی سلامت و آینده دامپزشکی»، اظهار کرد: علوم پایه زیربنای شناخت حیات و یکی از مهم‌ترین ارکان توسعه دانش دامپزشکی است.

وی با بیان اینکه دامپزشکی تنها به مهارت‌های تشخیصی، درمانی و جراحی محدود نمی‌شود، افزود: شناخت عمیق موجودات زنده از سطح مولکول و سلول آغاز شده و به درک عملکرد اندام‌ها، کل موجود زنده و تعامل آن با محیط منتهی می‌شود؛ بنابراین علوم پایه و بالینی دو حوزه جدا از یکدیگر نیستند، بلکه در امتداد یک مسیر علمی قرار دارند.

مروتی با اشاره به اهمیت بافت‌شناسی در پیوند میان علوم پایه و بالینی تصریح کرد: این دانش نقش مهمی در شناخت فرایند‌های بیماری، بررسی عملکرد اندام‌ها، مطالعه پاسخ‌های ایمنی و ارزیابی اثربخشی واکسن‌ها دارد. همچنین فناوری‌هایی نظیر کشت سلولی و بافتی، سلول‌های بنیادی، تصویربرداری پیشرفته و روش‌های تحلیل کمی بافت، ظرفیت‌های جدیدی برای توسعه این حوزه ایجاد کرده‌اند.

رئیس مؤسسه رازی، تحول در شیوه آموزش علوم پایه دامپزشکی را ضروری دانست و گفت: آموزش این علوم باید از رویکرد حافظه‌محور فاصله گرفته و به سمت آموزش مفهومی، مسئله‌محور و شایستگی‌محور حرکت کند. تلفیق مباحث علوم پایه و بالینی، یادگیری فعال، آموزش بین‌رشته‌ای و بهره‌گیری از فناوری‌های نوین آموزشی از جمله اقداماتی است که باید مورد توجه قرار گیرد.

وی همچنین با تأکید بر ارتباط علوم پایه دامپزشکی با رویکرد «سلامت واحد» اظهار کرد: مقابله با بیماری‌های مشترک انسان و حیوان، مقاومت میکروبی، پیامد‌های تغییرات اقلیمی، ایمنی مواد غذایی و تهدید‌های نوظهور عفونی، نیازمند دانش بنیادی، پژوهش‌های هدفمند و همکاری‌های میان‌رشته‌ای است.

مروتی در ادامه، سلول‌های بنیادی و پزشکی بازساختی، مهندسی بافت، آسیب‌شناسی دیجیتال، هوش مصنوعی و تصویربرداری سه‌بعدی را از مهم‌ترین افق‌های نوین پژوهش در علوم پایه دامپزشکی برشمرد و بر نقش این فناوری‌ها در ارتقای روش‌های تشخیص، آموزش و تحقیقات تأکید کرد.

وی با اشاره به چالش‌های پیش‌روی علوم پایه دامپزشکی در کشور افزود: کاهش جذابیت برخی رشته‌های علوم پایه برای دانشجویان مستعد، کمبود تجهیزات و امکانات پژوهشی، پراکندگی ظرفیت‌های تحقیقاتی، ضرورت اصلاح نظام حمایت از پژوهش و لزوم تربیت و پشتیبانی از نسل جدید اعضای هیئت علمی، از جمله مسائلی است که باید برای رفع آنها برنامه‌ریزی شود.

رئیس مؤسسه رازی در بخش دیگری از سخنان خود، تدوین سند راهبردی علوم پایه دامپزشکی، بازنگری در برنامه‌های آموزشی، ایجاد شبکه ملی آزمایشگاه‌ها و مراکز تخصصی، راه‌اندازی بانک ملی دیجیتال بافت‌شناسی و آسیب‌شناسی دامپزشکی و حمایت هدفمند از پژوهش‌های بنیادی و بین‌رشته‌ای را از جمله راهکار‌های ارتقای جایگاه این دانش در کشور مطرح کرد.

وی همچنین تقویت ارتباط میان مراکز علمی و پژوهشی با صنعت و بخش‌های اجرایی را ضروری دانست و گفت: توسعه همکاری با صنایع دارویی و واکسن‌سازی، مراکز تحقیقات دام و طیور و مجموعه‌های فعال در حوزه سلامت حیوانات می‌تواند زمینه تبدیل دستاورد‌های علوم پایه به محصولات و خدمات کاربردی را فراهم کند.

مروتی در پایان با تأکید بر اینکه سرمایه‌گذاری در علوم پایه، سرمایه‌گذاری برای آینده دامپزشکی، سلامت جامعه، امنیت غذایی و اقتدار علمی کشور است، خواستار توجه جدی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و فرهنگستان علوم جمهوری اسلامی ایران به تقویت این حوزه به‌عنوان یکی از اولویت‌های راهبردی توسعه علمی کشور شد.