بازگشت یک میراث سلجوقی ـ صفوی به قلب زندگی شهری

به گزارش جام جم البرز، شهباز محمودی با اشاره به ارزش تاریخی پل خاتون اظهار کرد: این بنا در دوره‌های مختلف با نام‌هایی همچون پل خاتون، پل صفوی و پل کرج شناخته شده و در اداره‌کل میراث فرهنگی با عنوان پل صفوی به ثبت رسیده است.

وی افزود: بررسی‌های باستان‌شناسی نشان می‌دهد پایه‌های این پل به دوره سلجوقی بازمی‌گردد، اما سازه فعلی آن در دوره صفویه شکل گرفته است؛ بنابراین پل خاتون بنایی چندلایه از تاریخ کرج به شمار می‌رود که آثار دوره‌های مختلف تاریخی را در خود جای داده است.

مرمت‌های تاریخی پل خاتون

معاون میراث فرهنگی البرز با بیان اینکه پل خاتون در دوره قاجار نیز مورد مرمت قرار گرفته است، گفت: این پل در طول تاریخ یکی از مسیر‌های مهم ارتباطی منطقه بوده و حفاظت از آن تنها به معنای نگهداری یک بنای قدیمی نیست، بلکه صیانت از بخشی از هویت و تاریخ شهر کرج است.

محمودی ادامه داد: با احداث پل پهلوی در سال ۱۳۱۵ در مجاورت پل خاتون، مسیر عبور خودرو‌ها به پل جدید منتقل شد و پل خاتون عملاً به مسیر تردد پیاده تبدیل شد.

وی خاطرنشان کرد: با وجود این تغییر، آسیب‌های سازه‌ای پل در دهه‌های بعد ادامه یافت و در سال‌های ۱۳۷۳ و ۱۳۷۴ حفره‌ای در عرشه پل ایجاد شد که عملیات مرمت آن انجام گرفت. این مشکل در سال‌های ۱۳۹۷ و ۱۳۹۸ نیز تکرار شد و حفره‌ای به طول حدود ۲.۵ متر و عرض ۸۰ تا ۹۰ سانتی‌متر در عرشه ایجاد کرد.

مرمت اصولی پس از سال‌ها آسیب

محمودی با اشاره به تجربه مرمت‌های گذشته گفت: تکرار آسیب‌ها نشان داد که اقدامات مقطعی پاسخگو نیست و برای حفاظت از پل باید مطالعات جامع و عملیات مرمتی اصولی انجام شود.

وی افزود: پس از بررسی موضوع در شورای فنی استان و وزارت میراث فرهنگی، مقرر شد مطالعات دقیق درباره وضعیت سازه و آسیب‌های پل انجام شود. در سال ۱۴۰۰ نیز پیمانکاری برای اجرای پروژه انتخاب شد که به دلیل نداشتن تخصص لازم، قرارداد وی فسخ شد.

معاون میراث فرهنگی البرز ادامه داد: پس از برگزاری نشست‌های تخصصی با شورای فنی وزارت میراث فرهنگی در سال ۱۴۰۱، زمینه واگذاری پروژه به یکی از مرمتگران شناخته‌شده بنا‌های تاریخی کشور فراهم شد و عملیات مرمت بر مبنای مطالعات و شناخت دقیق از وضعیت بنا ادامه یافت.

به گفته محمودی، عملیات کامل مرمت و بازسازی پل خاتون در اوایل خرداد ۱۴۰۴ به پایان رسید و این پل اکنون از نظر عملیات مرمتی آماده بهره‌برداری است.

پل خاتون در مسیر تبدیل شدن به یک مقصد گردشگری

وی تأکید کرد: پایان عملیات مرمت به معنای پایان کار نیست و برای بازگشت یک بنای تاریخی به زندگی شهری، باید فضای پیرامونی آن نیز ساماندهی شود.

محمودی از ورود شهرداری کرج به این مرحله خبر داد و گفت: پس از پایان مرمت، نشست‌هایی با شهرداری برگزار شده و این مجموعه با انتخاب مشاور، ساماندهی فضای زیر پل و تبدیل آن به محیطی تفریحی و گردشگری را دنبال می‌کند.

وی افزود: همچنین قرار است این محدوده به پاک‌رود در بالادست پل متصل شود تا فضای پیرامونی پل خاتون از یک محدوده صرفاً تاریخی به فضایی برای حضور، تفریح و گردشگری شهروندان تبدیل شود.

اتصال پل خاتون به محور تاریخی مرکز کرج

معاون میراث فرهنگی البرز با اشاره به برنامه‌ریزی برای ایجاد محور گردشگری تاریخی در مرکز کرج گفت: شهرداری برای طراحی این محور مشاور انتخاب کرده و اداره‌کل میراث فرهنگی نیز ایده‌ها و پیشنهاد‌های خود را در اختیار این مشاور قرار داده است.

وی توضیح داد: در این طرح، پل خاتون به میدان کرج، کاروانسرای شاه‌عباسی، امامزاده حسن، کاخ‌موزه سلیمانی و حمام مصباح متصل می‌شود و مجموعه‌ای از بنا‌ها و محوطه‌های تاریخی در قالب یک مسیر منسجم گردشگری به یکدیگر پیوند خواهند خورد.

محمودی خاطرنشان کرد: ایجاد چنین محوری به شهروندان و گردشگران اجازه می‌دهد به جای بازدید جداگانه از بنا‌های تاریخی، در یک مسیر مشخص با بخشی از تاریخ و هویت کرج آشنا شوند.

وی در پایان ابراز امیدواری کرد ساماندهی فضای پیرامونی پل خاتون تا پایان سال به نتیجه برسد و افزود: با تحقق این برنامه، پل خاتون ضمن حفظ هویت تاریخی خود، می‌تواند بار دیگر به یکی از فضا‌های زنده و جذاب شهری و گردشگری کرج تبدیل شود.