جام جم آنلاین – دیلی میل نوشت: این بیماری می‌تواند بخش‌های مختلف دهان از جمله زبان، لثه، لب‌ها و سطح داخلی گونه‌ها را درگیر کند. آگاهی از علائم اولیه و بررسی منظم دهان به افراد کمک می‌کند تغییرات غیرعادی را زودتر تشخیص دهند و برای ارزیابی پزشکی اقدام کنند.
یکی از علائم مهم سرطان دهان، زخمی است که برای مدت طولانی باقی می‌ماند و بهبود پیدا نمی‌کند. بسیاری از افراد زخم‌های دهانی را به خستگی، ضعف جسمانی یا مشکلات روزمره نسبت می‌دهند و تصور می‌کنند پس از چند روز برطرف خواهد شد. اما اگر زخمی روی زبان یا لثه بیش از سه هفته باقی بماند، باید توسط دندانپزشک یا پزشک بررسی شود.
زخم‌های سرطانی ممکن است بدون درد باشند. به همین دلیل نبود درد به معنای بی‌خطر بودن آنها نیست. گاهی یک زخم کوچک، لکه یا برجستگی غیرمعمول می‌تواند نخستین علامت یک مشکل جدی باشد. البته بیشتر تغییرات دهانی سرطانی نیستند و تشخیص قطعی تنها با معاینه تخصصی امکان‌پذیر است.
علائم هشداردهنده سرطان دهان
زخم‌هایی که بهبود پیدا نمی‌کنند تنها علامت این بیماری نیستند. افراد باید هنگام بررسی دهان به تغییرات زیر نیز توجه کنند:
۱- لکه‌های سفید یا قرمز در داخل دهان
۲- برجستگی یا تورم غیرعادی در دهان، لب یا گردن
۳- تغییرات غیرمعمول در سطح زبان یا لثه
۴- دشواری در بلع غذا و مایعات
۵- گرفتگی یا تغییر ماندگار صدا
۶- ایجاد زخم یا توده در داخل گونه‌ها و اطراف زبان
وجود هر یک از این علائم لزوماً به معنای ابتلا به سرطان نیست. اما تغییراتی که غیرعادی هستند یا از بین نمی‌روند، باید جدی گرفته شوند. اگر فرد با علامت نگران‌کننده‌ای رو‌به‌رو شد، بهتر است برای دریافت نوبت معاینه منتظر گذشت سه هفته نماند. مهلت سه هفته‌ای به‌طور مشخص برای زخم‌هایی مطرح شده که بهبود نمی‌یابند.
عوامل افزایش‌دهنده خطر ابتلا به سرطان دهان
مصرف دخانیات و نوشیدن الکل از عوامل شناخته‌شده افزایش خطر سرطان دهان هستند. ویروس پاپیلومای انسانی یا HPV نیز در ابتلا به برخی انواع سرطان دهان نقش دارد. این ویروس از راه تماس جنسی و تماس مستقیم پوست با پوست منتقل می‌شود. بیشتر انواع HPV بی‌خطر هستند، اما برخی از گونه‌های آن می‌توانند احتمال ابتلا به سرطان‌های مشخصی را افزایش دهند.
افزایش موارد ابتلا در میان افراد جوان‌تر نیز توجه متخصصان را به عوامل مختلف جلب کرده است. تغییر سبک زندگی، دسترسی محدود به خدمات دندانپزشکی و کاهش پوشش واکسیناسیون HPV از جمله موضوعاتی هستند که در بررسی این روند مطرح شده‌اند.
درباره سیگار‌های الکترونیکی یا ویپ نیز نگرانی‌هایی وجود دارد. برخی پژوهش‌ها نشان داده‌اند استفاده از این محصولات ممکن است با تغییرات DNA سلول‌ها و برهم خوردن تعادل میکروبی دهان همراه باشد. التهاب مزمن دهان نیز می‌تواند سلامت بافت‌ها را تحت تأثیر قرار دهد. با وجود این یافته‌ها، بررسی دقیق‌تر اثرات بلندمدت ویپ بر خطر سرطان دهان همچنان اهمیت دارد.
تغذیه نامناسب، قرار گرفتن طولانی‌مدت در معرض نور خورشید و محرومیت اجتماعی و اقتصادی نیز از عوامل احتمالی مرتبط با افزایش خطر این بیماری به شمار می‌روند. قرار گرفتن لب‌ها در معرض نور خورشید اهمیت ویژه‌ای دارد و محافظت از آنها می‌تواند به کاهش آسیب‌های ناشی از اشعه فرابنفش کمک کند.
معاینه منظم دهان را به عادت تبدیل کنید
متخصصان توصیه می‌کنند افراد به‌طور منظم و در مقابل آینه دهان خود را بررسی کنند تا با وضعیت طبیعی زبان، لثه‌ها، لب‌ها و داخل گونه‌ها آشنا شوند. هنگام مسواک زدن می‌توان تغییرات غیرمعمول، زخم‌ها، تورم‌ها و لکه‌های تازه را بررسی کرد. توجه به سطح زیرین و اطراف زبان نیز اهمیت دارد؛ زیرا برخی تغییرات در این قسمت‌ها به‌راحتی دیده نمی‌شوند.
اگر پزشک یا دندانپزشک به وجود ضایعه مشکوک شود، ممکن است نمونه‌برداری از بافت برای بررسی دقیق‌تر انجام شود. در بعضی موارد نیز تصویربرداری با روش‌هایی مانند سونوگرافی، رادیوگرافی یا‌ام‌آر‌آی ضرورت پیدا می‌کند.
روش درمان به اندازه تومور و میزان گسترش آن بستگی دارد. جراحی یکی از روش‌های اصلی درمان سرطان دهان است و در برخی موارد برای جلوگیری از بازگشت بیماری، برداشتن بخشی از بافت‌های اطراف نیز ضرورت پیدا می‌کند. به همین دلیل تشخیص زودهنگام اهمیت زیادی دارد.
نقش واکسن HPV در پیشگیری
واکسن HPV با آماده‌سازی سیستم ایمنی برای شناسایی ویروس، احتمال ابتلا به عفونت‌های مرتبط با گونه‌های پرخطر آن را کاهش می‌دهد. واکسیناسیون در سن مناسب می‌تواند از ابتلا به برخی سرطان‌های مرتبط با HPV پیشگیری کند.
در کنار واکسیناسیون، پرهیز از مصرف دخانیات، محدود کردن مصرف الکل، رعایت بهداشت دهان و دندان و مراجعه منظم به دندانپزشک از اقدامات مهم برای مراقبت از سلامت دهان هستند.
سرطان دهان ممکن است در مراحل اولیه علائم واضحی نداشته باشد. به همین دلیل شناخت وضعیت طبیعی دهان و توجه به هرگونه تغییر ماندگار، به‌ویژه زخم‌هایی که بهبود نمی‌یابند، اهمیت زیادی دارد.
رئیس مرکز آمار ایران در گفتوگوی اختصاصی با روزنامه «جام‌جم» تشریح کرد
همراه با رضا فیاضی، بازیگر خاطرهساز تلویزیون
