کفش سفید در میان کت و شلوارهای تیره
در مراسم سنتی عکس پایانی اجلاس، جایی که همه رهبران با کت و شلوارهای تیره و رسمی در کنار هم قرار گرفته بودند، یک جزئیات غیرمنتظره توجه همگان را به خود جلب کرد. ادی راما، نخستوزیر آلبانی، با کفشهای ورزشی سفید براق در میان انبوه کفشهای مشکی و رسمی حاضر شد و عملا به سوژه اصلی این عکس تاریخی تبدیل گردید.
راما که پیشتر نیز سابقه حضور با این سبک پوشش را در نشستهای بینالمللی دارد، با این حرکت نهتنها توجه دوربینها را به خود جلب کرد، بلکه سوژه شوخی مارک روته، دبیرکل ناتو نیز شد. ویدئوهایی از این نشست نشان میدهد که روته در حین گرفتن عکس دستهجمعی، کفشهای سفید راما را به دونالد ترامپ نشان میدهد و ترامپ نیز با نگاهی سرد و بیتفاوت به آن نگاه میکند. این حرکت که برخی آن را یادگار دوران حرفهای راما بهعنوان بسکتبالیست میدانند، در فضای جدی نشست ناتو بیش از هر چیز اقدامی برای دیده شدن ارزیابی شد.
تنشی که در قاب دوربین ماندگار شد
شاید تلخترین و پرتنشترین لحظه اجلاس، تقابل سرد و بیسابقه میان دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا و جورجا ملونی، نخستوزیر ایتالیا بود. این دو که پیشتر متحدانی نزدیک محسوب میشدند، در این نشست با یکدیگر قهر کردند. در جریان عکس پایانی، ترامپ از کنار ملونی عبور کرد و بدون اینکه حتی نگاهی به او بیندازد، او را نادیده گرفت. در مقابل، ملونی با لبخندی مصنوعی و چرخاندن سر خود، وانمود کرد که ترامپ را نمیبیند.
این رفتار خصمانه ریشه در اختلافات پیشین آنها داشت. چندی پیش، ترامپ در مصاحبهای ادعا کرده بود که ملونی برای گرفتن عکس یادگاری با او «التماس» کرده است؛ اظهاراتی که با واکنش تند ملونی مواجه شد و او را «بیاساس» خواند. ملونی در پاسخ گفته بود: «نه من و نه ایتالیا هرگز التماس نمیکنیم.» کارشناسان زبان بدن این رفتارها را یک «جنگ سرد روانی» توصیف کردهاند که در آن هر دو رهبر سعی در تحقیر دیگری دارند.
هدیه عجیب اردوغان؛ تپانچه و مهمات برای رهبران ناتو
رجب طیب اردوغان، رئیسجمهور ترکیه، نیز با یک حرکت غیرمنتظره در پایان اجلاس، همه را غافلگیر کرد. او به بسیاری از رهبران شرکتکننده، هدیهای شامل تپانچهای کمری با حک نام آنها و شش عدد فشنگ واقعی اهدا کرد. این هدیه که به گفته مقامات اروپایی «بسیار غیرمعمول» بود، چالشهای امنیتی زیادی برای هیأتهای همراه ایجاد کرد.
کییر استارمر، نخستوزیر بریتانیا، در بازگشت به کشورش تأیید کرد که این هدیه را دریافت کرده است. صدراعظم آلمان نیز از دریافت این هدیه خبر داد و گفت که آن را به مقامات امنیتی تحویل داده است. در حالی که برخی مانند آنتونیو کاستا، رئیس شورای اروپا، مجبور به نگهداری این هدیه در خزانه شدند، اورسولا فون در لاین، رئیس کمیسیون اروپا، اعلام کرد که این تپانچه را پس از غیرفعالسازی به یک موزه نظامی اهدا خواهد کرد. این حرکت اردوغان که در تضاد کامل با دیپلماسی رایج بود، بهعنوان تلاشی برای به رخ کشیدن قدرت نظامی ترکیه و جلب توجه رسانهها تعبیر شد.
چاپلوسی همیشگی روته و رفتار متناقض ترامپ
در میان این حواشی، مارک روته، دبیرکل ناتو، همچنان نقش همیشگی خود را بهعنوان «چاپلوسترین» دیپلمات ناتو ایفا کرد. روته که بهشدت نگران خروج آمریکا از ناتو یا کاهش تعهداتش است، از هیچ تلاشی برای جلب رضایت ترامپ دریغ نمیکند. در این اجلاس، روته با ارائه نمودارهایی با عنوان «تریلیون دلار ترامپ»، سعی کرد افزایش هزینههای دفاعی کشورهای اروپایی را به پای ترامپ بنویسد. روته در یک نشست خصوصی خطاب به ترامپ گفت: «پیروزی را غنیمت بشمار. این همان چیزی است که تو انجام دادی.»
خود ترامپ نیز در طول اجلاس رفتاری متناقض داشت. او که روز اول اسپانیا را «شریک وحشتناک» خواند و تهدید به قطع کامل روابط تجاری با این کشور کرد، روز بعد و در کنفرانس خبری پایانی، با تمجید از وحدت ناتو، گفت که جلسات با «عشق فراوان» همراه بوده است. او با نقل قول از رهبران اروپایی که به او گفته بودند «آقا ما شما را دوست داریم»، این تملقها را پذیرفت و گفت: «شاید آنها این کار را برای جلب توجه من انجام میدهند و تا حدی هم موفق شدند.»
اجلاسی پر از حاشیه
اجلاس ناتو در آنکارا نشان داد که حتی در مهمترین نشستهای بینالمللی، حاشیهها و نمایشهای شخصی میتوانند از اصل موضوع پیشی بگیرند. از کفش سفید ورزشی و بیمحلیهای ترامپ و ملونی گرفته تا هدیه بحثبرانگیز اسلحه و چاپلوسیهای روته، همه نشان از یک واقعیت دارد: در دنیای سیاست امروز، جلب توجه رسانهها به اندازه تصمیمگیریهای مهم، حیاتی شده است.
عکس پایانی این اجلاس که در آن یک جفت کفش سفید در میان لباسهای تیره رسمی میدرخشید، بهترین گواه بر این مدعاست که حتی در یک نشست نظامی-سیاسی، نمادها و نشانههای بصری میتوانند از کلمات و تصمیمات مهمتر باشند.