ایران فرهنگی؛ ظرفیتی برای توسعه دیپلماسی عمومی

به گزارش جام جم آنلاین؛ یکی از نمود‌های جغرافیای ایران فرهنگی که امروزه شامل کشور‌های متعددی می‌شود را می‌توان در احترام دیگر کشور‌ها به شاعران، دانشمندان و آیین‌های ایرانی دید. مثلاً کشور‌هایی مانند تاجیکستان از عکس شخصیت‌های ایرانی روی اسکناس‌های خود استفاده می‌کنند یا شخصیت‌های ایرانی مانند مولانا در ترکیه و استاد شهریار در کشور‌های ترک‌زبان مورد احترام هستند و مهم‌تر از همه، آیین نوروز که در کشور‌های مختلفی گرامی داشته می‌شود. تمام این موارد که مثال کوچکی از ظرفیت‌های ایران فرهنگی برای توسعه دیپلماسی به شمار می‌آیند، نشان‌دهنده این نکته است که تمام این ظرفیت‌ها که در موقعیت‌هایی باعث ایجاد اختلاف میان کشور‌ها شده بودند، می‌توانند به توسعه دیپلماسی کمک کنند.

 

 

 

یکی از این ظرفیت‌ها شخصیتی همچون محمدحسین بهجت تبریزی است که همه ما او را با تخلص شهریار می‌شناسیم؛ شاعری که با دو زبان ترکی و فارسی طبع‌آزمایی کرده و در هر دو زبان خود را ثابت کرده است. او در زبان فارسی و در کشور ایران یکی از بزرگ‌ترین شاعران معاصر به حساب می‌آید و در میان کشور‌های ترک‌زبان نیز، علاوه بر آثارش به فارسی، منظومه «حیدربابایه سلام» او را به شخصیتی مورد احترام تبدیل کرده است. در این میان، رئیس‌جمهور نیز به واسطه آشنایی با زبان آذری، بار‌ها از ظرفیت‌های شعر آذری، به‌خصوص اشعار شهریار، استفاده کرده است که مروری بر آنها خواهیم داشت.

 

 

 

یکی از موقعیت‌هایی که مسعود پزشکیان از این ظرفیت فرهنگی در دیپلماسی عمومی استفاده کرد، به نشست تجاری میان ایران و جمهوری آذربایجان برمی‌گردد که با حضور مقامات عالی‌رتبه دو کشور برگزار شد. در این نشست، رئیس‌جمهور با ابیاتی از شهریار سخنان خود را به پایان برد که در میان آن، بیتی با مضمون «ای کاش می‌دیدم چه کسی این جدایی را ایجاد کرد؟» بود.

 

پزشکیان همچنین در دیگر سفر خارجی خود که به عمان داشت و طی دیدار با ایرانیان مقیم عمان، از اشعار شهریار بهره برد. رئیس‌جمهور در این نشست ابیات «حیدربابا گؤیلر بُتون دوماندی / گونلریمیز بیر‌بیریندن یاماندی / بیر‌بیریزدن آیریلمایین، آماندی» را خواند که مضمون آن درباره وضعیت نامساعد روزگار و تأکید بر جدا نشدن از یکدیگر بود.

 

البته استفاده از اشعار و ظرفیت ادبیات در میان مسئولان صرفاً محدود به خارج از کشور نمی‌شود. به‌عنوان مثال، پزشکیان در اختتامیه هفته فرهنگی تبریز، اشعاری از شاعر برجسته تبریزی، شهریار، را خواند.

 

 

 

در موردی دیگر که این روز‌ها زیاد دیده‌ایم، اسماعیل بقایی، سخنگوی دستگاه دیپلماسی کشور، در جریان نشست‌های خبری که با حضور خبرنگاران داخلی و خارجی برگزار می‌شود، بار‌ها از این ظرفیت استفاده کرده است. وی گاهی در پاسخ به سؤالات خبرنگاران از ابیات و حکایاتی استفاده کرده است که علاوه بر اینکه جواب‌های دندان‌شکنی به دشمنان این مرز و بوم داده است، در رسانه‌های داخلی و خارجی نیز بازنشر شده و باعث بیشتر دیده‌شدن آن شده است.

 

 

 

ایران فرهنگی، مجموعه‌ای از سرمایه‌های تاریخی، ادبی و آیینی را در اختیار دارد که می‌توانند فراتر از مرز‌های جغرافیایی، در ایجاد ارتباط میان ملت‌ها مورد استفاده قرار گیرند. شعر شهریار، نوروز و دیگر چهره‌ها و آیین‌های ایرانی، نمونه‌هایی از این ظرفیت هستند که می‌توان از آنها در مسیر تقویت دیپلماسی عمومی بهره گرفت.